Nieuws

Minister Kaag stapt op na moties van afkeuring over aanpak Afghanistancrisis, Bijleveld blijft zitten

Minister Kaag van Buitenlandse Zaken stapt op. Dat heeft ze donderdagavond bekendgemaakt nadat de Kamer een motie van afkeuring had aangenomen over haar aanpak van de evacuatie-operatie in Afghanistan. Minister Bijleveld, tegen wie ook een motie van afkeuring werd aangenomen en die de afgelopen maanden veel kritiek kreeg uit de Kamer, blijft zitten.

Demissionair minister Kaag van Buitenlandse Zaken (D66) in de Kamer, met achter haar demissionair minister Bijleveld van Defensie (CDA). Beeld ANP
Demissionair minister Kaag van Buitenlandse Zaken (D66) in de Kamer, met achter haar demissionair minister Bijleveld van Defensie (CDA).Beeld ANP

In een verklaring zei Kaag tegen de aanwezige Kamerleden: ‘De Kamer oordeelt dat het kabinet onverantwoord heeft gehandeld. En hoewel ik sta voor onze inzet, kan ik niet anders dan als eindverantwoordelijke minister de consequenties van dit oordeel aanvaarden. In mijn opvatting over democratie en de cultuur van ons bestuur moet een minister gaan als het beleid wordt afgekeurd.’ Kaag blijft wel aan als partijleider van D66 en zal doorgaan met de formatiegesprekken. Demissionair premier Rutte roemde haar kort daarop als ‘een wereldwijd gerespecteerd minister van Buitenlandse Zaken’.

De stemming over de moties van afkeuring donderdag is het voorlopige sluitstuk van een hoogoplopend conflict tussen Kamer en kabinet over de aanpak van de terugtrekking uit Afghanistan. Het optreden van ministers Kaag van Buitenlandse Zaken (D66) en Bijleveld van Defensie (CDA) in de Afghanistancrisis heeft zoveel kwaad bloed gezet dat een Kamermeerderheid donderdag een motie van afkeuring tegen beide bewindslieden en de rest van het demissionaire kabinet heeft aangenomen. Alleen D66, VVD en CDA stemden tegen.

‘Macaber kwartetspel’

‘Kwalijk’, ‘verwijtbaar', ‘afkeurenswaardig’. Een maand na de machtsovername van de Taliban in Kabul zijn de kwalificaties over de aanpak van het Nederlandse demissionaire kabinet tijdens de evacuatiemissie uit Afghanistan stevig . ‘Een ‘totale clusterfuck’, noemde CDA-Kamerlid Derk Boswijk het zelfs, en daar blijft hij bij, ook al steunde zijn partij de motie niet. ‘Kostbare tijd is verloren gegaan en daardoor zijn mensenlevens in gevaar gekomen’, oordeelt PvdA-Kamerlid Kati Piri.

Wat hebben de bewindspersonen volgens de Kamer misdaan? Gebrek aan urgentie bij het terughalen van tolken – waar de Kamer al maanden op hamerde – speelt een belangrijke rol. Kamermoties over het zo snel mogelijk evacueren van tolken en later ook van niet-tolken en zelfs het opstellen van een evacuatieplan, zijn onvoldoende of niet uitgevoerd. Deze week bleek dat het demissionaire kabinet een besluit over de evacuatie van het eigen Afghaanse ambassadepersoneel ook lang heeft uitgesteld, ondanks klemmende hulpverzoeken vanuit Kabul.

Ook werd de ambassadeleiding in Kabul aanvankelijk gedwongen om te kiezen welke drie van de zestig inwonende familieleden van personeelsleden (die niet behoorden tot het zogenoemde kerngezin) mee mochten op een evacuatievlucht. ‘Een ‘macaber kwartetspel’, volgens SP-Kamerlid Jasper van Dijk.

Boetekleed

‘We hebben fouten gemaakt, dat spijt mij’, zei minister Kaag woensdagnacht tijdens een verhit Kamerdebat over het Nederlandse optreden in Afghanistan. Een deemoedige minister Bijleveld en premier Rutte sloten zich bij die woorden aan. Rutte noemde het verschrikkelijk dat het niet is gelukt iedereen weg te halen.

Toch was de boetedoening niet genoeg voor de Kamer. Bij de indiening van de moties van afkeuring oordeelde Piri (PvdA) vooral streng over Bijleveld: ‘De minister van Defensie heeft meerdere moties van deze Kamer getraineerd, selectief vergeten en ronduit niet uitgevoerd. Dat is een politieke doodzonde.’

Bijleveld laat echter weten dat ze zich blijft inzetten voor de tolken die nog in Afghanistan zijn. Na een breed gesteunde motie van afkeuring tegen VVD-leider Rutte in april zei Kaag: ‘Ik zou er mijn conclusies aan verbinden. Maar ik ben een ander mens.’ Donderdag voegde ze de daad bij het woord.

Piri: ‘Vertrek Kaag niet noodzakelijk’

PvdA-Tweede Kamerlid Kati Piri, die met haar moties van afkeuring het vertrek van Kaag in gang zette, zegt ‘veel respect’ te hebben voor de keuze van de D66-leider. Wat haar betreft was het niet nodig dat Kaag opstapte. ‘Als ik gevonden had dat ze moest opstappen, had ik een ander soort motie ingediend’, zei Piri na de laatste stemmingen in de Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden