nieuws UWV

Minister Koolmees belooft extern onderzoek bij UWV naar fraude WW-uitkeringen

Een onafhankelijk, extern onderzoek moet duidelijk maken waarom uitkeringsinstantie UWV er niet in slaagde grootschalige fraude met werkloosheidsuitkeringen op te sporen. De adresregistratie van WW-aanvragers wordt aangescherpt.

Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (D66) voor aanvang van het debat in de Tweede Kamer over uitkeringsfraude door Poolse arbeidsmigranten. Beeld ANP

Met die belofte reageerde minister Koolmees van Sociale Zaken donderdag op de verontwaardiging in de Tweede Kamer over de oplichting door met name Poolse arbeidsmigranten. Jarenlang konden duizenden mensen tamelijk ongestoord WW-uitkeringen incasseren zonder dat zij daarop recht hadden, bracht Nieuwsuur in een serie reportages aan het licht. Binnen de organisatie zou een angstcultuur heersen, waardoor misstanden niet op tijd werden gemeld.

Van links tot rechts spreken Kamerleden verbolgen over ‘de puinhoop bij het UWV’, een ‘totale chaos’ en over ‘diefstal’. Ook de minister noemt de fraude ‘onacceptabel’. Eerder erkende hij dat ook hij de fraude had moeten vernemen via Nieuwsuur.

Maandag begint de minister met een extern onderzoek naar de werkwijze van het UWV. Ook komt er een intensievere controle op adresregistratie. De Poolse arbeidsmigranten lieten zich via tussenpersonen massaal inschrijven op één adres en ontvingen vervolgens WW terwijl ze zelf terugkeerden naar Polen.

Malafide kantoren

Ook die tussenpersonen worden onderzocht. Koolmees beloofde de Kamer daarnaast dat voortaan wordt gestreefd naar meer persoonlijk contact – zo nodig via een tolk. De minister benadrukt dat het legitiem is om een tussenpersoon te hebben – dikwijls wordt de vakbond of een ouder ingeschakeld – maar bij de arbeidsmigranten gaat het om malafide kantoren die de regels aan hun laars lappen.

Hoewel ook Koolmees zich zorgen maakt, weigert hij te spreken van wanbeleid. Het UWV kampte de afgelopen jaren een combinatie van forse bezuinigingen, een sterk stijgend aantal WW-aanvragen door de economische crisis plus een digitaliseringsproject dat er vooral op gericht was met zo min mogelijk bureaucratie mensen aan een uitkering te helpen. Daardoor is de fraudebestrijding geen prioriteit geweest. Bovendien is de fraude geraffineerder geworden.

Het terugvorderen van de onrechtmatig verkregen uitkeringen is problematisch. De minister zegt dat het moeilijk is aan te tonen dat iemand fraude pleegde en niet in Nederland woonde. Als er voldoende bewijs is, kan het alleen verrekend worden via de WW of met een boete. Iemand uitsluiten is niet mogelijk, omdat iedereen met een werknemersverzekering nu eenmaal recht heeft op WW.

Vermeende doofpotcultuur

De minister heeft met het UWV gesprekken gevoerd over de vermeende doofpotcultuur: ‘Mensen herkennen zich daar niet in en zijn aangeslagen door het beeld dat is ontstaan.’ Koolmees gaat door met het voeren van die gesprekken.

De minister hoopt in januari de resultaten van het onderzoek in de Kamer te kunnen presenteren. De zorgen zijn nog lang niet verdwenen bij de meeste fracties. Kamerlid De Jong (PVV) vindt dat Bruno Bruins, oud-voorzitter van het UWV en nu minister van Medische Zorg namens de VVD, uit de wind wordt gehouden door zijn partij. VVD-Kamerlid Wiersma ging daar tegenin: ‘Ik wil dit wel degelijk aanpakken. Maar de minister is hier nu eenmaal politiek verantwoordelijk voor.’

Ook de SP hoopt op duidelijkheid over de schuldvraag. ‘De minister zwijgt in alle talen over de verantwoordelijken’, aldus het Kamerlid Van Dijk. Na flink aandringen sloot Koolmees niet uit dat er ontslagen gaan vallen: ‘Maar dan moet er uit het onderzoek nieuwe informatie komen.’

Hoe kan het UWV zo’n makkelijke prooi zijn voor fraudeurs?

Weer onthult Nieuwsuur een misstand bij het UWV bij het controleren van uitkeringsfraude. Wat gaat er mis bij de uitkeringsinstantie? Vijf vragen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.