nieuws den haag

Minister van Defensie Bijleveld behoudt net voldoende steun na ‘oprechte excuses’ over burgerdoden bij bombardement Irak

Minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA) is dinsdagavond zwaar onder vuur komen te liggen vanwege de informatievoorziening over burgerdoden door Nederlandse wapeninzet boven Irak – zowel door haar voorganger Hennis als door de minister zelf. 

Kamervoorzitter Khadija Arib en Minister Ank Bijleveld van Defensie. Beeld ANP

Bijna de voltallige oppositie zegde het vertrouwen in haar op, maar de regeringspartijen, Kamerlid Haga en de SGP bleven de minister trouw. 

Veel fracties in de Tweede Kamer uitten tijdens een vinnig debat hun grote onvrede over het feit dat het parlement door Bijlevelds voorganger Hennis in 2015 ‘herhaaldelijk’ is ‘voorgelogen’ dan wel ‘bewust onjuist geïnformeerd’ over de grote aantallen burgerslachtoffers bij een Nederlandse luchtaanval op een autobomfabriek van IS in Hawija.

Maar de pijlen van oppositiepartijen en ook coalitiegenoten D66 en ChristenUnie richtten zich gaandeweg het debat ook steeds meer op de informatievoorziening door Bijleveld zelf – en op de ‘ernstige situatie’ (Karabulut, SP) in de ambtelijke top van het departement. Ook André Bosman (VVD) zei dat hij zich ‘grote zorgen’ maakt ‘over de politieke antenne op het departement’.

De ambtelijke top van Defensie had immers, zo bleek uit de ondervraging van Bijleveld door een uiterst kritische Kamer, in het overdrachtsdossier dat ze kreeg toen ze aantrad slechts ‘in grote lijnen’ vermeld dat er burgerslachtoffers waren gevallen bij de operatie tegen IS. Daarnaast onthulde Bijleveld dat ze pas afgelopen vrijdag, bij de ‘definitieve check’ van de informatie in de Kamerbrief die ze gisteren verstuurde, was gebleken dat de Kamer in 2015 onjuist door Hennis was geïnformeerd.

‘Lijkenverstopper’

In het debat over de informatievoorziening door Defensie verwierp Bijleveld de term ‘leugens’ met dezelfde kracht als waarmee de voltallige Kamer eerder over Selcuk Oztürk (Denk) heen viel. Oztürk noemde Hennis een ‘lijkenverstopper’ en ‘verantwoordelijk voor moorden’. Bijleveld probeerde aannemelijk te maken dat zij al lang bezig was het departement naar meer transparantie te duwen. Ze wees op de haken en ogen die aan die poging vastzaten: naast het feit dat Nederland in een coalitie opereerde, waren er operationele redenen om heel terughoudend te zijn met het verstrekken van informatie.  Ook noemde ze de veiligheid van de vliegers en de staatsveiligheid. 

Maar een groot deel van de Kamer nam geen genoegen met haar verklaringen voor de lange tijd die het had geduurd om klare wijn te schenken ná beëindiging van de Nederlandse missie met F-16’s eind december vorig jaar. Ook slaagde de minister er niet in de argwaan weg te nemen over het feit dat haar brief over Hawija pas werd verstuurd na de onthulling van NRC en NOS over de burgerdoden.

Minister Ank Bijleveld (Defensie) tijdens het debat in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Operationele veiligheid

‘Gedwongen door journalisten bevestigde de minister de feiten’, aldus Karabulut. Isabelle Diks (GroenLinks) beklemtoonde, gevolgd door veel andere partijen, dat het debat niet bedoeld was om ‘militairen de maat te nemen’. Ook klonk er begrip voor het spaarzame delen van informatie ‘om de operationele veiligheid te borgen’ (Van Helvert, CDA). 

Volgens Diks ging het puur om het afleggen van politieke verantwoording door de minister voor de dood van ‘tientallen onschuldige burgers door Nederlands handelen’. Bijleveld hield vol dat ze tijdens de missie niet meer informatie kon geven, en in de recent betoonde transparantie ‘geenszins gedwongen was door publicaties’. 

Van Helvert, partijgenoot van Bijleveld, zei het ‘zeer te waarderen’ dat de minister erkende dat de Kamer verkeerd was geïnformeerd en daarvoor haar oprechte excuses aanbood. Andere coalitiepartijen spraken daar ook hun waardering voor uit, maar eisten tevens dat de minister actie onderneemt - in de informatievoorziening naar de Kamer, op haar eigen departement, en richting de nabestaanden van slachtoffers in Hawija.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden