Ministeriabele vrouwen hadden net nieuwe baan

Dat vrouwen niet makkelijk zijn te porren voor een ministersbaan, is ook VVD-fractieleider Zalm duidelijk geworden. Vier potentiële kandidaten gaven nul op het rekest....

De VVD heeft de zoektocht opgegeven. Wekenlang speurde Gerrit Zalm naar een vrouwelijke minister voor het kabinet-Balkenende. De kandidaten haakten af, om allerlei redenen. Het wachten is nu op de LPF, maar als ook deze partij geen vrouw levert, wordt de nieuwe premier straks op het bordes omringd door twaalf heren en slechts één dame, CDA'er Maria van der Hoeven. Waarom wil het maar niet lukken?

Het desperate scouten van het feminiene kabinetsdeel is een terugkerend fenomeen in de formaties van de laatste decennia. Verspilde tijd en moeite, vond Pim Fortuyn, die alle kritiek op het hoge mannengehalte van zijn lijst steevast wegwuifde. Als ze niet willen dan willen ze niet, was simpelweg zijn leidraad. 'Vrouwen zijn nou eenmaal niet over te halen. Bij PvdA en VVD zijn het vooral excuus-Truzen. Daar heb ik geen zin an.'

Bij de andere partijen zal niemand dat beamen. Een PvdA-D66-regering zonder vrouwen is ondenkbaar. De achterban van die partijen zou het niet pikken. En ook de VVD ziet het sinds begin jaren tachtig als een dure plicht niet alleen met mannen op de proppen te komen. 'Uit een bestand van vijftigduizend leden zou het toch moeten lukken', zegt vice-fractievoorzitter Clemens Cornielje.

Helaas. Vier potentiële kandidaten gaven fractieleider Gerrit Zalm nul op het rekest. Tot zijn grote teleurstelling, want het waren niet de minsten: Sybilla Dekker, directeur van de Algemene Werkgeversvereniging; Joan Leemhuis-Stout, voorzitter van de vereniging van ziekenhuizen en oud-commissaris van de koningin in Zuid-Holland; Paulien Krikke, burgemeester van Arnhem; en Ans van den Bergh, oud-burgemeester van Bergen op Zoom. De rest van het liberale vrouwenbestand komt hooguit in aanmerking voor een staatssecretariaat.

De redenen van de afhakers lopen uiteen. Krikke: 'Ik heb Zalm gezegd dat ik te kort in Arnhem zit om de stad weer te verlaten. Het is een erg leuke stad en er is nog veel te doen.' Zalm hield haar nadrukkelijk voor dat de regering een afspiegeling moet zijn van de bevolking, maar kon haar niet overreden.

Dekker heeft Zalm gezegd dat zij onlangs een aantal zware commissariaten heeft aanvaard. 'Dat is ook een verantwoordelijkheid, waar je niet direct vanaf kunt', aldus Dekker. Verder speelt mee dat ze dit kabinet een 'avontuur' vindt. 'Het is duidelijk anders dan andere keren.'

Ook Joan Leemhuis voerde aan dat ze nog maar net een paar maanden aan haar klus bij de ziekenhuizen is begonnen. Cornielje, vice-fractievoorzitter van de VVD, kan er geen typisch vrouwelijk partroon in ontdekken. 'Ik geloof niet dat het in deze gevallen veel met hun vrouw-zijn te maken heeft. Ze hadden andere bezigheden. Het is wel zo dat het moeilijker is om alternatieven te vinden. Het reservoir aan vrouwen is kleiner.'

Toch zal hij niet ontkennen dat op de achtergrond vaak argumenten meewegen die mannen minder parten spelen. Tineke Netelenbos en Annemarie Jorritsma, demissionaire paarse ministers, gaven eens toe dat hun generatie het een stuk gemakkelijker heeft dan de huidige. Zij werden immers op jonge leeftijd moeder en konden carrière maken nadat de kinderen het huis al uit waren. Dat scheelt.

Clémence Ross-van Dorp, moeder van drie kinderen en CDA-kandidate voor het staatssecretariaat Sport en Welzijn, gaf deze week toe dat ze nog wel even met haar echtgenoot moet overleggen voordat ze toehapt. 'Hij is toch al zo vaak de man van', aldus Ross.

Het is een argument dat mannen minder snel zullen gebruiken. Cornielje herkent het uit de tijd dat hij voor zijn partij de recrutering voor de burgemeestersbenoemingen deed. 'Ik herinner me een vrouw die slechts in een beperkt gebied wilde werken, omdat haar echtgenoot daar ook al een baan had. Een man zal daar niet snel mee aankomen.'

Clémence Ross: 'Voor vrouwen speelt natuurlijk toch vaak mee hoe je de zorgtaken thuis verdeelt. Mannen werken meestal al fulltime. Vanwege mijn Kamerwerk was mijn man al veel minder gaan werken, dus dat is voor mij geen obstakel meer.'

Haar partijgenote Maria van der Hoeven - geen kinderen en zo goed als zeker de eerste vrouwelijke minister van Onderwijs - voert aan dat het ministerschap een drukke baan is. 'Voor een privé-leven blijft nauwelijks tijd over. Ik ben al van alle kanten gewaarschuwd. Als je jong bent en je hebt jonge kinderen, dan is dat een belangrijke afweging.'

Kijk naar Loek Hermans, haar voorganger op Onderwijs. Die stopt er nu mee, mede omdat hij zijn gezin wel weer eens wil zien. 'Goed dat een man dat nou eens zegt', aldus Van der Hoeven. 'Weer een stukje van dat taboe geslecht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden