Nieuws

Ministerie vond het geen probleem dat ‘filantroop’ Sywert van Lienden een commerciële bv inzette

Het ministerie van VWS vond het geen probleem dat Sywert van Lienden voor een megaorder met de overheid een commerciële bv inzette waarmee hij zelf winsten kon innen. Dat de mediapersoonlijkheid zich aan de buitenwereld bleef presenteren als een filantroop werd stilzwijgend geaccepteerd.

Slechts twee leveranciers kregen grotere orders dan Relief Goods Alliance van Sywert van Lienden en zijn compagnons. Beeld
Slechts twee leveranciers kregen grotere orders dan Relief Goods Alliance van Sywert van Lienden en zijn compagnons.

Dit blijkt uit antwoorden op Kamervragen die demissionair minister voor Medische Zorg Tamara van Ark (VVD) dinsdag openbaar maakte. Dat Van Lienden niet zijn non-profitorganisatie Hulptroepen Alliantie inzette maar zijn net opgerichte commerciële bv Relief Goods Alliance (RGA) ‘maakte voor VWS niets uit’, stelt Van Ark. ‘Het enige dat namelijk telde was dat de zorg in Nederland zo snel mogelijk werd voorzien van voldoende, kwalitatief goede mondmaskers.’ Het ministerie ging er nooit van uit dat Van Lienden op non-profitbasis opereerde. ‘Het was duidelijk dat het hier een bv betrof.’

De minister suggereert dat het initiatief om de commerciële route te kiezen van ex-ambtenaar Van Lienden en zijn compagnons kwam. Van Lienden zei eerder dat hij een bv moest inzetten omdat de inkooporganisatie van VWS, het Landelijke Consortium Hulpmiddelen (LCH), wilde dat hij zelf ondernemersrisico nam, maar daar schrijft Van Ark niks over. Van Lienden zei ook voor een commerciële bv te hebben gekozen, omdat hij zijn non-profitorganisatie wilde beschermen. Uiteindelijk leverde die keuze hem ten minste negen miljoen euro op en zijn partners ieder ook nog eens ruim vijf miljoen.

Geen opheldering

Van Lienden zegt in een reactie dat hij nog steeds gebonden is aan een geheimhoudingsplicht, hoewel minister Van Ark dat eerder heeft ontkend. Woensdagochtend zegt Van Lienden opnieuw bij het ministerie een verzoek in te dienen voor het opheffen van de geheimhouding. ‘En dan wil ik dat dit ook juridisch op papier wordt gezet.’ Tot die tijd kan hij naar eigen zeggen geen opheldering verschaffen over de miljoenen die hij en zijn zakenpartners verdiend hebben. ‘Ik heb eerder gezegd dat het initiatief bij het ministerie vandaan kwam en later heb ik dat genuanceerd tot ‘in samenspraak’. De waarheid ligt ergens in het midden.’

Volgens Van Ark was het niet vreemd dat een bedrijf dat slechts enkele dagen bestond een deal van 100,8 miljoen euro kreeg. ‘De bestuurders en aandeelhouders die bij RGA betrokken waren, waren bekende partijen die hun sporen hadden verdiend, onder meer met zakendoen in China.’ De minister verwijst daarbij naar Bernd Damme en Camille van Gestel die in het verleden onder andere relatiegeschenken en synthetische diamanten importeerden uit China.

Dat VWS veel vertrouwen had in het net opgerichte bedrijfje blijkt ook uit de omvang van de order. Slechts twee leveranciers kregen grotere orders. In totaal waren er voor mondmaskers zo’n 13 leveranciers, waaronder grote partijen gespecialiseerd in medische beschermingsmiddelen.

Persoonlijk bemoeid

Van Ark erkent dat haar voorganger Van Rijn en de secretaris-generaal van Financiën, die toen bijsprong op VWS, zich persoonlijk hebben bemoeid met de order van de mediapersoonlijkheid. Ook de politiek adviseur van CDA-minister Hugo de Jonge had contact met Van Lienden, die betrokken was geweest bij de verkiezingscommissie van het CDA. De Jonge zelf kreeg ook berichten van zijn partijgenoot en stuurde die door naar Van Rijn.

Volgens Van Ark was er van belangenverstrengeling desondanks geen sprake, omdat Van Lienden geen uitzondering was. ‘Aanbiedingen werden onder de aandacht gebracht via (ex-)politici van veel partijen waaronder het CDA. Maar ook vele ondernemers, bekende en minder bekende Nederlanders kwamen met leads. Leden van het kabinet ontvingen in die tijd ook veel van dit soort aanbiedingen.’

Binnen de bandbreedte

Van Ark erkent dat Van Lienden aanvankelijk een aanzienlijk goedkoper non-profitaanbod deed om mondkapjes te leveren. Waarom er uiteindelijk voor een duurdere commerciële deal is gekozen, wordt uit de antwoorden niet helemaal duidelijk. Van Ark blijft vooral benadrukken dat Van Liendens commerciële prijzen ‘binnen de bandbreedte’ vielen.

De VVD-minister gaat niet in op de grote winsten die uiteindelijk zijn geboekt door Van Lienden en zijn compagnons. In algemene zin zegt ze: ‘Het beeld dat er exorbitante winst gemaakt zou zijn aan een internationale crisis is niet goed.’ Van Lienden hoopt snel uit te kunnen leggen ‘welke poppenkast er de afgelopen weken gespeeld is’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden