Minister die de maatschappij moderniseerde

Hij stond aan de voet van de Abortuswet en speelde een hoofdrol in het kruisrakettendebat. Voormalig minister van Justitie Job de Ruiter deed zijn werk met vasthoudendheid.

Job de Ruiter. Beeld ANP
Job de Ruiter.Beeld ANP

Hij miste het charisma, de uitgesprokenheid en de ideologische bevlogenheid van de onlangs overleden politicus Willem Aantjes. Maar diens partijgenoot Job de Ruiter heeft bestuurlijk gezien een veel belangrijkere rol gespeeld.

Ingetogen en vasthoudend deed De Ruiter zijn werk. Hij werd daarmee het gerespecteerde gezicht van het door progressief Nederland meest gehate naoorlogse kabinet. Job de Ruiter zou als minister van Justitie in het kabinet Van Agt-Wiegel (1977-1981) een enorm pakket wetgeving door het parlement loodsen dat de maatschappij aanzienlijk moderniseerde.

Neem de legalisering van abortus, het recht voor homoparen om pleegkinderen op te nemen, de vernieuwing van de Wet op de ondernemingsraden en het regelen van het stakingsrecht voor ambtenaren. De Ruiter zou later nog minister van Defensie worden en procureur-generaal. Hij overleed 4 oktober op 85-jarige leeftijd in zijn woonplaats Naarden.

De Ruiter werd geboren in een gereformeerd nest. Zijn wieg stond in Giessendam. Hij studeerde vanaf 1948 rechten (privaatrecht) in Utrecht. Nadat hij was afgestudeerd, werd hij eerst medewerker aan de universiteit en later advocaat en procureur in Den Haag en Amsterdam op het gebied van familie- en jeugdstrafrecht. In de jaren zestig maakte hij carrière bij de rechterlijke macht en in de wetenschappelijke wereld. In 1976 werd hij rector-magnificus aan de Vrije Universiteit.

Wet afbreking zwangerschap

Toen een aantal kandidaten van het CDA voor de dissidenten in de partij onaanvaardbaar was, werd een beroep gedaan op De Ruiter, die niet eens lid was van een politieke partij. Zijn grootste klus was een wettelijke regeling te treffen voor abortus, toen een punt waarover in de maatschappij en zijn eigen partij verdeeldheid heerste. Samen met minister Leendert Ginjaar van Volksgezondheid wist hij een compromis te bereiken waarbij abortus mogelijk werd na vijf dagen bedenktijd voor een vrucht die niet ouder was dan 13 weken. De Wet afbreking zwangerschap werd op 18 december 1980 met de kleinst mogelijke meerderheid (76 om 74 stemmen) door de Tweede Kamer aangenomen.

Een andere mijlpaal in zijn ministerschap was de wijziging van het erfrecht in 1982, waardoor het onderscheid tussen wettige en natuurlijke afstamming verviel. Onwettige kinderen kregen dezelfde positie. Ook creëerde hij de post van Nationale Ombudsman, die onderzoek zou doen naar klachten van burgers over het optreden van de overheid. Daarnaast verlaagde hij de leeftijd voor meerderjarigheid naar 18 jaar.

Massademonstraties

Als minister van Defensie in het eerste kabinet Lubbers (1982-1986) wees hij vliegbasis Woensdrecht aan voor plaatsing van kruisraketten. Daartegen bestond grote weerstand, die uitmondde in twee massademonstraties in Amsterdam in 1981 en in Den Haag in 1983. Opvallend genoeg was De Ruiter niet de kop van Jut voor de demonstranten. De plaatsing ging niet door.

Na zijn ministerschap werd De Ruiter benoemd tot procureur-generaal bij het Gerechtshof Amsterdam. Deze functie vervulde hij tot zijn vervroegd pensioen in 1990. Vervolgens werd hij weer hoogleraar en leidde talrijke onderzoekscommissies, zoals die naar de rol van Dutchbat in Srebrenica. In 2003 publiceerde hij nog een biografie over de vooroorlogse jurist Jan Donner. In 2006 kwam hij voor het laatst in de publiciteit toen hij via een kort geding probeerde de publicatie van het boek over klokkenluider Fred Spijkers tegen te houden, waarin 'nodeloos grievende passages' zouden staan. Uiteindelijk werd de zaak geschikt.

De Ruiter laat drie kinderen na.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden