nieuws justitie

Minister Grapperhaus naar Thailand voor overplaatsing Van Laarhoven – tot ongenoegen van OM

Tot ongenoegen van het Openbaar Ministerie vliegt minister Grapperhaus van Justitie deze week naar Thailand om ex-coffeeshophouder Johan van Laarhoven, die in Thailand een celstraf uitzit van 20 jaar, naar Nederland overgeplaatst te krijgen. Vrijdag spreekt Grapperhaus met de Thaise premier en minister van Justitie.

Minister Ferdinand Grapperhaus (links) dinsdag tijdens de jaarlijkse heidag van het kabinet. Beeld ANP

Reden voor deze – uitzonderlijke – politieke ingreep in het strafrecht is een rapport waarin de Nationale Ombudsman dit voorjaar concludeerde dat het Openbaar Ministerie (OM) fouten heeft gemaakt in Van Laarhovens zaak. Het OM weerspreekt dat. ‘In 2014 oordeelde de kortgedingrechter dat wij keurig volgens de regels hebben gehandeld’, zegt een OM-woordvoerder. ‘Dat is in hoger beroep bekrachtigd. Wij staan nog steeds achter die uitspraken.’

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Volgens NRC  bestaat bij het OM in Brabant ‘groot ongenoegen’ over het besluit van Grapperhaus om zich in deze zaak te mengen, omdat de minister daarmee lopende onderhandelingen over een schikking met Van Laarhoven zou doorkruisen. Een bron bij het OM bevestigt dat tegenover de Volkskrant. De woordvoerder van het OM, dat rechtstreeks onder Grapperhaus valt, houdt het bij de mededeling dat ‘we deze actie van de minister zien als een politieke actie, waar we niks van vinden’. De woordvoerder van de minister benadrukt dat Grapperhaus naar Thailand gaat omdat een meerderheid van de Tweede Kamer dit wenselijk vindt.

Witwassen

De 58-jarige Van Laarhoven is vijf jaar geleden in Thailand veroordeeld tot 20 jaar cel voor het witwassen van geld dat hij verdiende met drugsproductie en -handel voor zijn coffeeshopketen The Grass Company. In maart oordeelde de Nationale Ombudsman dat Van Laarhoven in Thailand kon worden opgepakt doordat Nederland fouten heeft gemaakt bij een rechtshulpverzoek – de informatie daarin was zodanig geformuleerd dat het OM had kunnen verwachten dat de Thaise autoriteiten de ex-coffeeshopeigenaar, die op dat moment in Thailand verbleef, zouden oppakken en vervolgen, oordeelt de Ombudsman.

Van Laarhoven wordt in Nederland verdacht van witwassen, belastingontduiking en lidmaatschap van een criminele organisatie. Volgens het OM heeft hij in Thailand, waar hij rentenierde, zo’n 20 miljoen euro witgewassen.

In augustus 2018 zijn de zaaksofficier Peter Snijders en voormalig hoofdofficier van justitie Charles van der Voort naar Thailand gereisd voor overleg over de uitlevering van Van Laarhoven. Zij zouden van hun Thaise collega’s hebben begrepen dat dit wettelijk niet mogelijk is, onder meer omdat er nog een cassatieverzoek loopt, en de aanklacht in Nederland – belastingontduiking – niet ernstig genoeg zou zijn.

Handtekeningen

Eind 2016 werden 23 duizend handtekeningen ingezameld om Van Laarhoven naar Nederland overgeplaatst te krijgen. In een Kamerdebat dit voorjaar zei minister Grapperhaus dat hij een schrijnende brief van Van Laarhoven had ontvangen. Die schreef dat hij slecht wordt behandeld, kampt met gezondheidsklachten en een cel deelt met veel andere gedetineerden. ‘Die brief heeft mij zeer geraakt’, zei Grapperhaus in de Kamer. Op aandringen van een Kamermeerderheid beloofde hij zich in te zetten voor overplaatsing van Van Laarhoven naar Nederland. Volgens NRC heeft niet alleen het OM, maar ook de landsadvocaat Grapperhaus afgeraden om zich in de zaak te mengen.

Advocaat Rachel Imamkhan, die veel Nederlandse gedetineerden in het buitenland bijstaat, noemt het positief dat Grapperhaus zich inzet voor overplaatsing van Van Laarhoven. ‘Maar daarmee is wel sprake van willekeurig beleid bij het ministerie’, zegt zij. ‘Van een cliënt als Jaitsen Singh, die al 35 jaar zeer waarschijnlijk ten onrechte vastzit in de VS en in wiens zaak Nederland ook grote fouten heeft gemaakt, is overplaatsing afgewezen door het ministerie omdat Singh niet voldoet aan de voorgeschreven criteria, omdat het ministerie zegt zich niet te willen mengen in individuele gevallen en omdat de minister bang is voor een aanzuigende werking. Ook Van Laarhoven voldoet niet aan de criteria voor overplaatsing. Grapperhaus is onder de indruk van één brief van Van Laarhoven, maar Singh heeft op talloze schrijnende, ook persoonlijke brieven aan Grapperhaus nooit antwoord gekregen. Waar is hier het gelijkheidsbeginsel?’

De zaak-Van Laarhoven

De Nationale Ombudsman concludeerde eerder dit jaar dat het OM, het ministerie van Veiligheid en Justitie en de politie ‘onzorgvuldig’ hebben gehandeld in de zaak tegen de Nederlandse coffeeshopbaas. Door het handelen van deze instanties belandden Van Laarhoven en zijn Thaise vrouw in Thailand in de gevangenis, aldus de Ombudsman.

Van Laarhoven had nooit gedacht dat zijn pensioen er zo zou uitzien: een cel in Bangkok. Hij was naar ‘het land van de glimlach’ gekomen om te genieten van de miljoenen die hij in dertig jaar met zijn Nederlandse coffeeshops had verdiend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden