Ministerie waarschuwt: wegen worden alleen maar drukker, stop niet met investeren in infrastructuur

Ondanks geplande miljardeninvesteringen in infrastructuur loopt het personen- en goederenvervoer in 2030 vast rondom de vijf grootste steden van Nederland - zeker als de economie in het huidige tempo blijft groeien. Tussen 2030 en 2040 komt dan ook het verkeer naar en rond Amersfoort, Zwolle, Breda, Tilburg, Den Bosch en Arnhem-Nijmegen in de problemen.

Staatssecretaris Sharon Dijksma (L) en Minister Melanie Schultz van Haegen (R) van Infrastructuur en milieu.Beeld anp

Die waarschuwing komt van de huidige demissionaire bewindslieden van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, minister Schultz (VVD) en staatssecretaris Dijksma (PvdA). Elke vier jaar voorspelt hun ministerie voor het volgende kabinet de verwachte knelpunten op autowegen, spoor, vaarwegen en voor bus, tram, metro en fiets. Klimaat, leefbaarheid en veiligheid spelen echter geen rol in deze verkeer- en vervoeranalyse. De ministeriële boodschap is om niet te stoppen met investeren na 2030 zoals nu de planning is.

Ook bij een gematigde groei van 1 procent per jaar neemt het aantal auto's dusdanig toe dat er ten opzichte van 2014 25 procent meer files staan in 2040. Dat is 70 procent als die economische groei 2 procent is - bijna het huidige niveau. Over 23 jaar luidt dan een doorsnee filebericht dat het verkeer het grootste deel van de dag vaststaat op de A1, A2, A15 en A58 in de zeshoek Amsterdam, Zwolle, Arnhem, Eindhoven, Breda en Den Haag. Dat kost de economie circa 6 miljard euro per jaar, in euro's van nu.

Het ministerie voorspelt ook dat de drie zogenoemde goederencorridors tussen de Randstad en Duitsland, België en Noord-Nederland met bijna tweederde kunnen groeien als het goed gaat met de BV Nederland. Een groei die zonder extra investeringen voor een stapeling van knelpunten gaat zorgen op weg, spoor en water (sluizen en bruggen), vooral richting Duitsland.

Openbaar vervoer

De komende decennia, zo is de verwachting, nemen mensen niet alleen vaker de trein, ze leggen daarin steeds meer kilometers af. De mobiliteitsonderzoekers verwachten dan ook dat werknemers verder van hun werk gaan wonen. Al in 2030 hebben treinen daardoor te weinig capaciteit, luidt de voorspelling, vooral binnen en naar de Randstad. Ook zal er ruimtegebrek zijn om treinen ’s nachts te ‘parkeren’ aan begin- en eindpunten van belangrijke spoorlijnen.

Het gebruik van bus, tram en metro gaat tot een vijfde toenemen, mede door de nieuwe Amsterdamse Noordzuidlijn. Bijvoorbeeld in Leeuwarden, Groningen, Zwolle, Nijmegen, Eindhoven, Zoetermeer, Amersfoort en Schiphol ontstaan knelpunten. In Zeeland en Limburg neemt het openbaar vervoer juist af.

Zelfrijdende auto's

Hoewel onzeker proberen de onderzoekers van I&M rekening te houden met toekomstige vervoersontwikkelingen zoals de zelfrijdende auto en vrachtwagens die in een treintje rijden. Ze maken over 20 jaar 30 à 40 procent van het snelwegverkeer uit. Dat zou voor minder files kunnen zorgen, net als de e-bike waarmee in de toekomst zoveel kilometers worden afgelegd dat de elektrische fiets een serieuze concurrent wordt voor de auto en het openbaar vervoer.

De Mobiliteitsalliantie, 18 brancheorganisaties uit handel, transport en logistiek, grijpt het onderzoek aan om bij informateur Edith Schippers te pleiten voor een extra investering van 1 miljard euro per jaar tot 2040. Onder het motto 'met handel en logistiek verdient Nederland zijn brood' moet dat geld gaan naar 'capaciteitsuitbreidingen van wegen, vaarwegen en spoorwegen door innovatie, digitalisering en betere internationale samenwerking'.

Ook Noord-Brabant en de vijf grootste steden van die provincie meldden zich maandag bij Schippers met het ministeriële rapport in de hand. Het nieuwe kabinet moet zich niet blindstaren op de Randstad, is de Brabantse boodschap, die gepaard gaat met een concrete verlanglijst van meteen op te lossen knelpunten van Brabantse auto- en spoorwegen.

Vaarwegen

Op de hoofdvaarwegen is volgens het ministerie van I&M nog veel capaciteit beschikbaar voor goederenvervoer. Maar er zijn wel knelpunten. Vooral bij negen sluizen, waarvan vier urgent. Die kosten de schippers tijd en hun reistijden worden onvoorspelbaar. Dan zijn er ook nog eens circa 100 bruggen die te laag zijn voor bepaalde schepen. Die kunnen containers steeds hoger stapelen, maar door de lage bruggen niet alle routes varen.

Naast sluizen en bruggen is de bodem van belangrijke vaarwegen in het oosten van Nederland een knelpunt. Bodemerosie kan op Waal, Rijn en IJssel bij laag water de vaardiepte van schepen beperken. Tegelijk kan onderhoud en renovatie van het twee eeuwen oude vaarwegennet ervoor zorgen dat de vervoerder voor de weg kiest. Dat heeft gevolgen, want een gemiddeld schip vervoert evenveel als 120 vrachtwagens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden