Minister Hennis van Defensie vertrekt: 'Het stopt hier vandaag'

Minister Hennis van Defensie is afgetreden. In de Tweede Kamer nam zij dinsdagavond na urenlang debat de politieke verantwoordelijkheid voor de nalatigheden in de Defensie-organisatie die vorig jaar leidden tot de dood van twee militairen in Mali. Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp neemt ook ontslag.

Jeanine Hennis tijdens het debat over het fatale ongeluk met Nederlandse militairen in Mali.Beeld anp

'Op verschillende momenten zijn de veiligheidsrisico's onvoldoende onderkend en afgewogen', aldus de minister. 'Twee van onze mensen zijn omgekomen. Een derde raakte zwaargewond. Hiervoor neem ik ten volle de politieke verantwoordelijkheid. Ik heb met hart, ziel en zaligheid gediend op Defensie. Maar het stopt hier vandaag. Ook de Commandant der Strijdkrachten heeft besloten zijn functie per direct neer te leggen.' Middendorp zou later deze week sowieso al het commando overdragen. De al geplande ceremonie gaat donderdag niet door.

Reconstructie onderzoeksraad

Directe aanleiding voor Hennis' vertrek is de dood van korporaal Kevin Roggeveld (24) en sergeant der eerste klasse Henry Hoving (29), vorig jaar in Mali, nadat een mortiergranaat al in de schietbuis ontplofte. Uit de reconstructie van de Onderzoeksraad voor Veiligheid bleek vorige week dat de granaten na aankoop niet werden getest, dat later geconstateerde gebreken werden genegeerd en dat ze vervolgens verkeerd werden getransporteerd en opgeslagen.

Daar had de verantwoordelijke minister misschien mee kunnen wegkomen als het niet het zoveelste ernstige incident bij Defensie was geweest. In maart 2016 kwam instructeur Sander Klap (35) om het leven toen hij op de Defensie-schietbaan in Ossendrecht werd geraakt door kogels van een cursist. Uit de reconstructie bleek dat Klap lesgaf op een ongeschikte, niet gekeurde schietbaan, zonder de juiste begeleiding.

'Strijdend ten onder gaan is mijn motto', aldus de voormalig minister van Defensie

Voormalig minister van Defensie Jeanine Hennis heeft zojuist haar aftreden bekendgemaakt in het Mali-debat in de Tweede Kamer. Voor Hennis is de Mali-affaire een kras op een verder vrijwel vlekkeloze carrière. Lees hier het profiel. (+)

Een jaar eerder, in Mali, sneuvelden René Zeetsen (30) en luitenant Ernst Mollinger (26) toen hun Apache-helikopter neerstortte door een technisch mankement. Ook was er in 2014 al een uiterst kritisch rapport van de Onderzoeksraad over de veiligheid rond de Hercules-transportvliegtuigen in Eindhoven. Diezelfde Onderzoeksraad concludeerde vorige week dat Defensie niet bereid lijkt om van gemaakte fouten te leren.

Die conclusie werd Hennis eerder vandaag in het Kamerdebat door alle Kamerfracties zwaar aangewreven. Die hekelden ook het optreden van de minister na publicatie van het rapport van de Onderzoeksraad vorige week. Zelf had de minister het rapport al sinds eind juni in bezit. Toch lastte zij pas vorige week een operationele pauze in bij alle missies om al het materieel en de munitie nog eens te controleren. Kamerleden vinden dat ongeloofwaardig, maar Hennis verdedigde zich: 'We hebben in de zomer direct een heel vergaande inspectie afgekondigd. Direct nadat wij het rapport hebben ontvangen. Dat liep al voorafgaand aan het ingelasten van deze pauze.'

Verweer

Hoewel zij voortdurend benadrukte dat zij de conclusies van de Onderzoeksraad onderschrijft, trachtte Hennis in het debat wel de 'context' te schetsen. Zo wees zij erop dat er geen overweldigende signalen waren dat de fatale granaten levensgevaarlijk waren. 'Zonder noemenswaardige problemen zijn er 25.000 mortieren verschoten in binnen- en buitenland, en ook in Afghanistan', aldus de minister.

Ook verweerde zij zich tegen de verwijten dat zij vorige week niet direct contact opnam met de nabestaanden. 'De ervaring leert dat mensen niet altijd op een politicus zitten te wachten.' Ambtenaren adviseerden haar vorige week om niet meteen te bellen. Nadat de nabestaanden aan de Commandant der Strijdkrachten hadden laten weten dat zij wel prijs stelden op contact, belde Hennis hen die avond meteen.

Lees hier verder over de vernietigende rapporten over Defensie

Als Hennis vertrekt, is het leger nog niet gered
Minister Hennis van Defensie verdedigt zich dinsdag in de Tweede Kamer tegen de harde kritiek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid: de wil om een missie door te laten gaan ging stelselmatig boven de veiligheid van het personeel. Het politieke oordeel van de Kamer zal hard zijn, maar niet zonder zelfverwijten.

'Leiding Defensie faalde bij dodelijk schietongeluk'
De Defensieleiding is 'op meerdere niveaus niet op professionele wijze omgegaan met de veiligheid van het eigen personeel', concludeerde de Onderzoeksraad afgelopen juni.

'Defensie stelde voortgang Mali-missie boven veiligheid'
De Onderzoeksraad voor Veiligheid velde vorige week in een nieuw rapport over een fataal ongeluk tijdens de missie in Mali een vernietigend oordeel over Defensie. Het ministerie kocht munitie 'in den blinde' en controleerde het materiaal niet. De opslag was ondeugdelijk, de medische hulp in Mali voldeed niet aan 'de hoogste eisen van traumazorg'.

'Genoeg voor aftreden Hennis'
Vicepremier Asscher liet vorige week weten de conclusies van de Onderzoeksraad over het fatale mortier-ongeluk in Mali 'zwaar genoeg' te vinden om af te treden. Dat kan grote gevolgen hebben voor minister Hennis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden