Ministers Wijers schakelt Langman en Kremers in Bemiddelaars moeten stroomfusie opwekken

Oud-minister en voormalig bankier H. Langman en Rodamco-topman J. Kremers gaan de elektriciteitssector reorganiseren. Dat heeft een woordvoerder van het ministerie meegedeeld....

ESTHER HANSEN-LOVE

Van onze verslaggeefster

Esther Hansen Löve

AMSTERDAM

Volgens directeur N. Ketting van de Samenwerkende Elektriciteits-producenten (SEP) hebben de aandeelhouders van de vier overgebleven stroomproducenten vorige week tijdens een gesprek met minister Wijers van Economische Zaken ingestemd met de voorgenomen fusie. Dit is echter door twee aandeelhouders ontkend. Het ministerie van Economische Zaken heeft Langman en Kremers benoemd om de sector op één lijn te krijgen voor de fusie. 'Kennelijk is de onenigheid zo groot, dat dat nodig is', aldus een ingewijde.

Enkele aandeelhouders van de stroomproducenten, waaronder de gemeente Amsterdam en twee energiebedrijven, keerden zich tegen een fusie toen de plannen vorig jaar bekend werden. Maar volgens Ketting zijn de dwarsliggers om. 'Er is een grote mate van overeenstemming over het beoogde grootschalige produktiebedrijf. Dit is een startschot', zei hij bij een toelichting op het SEP-jaarverslag gisteren.

Het Gelders-Friese energiebedrijf NUON en de Noordbrabantse PNEM lieten meteen weten dat zij nog niet hebben ingestemd met een fusie. 'NUON, dat voor 50 procent aandeelhouder is in produktiebedrijf EPON, was en is negatief over de voornemens om één landelijk bedrijf op te richten', aldus het bedrijf in een schriftelijke reactie op de uitlatingen van Ketting. 'De SEP is niet bij het gesprek tussen de minister en de aandeelhouders aanwezig geweest. Ze zijn slecht geïnformeerd', aldus een woordvoerder van PNEM. De PNEM vindt dat de financiële basis van een gefuseerd bedrijf te zwak zou zijn.

Langman, die de bewindvoerders van Fokker adviseerde, en Kremers, oud-commissaris van de Koningin in Limburg, moeten ervoor zorgen dat de hervorming, zoals Wijers die in zijn Energienota heeft voorgesteld, kan worden gerealiseerd. Wijers bepleitte in zijn nota een vergaande liberalisering van de energiemarkt. Om zich daarin staande te kunnen houden, moeten de stroomproducenten financieel sterker in hun schoenen staan.

De twee topmannen gaan helpen bij het verhogen van de solvabiliteit (de kredietwaardigheid op lange termijn) van de vier stroomproducenten. Binnen vijf jaar moet het eigen vermogen tussen de 30 en 40 procent van het balanstotaal uitmaken. Nu is dat nog maar 17 of 18 procent.

De produktiebedrijven EPON, UNA, EZH en EPZ, hebben jarenlang veel van hun winst aan hun aandeelhouders afgedragen en volgens sommigen hebben ze niet al te efficiënt gewerkt. Daardoor is hun financiële positie te zwak om te kunnen concurreren met buitenlandse giganten. De sector is het niet eens over wie er moet meebetalen aan het versterken van hun balans; de aandeelhouders - gemeenten, provincies en distributiebedrijven - de overheid of de afnemers.

Een gefuseerd produktiebedrijf zal in de eerste twee jaren elk 90 miljoen gulden kunnen besparen en in de daaropvolgende jaren 180 miljoen. Volgens kritici steekt deze doelstelling echter erg mager af tegen de twee miljard die de bedrijven volgens het adviesbureau McKinsey kunnen bezuinigen.

Langman en Kremers zullen ook een oplossing moeten vinden voor het complexe probleem van de overcapaciteit. Deze ontstaat doordat er steeds meer onafhankelijke stroomproducenten komen en stuwt de stroomprijzen op. De twee topmannen moeten ook een vorm vinden voor de fusie en de toekomstige eigendomsverhoudingen van een grootschalig produktiebedrijf. Wijers bepleit in zijn nota dat het gefuseerde produktiebedrijf in handen van de 38 distributiebedrijven komt. De gemeente Amsterdam stelt zijn aandeel niet te willen verkopen aan een distributiebedrijf.

Ketting verwacht dat de sector er over anderhalf jaar uit is en dat de fusie over een jaar of vijf jaar een feit is. Dan zal de SEP haar leveringsplicht en verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de sector verliezen. Deze verantwoordelijkheid zal dan gespreid worden over alle producenten van elektriciteit, dus ook de onafhankelijke stroomopwekkers.

Volgens Ketting zal de toenemende concurrentie niet het marktaandeel van de SEP in Nederland, nu nog ongeveer 80 procent, aantasten. Vorig jaar zakte de stroomafzet van de SEP met 0,3 procent terwijl het landelijke verbruik 1 procent steeg. Volgens Ketting kwam dat doordat zich toevallig aantrekkelijke buitenlandse aanbiedingen van stroom voordeden en omdat onafhankelijke producenten gebruik maakten van de mogelijkheid stroom via warmtekrachtkoppeling (wkk) op te wekken.

Distributiebedrijven hebben de laatste jaren samen met de industrie nieuwe wkk-capaciteit gebouwd. Ketting vertrouwt erop dat de afspraken, die met de industrie zijn gemaakt, om een rem te zetten op deze ontwikkeling, voldoende effect sorteren. Niettemin kan de overcapaciteit, die nu nog verwaarloosbaar is, in 1999 oplopen tot 1800 megawatt. Momenteel is het opgestelde vermogen ruim 13 duizend megawatt. Ketting wil dit probleem onder andere aanpakken door de vraag naar elektriciteit te vergroten.

Zo zijn er plannen om in nieuwe woongebieden (de zogeheten Vinex-lokaties) de huizen niet te voorzien centrale verwarming op aardgas, maar van elektrische warmtepompen. Bovendien worden met de overheid gesprekken gevoerd over meer elektrisch aangedreven openbaar vervoer. Over elektrische en hybride auto's (die zowel op benzine als op stroom kunnen rijden) wordt gesproken met onder andere Financiën (belastingvoordelen) en ANWB en KPN (post). Als de industrie in ons land nog een graantje mee wil pikken van die ontwikkeling, moeten we snel zijn, aldus Ketting. In landen als Frankrijk, Zwitserland, Verenigde Staten en Zweden is men al een stuk verder met de elektrische auto dan in ons land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden