Nieuws Engels in hoger onderwijs

Minister Van Engelshoven: 'meer ruimte voor, maar ook meer toezicht op Engels in hoger onderwijs'

De grote toestroom van buitenlandse studenten moet worden ingeperkt en er komt meer toezicht op het oprukkende Engels in het hoger onderwijs. Tegelijkertijd krijgt het Engels als onderwijstaal in de wet meer ruimte.

Minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap (D66). De minister wil internationalisering verder doorzetten, maar de scherpe kantjes ervan af halen. Foto ANP

Dat schrijft minister Van Engelshoven (Onderwijs) vandaag in een brief aan de Tweede Kamer. Daarin presenteert ze haar aanpak van twee omstreden ontwikkelingen in het hoger onderwijs: de prominentere rol van het Engels en de groeiende groepen internationale studenten die naar Nederland komt.

Kort samengevat wil de minister internationalisering verder doorzetten, maar de scherpe kantjes ervan af halen. ‘Ik heb mijn best gedaan een gebalanceerde brief te schrijven’, zegt Van Engelshoven in een interview met de Volkskrant. ‘Maar mijn diepste overtuiging is wel dat Nederland er het meest bij gebaat is als we de open samenleving behouden die we altijd zijn geweest.’

De snelle opmars van het Engels in de collegebanken is al jaren onderwerp van felle discussie. Sinds een paar maanden ligt ook het groeiende aantal internationale studenten onder vuur. Critici vrezen dat zij Nederlandse studenten verdringen.

Numerus fixus

De TU Delft en de Universiteit van Amsterdam trokken eerder dit jaar aan de bel. Ze kunnen de massale toestroom van studenten van over de grenzen niet aan, of vrezen dat hun collegezalen in de toekomst vol zitten met hoofdzakelijk Chinese of Duitse studenten. Opleidingen kunnen studenten nu niet afwijzen op basis van hun nationaliteit - dat zou discriminatie zijn.

Van Engelshoven verwacht dat het juridisch wel haalbaar is studenten van buiten Europa hogere kosten in rekening te brengen. Een andere optie is om bij studies die zowel in het Engels als in het Nederlands worden aangeboden een numerus fixus voor alleen de Engelstalige track in te voeren. Nu geldt zo’n studentenstop voor de gehele opleiding.

Het zijn precies de maatregelen die de Vereniging van Nederlandse Universiteiten (VSNU) en de Vereniging Hogescholen (VH) een paar weken geleden ook voorstelden. 'Verstandig', zegt VSNU-voorzitter Pieter Duisenberg dan ook in een reactie. De Kamerbrief van Van Engelshoven noemt hij 'positief en realistisch.'

Duisenberg: 'Het is goed dat wordt onderkend dat internationalisering meerwaarde heeft voor onderwijs, wetenschap en economie, maar dat je het tegelijkertijd goed moet organiseren.'

Meerwaarde

In het voordeel van onderwijsinstellingen is ook dat Van Engelshoven de passage over taal wil aanpassen in de Wet op het hoger onderwijs. Nu staat er dat het hoger onderwijs in het Nederlands wordt gegeven, tenzij een andere taal noodzakelijk is. In de praktijk is dat rekkelijk: 74 procent van de universitaire masters wordt al in het Engels aangeboden.

‘Het nieuwe uitgangspunt wordt dat opleidingen in een andere taal mogen worden aangeboden als dat meerwaarde heeft’, zegt Van Engelshoven. Het klinkt als een nuanceverschil, maar symbolisch is zo’n wijziging een grote stap. De mogelijkheid om opleidingen in het Engels aan te bieden wordt veel ruimer, volgens de minister.

Ze wil er wel streng op toezien dat instellingen om de juiste redenen overstappen op het Engels en dat het niveau van de docenten in orde is. Ook wordt bij nieuwe opleidingen voortaan gecontroleerd of de taalkeuze aansluit bij de arbeidsmarkt.

Kort geding

Met de wetswijziging haalt Van Engelshoven Beter Onderwijs Nederland (BON) mogelijk de wind uit de zeilen. Die organisatie heeft een kort geding aangespannen tegen de universiteiten Twente en Maastricht, omdat ze opleidingen in het Engels zouden aanbieden zonder geldige reden. BON baseert zich deels op de passage in de wet die nu geschrapt gaat worden.

De rechtszaak gaat wat BON-voorzitter Ad Verbrugge betreft gewoon door. ‘In de wet staat ook dat opleidingen aandacht moeten besteden aan de Nederlandse taalvaardigheid van studenten. Daar moet het over gaan.’  

Van de plannen van de minister om toe te zien op de kwaliteit van het Engels, is Verbrugge niet onder de indruk. ‘Dit lijkt me symptoombestrijding. De afgelopen jaren is heel los met de regels over verengelsing omgegaan. Als je dan de wet dan nog losser gaat formuleren heb ik er weinig vertrouwen in dat er beter op wordt.'

Reportage Engels in de collegezaal: ‘It puts you on the wrong foot’

Hoe slecht is het Engels eigenlijk van docenten op de universiteit? De Volkskrant studeerde een dagje mee, en liet zich vergezellen door een deskundige.

In Maastricht is de Nederlandse student schaars

Het gold jarenlang als ideaal: ‘the international classroom’. Aan de Universiteit Maastricht komt het merendeel van de studenten inmiddels uit het buitenland. Maar mengt het ook een beetje? ‘Studeren in het Engels is prima, maar als je iets leuks gaat doen wil je in je eigen taal praten.’ Lees hier de hele reportage terug.

Opinie: Vondel in het Engels

Doceren wordt onmogelijk als ik geen Nederlandstalige schrijvers of literatuur kan voorschrijven, waarschuwde Lotte Jensen, hoogleraar Nederlandse literatuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. eerder in de Volkskrant.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.