Minister Van Dijk keurde bankieren Z-Holland goed

Toenmalig minister Cees van Dijk van Binnenlandse Zaken heeft in 1988 de provincie Zuid-Holland toestemming gegeven om te bankieren. Hij ondertekende het Koninklijk Besluit waarmee Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland bevoegd werden verklaard geld te verhandelen tot 200 miljoen gulden per transactie....

Van onze verslaggever Ferry Haan

Het besluit van Van Dijk van 18 oktober 1988 is de legitimering van het bankieren door Zuid-Holland. Het geeft Gedeputeerde Staten het recht zonder bemoeienis van Provinciale Staten te handelen op de geldmarkt. Samen met het vertrouwelijke besluit van Gedeputeerde Staten uit 1995 om nog actiever te gaan bankieren, vormt het de fundering onder de bankierspraktijk van de provincie.

De provincie kwam begin juli in opspraak toen bekend werd dat zij voor 47,5 miljoen gulden leningen had uitstaan bij het in surséance van betaling verkerende handelsbedrijf Ceteco. Uit accountantsonderzoek bleek dat er in totaal 2,3 miljard gulden aan leningen uitstond of was toegezegd.

Het Koninklijk Besluit uit 1988 is vaak gekopieerd. De vele financiële partijen die met de provincie hebben gehandeld, bezitten allemaal een kopie. Het toonde aan dat de provincie een legitieme marktpartij was en dat ambtenaren bevoegd waren om als zodanig op te treden .

Uit het document blijkt ook dat het ministerie van Binnenlandse Zaken gedetailleerd op de hoogte was. De hoogste ambtenaar van het departement ondertekende het besluit namens de bewindspersoon. 'Mij bekend de minister van Binnenlandse Zaken. Voor de minister, de secretaris-generaal', staat boven de handtekening.

Niet alleen in 1988, ook nu weten ambtenaren van het ministerie meer van het bankieren dan zij toegeven. Ambtenaren van Binnenlandse Zaken blijken al sinds 1995 kritische vragen te stellen aan de provincie Zuid-Holland over het bankieren. Drie jaar lang gaf het hoofd Financiën, Cees Bloemendaal, hun vaak als antwoord: luister eens, als jullie hier problemen mee hebben, meldt dat dan aan julie bazen; dan zie ik de brief tegemoet waarin zij het (het bankieren, red.) verbieden en dan stoppen we ermee. Binnenlandse Zaken meldde twee weken geleden slechts dat het heeft verzuimd de provincie goed te controleren.

Het ministerie heeft de brief waarop Bloemendaal zinspeelde, nooit verstuurd. Dat kan twee dingen betekenen: de rijksambtenaren, die goed op de hoogte waren, hebben het niet nodig gevonden hun superieuren in te lichten, óf ze hebben de top van het ministerie wel ingelicht en die is vervolgens niet in actie gekomen.

Op het provinciehuis van Zuid-Holland circuleert het gerucht dat in 1995 de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken, Hans Dijkstal, persoonlijk het bankieren van de provincie had willen aankaarten. Dijkstal zou op de hoogte zijn gebracht door zijn VVD-partijgenoot Leemhuis-Stout, ook toen al commissaris van de koningin in Zuid-Holland. Zij stemde als enige op het provinciehuis tegen het bankieren. Maar het is ook mogelijk dat Dijkstal de informatie via zijn ambtenaren heeft verkregen. In dat geval was de hele provincietop gedetailleerd op de hoogte van het bankieren.

Het ministerie kan zich niet beroepen op onwetenheid. Het brengt tweemaal per jaar een bezoek aan Zuid-Holland om met een team van ambtenaren de begroting en vervolgens de jaarrekening te bespreken. Daarnaast krijgt het ministerie maandelijks een gedetailleerd financieel overzicht van alle leningen van de provincie. Hieruit blijkt veel nauwkeuriger dan uit het jaarverslag van de provincie welke omvang het bankieren heeft aangenomen.

Sinds 1995 heeft de provincie geregeld voor meer dan 1 miljard gulden aan leningen uitstaan. In het jaarverslag werd dit verhuld, omdat de provincie de uitstaande leningen aan het einde van het jaar terugbracht tot enkele honderden miljoenen guldens. Met dit 'window dressing' voorkwam de provincie dat het bankieren veel aandacht zou trekken.

De afdeling Inspectie Financiën Lokale en Provinciale overheden van Binnenlandse Zaken wil niet toelichten op welke wijze deze dienst de financiën van de provincies controleert. Het hoofd van de afdeling, G. Batelaan, wil alleen kwijt dat slechts eenmaal per jaar de jaarcijfers worden bekeken.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden