Ministerie: Deal van Trump maakt JSF voor Nederland voordeliger

De JSF wordt hoogstwaarschijnlijk ook voor Nederland voordeliger, nu fabrikant Lockheed Martin onder zware druk van Donald Trump heeft beloofd dat de kosten voor het toestel flink omlaag worden gebracht. Hoe groot het voordeel rond de opvolger van de F-16 precies wordt, moet blijken als Trump eenmaal in het Witte Huis zit en de prijs wordt bepaald.

Twee Joint Strike Fighters worden bijgetankt tijdens een testvlucht boven Nederland. Beeld anp

Dat zegt het ministerie van Defensie in reactie op berichten dat er bijna een akkoord is om de kosten van de F-35 (zoals de Joint Strike Fighter officieel heet) 'aanzienlijk' omlaag te brengen. Lockheed Martin-topvrouw Marillyn Hewson meldde dit vrijdagavond na een gesprek in de Trump Tower. De aanstaande president dreigde naar concurrent Boeing te stappen omdat de F-35 veel te duur zou worden.

Aan het nieuwe gevechtsvliegtuig wordt al vijftien jaar gewerkt. De kosten zijn opgelopen tot bijna 400 miljard dollar (375 miljard euro). Het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, klaagt al langer over de dure JSF. In november, een paar dagen voor de verkiezingen, legde het Pentagon eenzijdig een prijsverlaging op van 3,7 procent voor een nieuwe serie te leveren toestellen.

Nog niets zeker

Het Nederlandse ministerie van Defensie benadrukt dat er niets zeker is zolang Trump niet in het Witte Huis zit en er een definitieve deal is over een goedkopere JSF. Pas als die er is, kan Lockheed Martin - dat Trump ook meer Amerikaanse banen heeft beloofd - de partnerlanden informeren over de gevolgen. Voor Nederland betekent de aanstaande prijsverlaging - volgens de huidige afspraken - niet dat er minder geld gaat naar de JSF. Wel kunnen er mogelijk meer toestellen worden gekocht. Nederland kocht in 2011 twee testtoestellen, voor in totaal 270 miljoen euro. Die werden in 2013 geleverd. Ze staan nu op Edwards Air Force Base in de VS en doen mee in de operationele testfase. Bij de definitieve deal van Trump met Lockheed Martin moet ook blijken wat de gevolgen zijn van een goedkoper toestel voor de Nederlandse bedrijven die meedoen aan het JSF-project, zoals Fokker.

Gesteggel om JSF's

Na jarenlange discussies werd in 2013 besloten voor 4,5 miljard euro aan JSF's te kopen. Dat bedrag, waaraan wel een voorziening is gekoppeld voor een eventueel hogere dollarkoers, was destijds goed voor 37 toestellen, die de komende jaren de verouderde F-16's moeten vervangen. De 4,5 miljard euro staat volgens Defensie contractueel vast. Als het JSF-toestel goedkoper wordt, kunnen er dus alleen meer van worden aangeschaft; de miljardeninvestering in het project gaat niet omlaag. De 4,5 miljard euro is exclusief 270 miljoen euro per jaar aan onderhoud. Minister Hennis van Defensie waarschuwde op Prinsjesdag 2015 dat de teller voor het JSF-project door de duurdere dollar inmiddels op 5,2 miljard euro staat. Mocht zo'n valutaire tegenvaller werkelijkheid worden, dan zou een goedkoper toestel dat kunnen compenseren.

Over de aanschaf van de JSF is in de Tweede Kamer jarenlang gesteggeld. Defensie heeft het afgelopen jaar de aankoop van achttien toestellen bevestigd - per blok moet worden onderhandeld over de prijs. Daarbij gaat het om acht JSF's die in 2020 moeten worden geleverd, en vijf toestellen in 2021 en 2022. Afhankelijk van de financiële stand van zaken moeten voor de overgang van de F-16 naar de F-35 nog eens twee keer drie toestellen worden gekocht, voor 2021 en 2022. Daarover wordt eind dit jaar een besluit genomen, door een nieuw kabinet dus.

Lees verder

Zijn twitter-tirades lijken Donald Trump geen windeieren te leggen. Trump krijgt nu ook toezegging lagere kosten JSF.

De F-35 is het duurste militaire project in de Amerikaanse geschiedenis. Trump vindt dat kosten JSF 'uit de hand zijn gelopen'.

De JSF is niet op weg richting succes. Pentagon-baas zegt dat JSF nog veel technische problemen heeft.

Bert Wagendorp: Ach, de JSF. Waarom de JSF mij altijd aan Pim Fortuyn doet denken.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.