Nieuws

Minister Kaag: EU had bij investeringsakkoord met China moeten wachten op aantreden Biden

De EU had met het sluiten van een investeringsakkoord met China beter kunnen wachten tot het aantreden van de Amerikaanse president Biden. Dat zegt minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag tegen de Volkskrant.

Sigrid Kaag, minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, staat de pers te woord op het Binnenhof voorafgaand aan de wekelijkse ministerraad.  Beeld ANP
Sigrid Kaag, minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, staat de pers te woord op het Binnenhof voorafgaand aan de wekelijkse ministerraad.Beeld ANP

De overeenkomst werd onder Duitse druk en met steun van Frankrijk eind december gesloten, tot verrassing van vriend en vijand omdat de al jaren durende onderhandelingen tussen de Europese Commissie en China vast leken te zitten. Maar China deed, met het aantreden van president Joe Biden in zicht, opeens concessies. ‘Zowel de Commissie als een aantal grote landen’, zegt Kaag, ‘wilden deze kans niet laten lopen’.

Het plotse akkoord wekte in Europa verbazing en in de VS irritatie. Vanwege de timing − en omdat het volgde op een jaar van snoeihard Chinees ingrijpen in Hong Kong en massale repressie van Oeigoeren. ‘Vanuit Washington werd niet unaniem positief gereageerd op de haast die werd gemaakt in Europa en daar heb ik, eerlijk gezegd, alle begrip voor. Wat mij betreft hadden we gepaste haast kunnen maken en na het aantreden van president Biden deze finale stap kunnen zetten.’

Dat het toch zover is gekomen, verklaart Kaag uit het feit dat de grote landen zich achter het onderhandelingsresultaat van de Europese Commissie schaarden en dat Nederlandse bezwaren tegen het verdrag niet breed gedeeld werden. ‘Laat ik het zo stellen: ik kan niet zeggen dat wij heel veel medestanders hadden. En dat maakt het moeilijk.’ De verlate Chinese concessies hadden onder meer betrekking op markttoegang en de Chinese belofte werk te gaan maken van lidmaatschap van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO).

Dat laatste is van belang omdat China er een massaal interneringssysteem van Oeigoeren op na houdt en grote aantallen Oeigoeren ook gebruikt voor dwangarbeid − onder andere in katoenfabrieken, waarvan de producten hun weg vinden naar de Europese consument. Critici noemen de Chinese belofte dan ook boterzacht, anderen zeggen dat er op dit terrein niet meer van China verwacht kan worden.

Gelijkwaardiger en eerlijker

Nederland heeft volgens Kaag behalve over mensenrechten ook vragen gesteld over duurzaamheid, afspraken over staatssubsidies en het tegengaan van verplichte technologietransfers. ‘Maar het gaat uiteindelijk om een meerderheid. Frankrijk en Duitsland hadden besloten dat zij vonden dat de timing juist was en dan sta je al snel wat zwakker.’

Het ‘Comprehensive Agreement on Investment’ (CAI) heeft nog een hele weg af te leggen. Het moet worden goedgekeurd door het Europees Parlement, waar het nu al onder vuur ligt, en volgend jaar onder Frans voorzitterschap definitief worden goedgekeurd door de regeringsleiders. Het is bedoeld om de economische relatie tussen de twee blokken gelijkwaardiger en eerlijker te maken.

Kaag onderstreept dat er twee manieren zijn om naar het akkoord te kijken. ‘Aan de ene kant: we gaan altijd uit van dialoog en er werd (door China, red.) op een aantal grote punten geleverd. Dan kan je zeggen: oké, we doen die stap. Aan de andere kant zijn er nog heel veel terechte vragen. Grote waakzaamheid is geboden. Maar er liggen nieuwe kansen en het is een moment om, vooral voor de Europese investeerders, betere toegang tot de Chinese markt te krijgen.’ Ze wijst onder meer op een Chinese ‘zwarte lijst van sectoren en bedrijven die daar niet mogen opereren’, die nu ‘versoepeld’ is.

Oeigoerse dwangarbeid

Kaag wijst erop dat Europese landen ook ‘andere instrumenten’ hebben om de ‘extreme berichten over Oeigoerse dwangarbeid en andere mensenrechtenschendingen’ bij China aan te kaarten. ‘We moeten eerlijk zijn naar de mensen toe. Dit is ook een weging. Men maakt er soms een kerstboom van, dan schiet je ook het doel voorbij.’

Ondertussen sluit Kaag niet uit dat het akkoord nog moet worden aangepast voordat het definitief wordt aangenomen. ‘Dat hangt er helemaal vanaf. Ik denk dat het Europees Parlement, en zeker ook de D66-leden, kritisch zullen zijn. Het Parlement zal zich niet zomaar gewonnen geven. En ook op het politiek niveau van leiders zal er nog zeer inhoudelijk over gesproken moeten worden.’

Kaag zegt ‘halsreikend’ te hebben uitgekeken naar de komst van president Biden, ‘en naar een “reset” qua internationale inzet: de kans om weer gelijk op te trekken en waarden en mensenrechten uit te dragen − en daar ook slim mee om te gaan.’

Laat EU en het Amerika van Biden samen de handel resetten

Met Biden in het Witte Huis kan het oude bondgenootschap EU-VS weer volle kracht vooruit bij de strijd tegen klimaatverandering, tegen China’s handelsmanipulaties en voor de Wereldhandelsorganisatie, bepleiten minister Sigrid Kaag en haar Franse collega Franck Riester. Lees het opiniestuk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden