nieuws Vrijheidsbeperking

Minister Dekker wil ontsnappen uit de gevangenis strafbaar stellen, strafrechtadvocaten kritisch

Minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming wil het ontsnappen uit de gevangenis strafbaar stellen. Dit schrijft hij in een brief die hij dinsdag naar de Kamer heeft gestuurd. De Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten is kritisch over het plan en vindt het ‘een oplossing voor een niet-bestaand probleem’.

Onderzoek op een locatie waar een verdachte door de politie is doodgeschoten. Bij deze actie werd een ontsnapping uit de gevangenis van Roermond met een helikopter voorkomen. Beeld Foto ANP

Ontsnappen uit de gevangenis is op dit moment niet strafbaar. Het idee erachter is dat niemand hoeft mee te werken aan zijn eigen vrijheidsbeperking. Vanuit diezelfde gedachte kan een verdachte ook niet worden verplicht een verklaring af te leggen bij de politie of voor de rechtbank omdat hij dan zou meewerken aan zijn eigen veroordeling. 

Hulp bieden bij een ontsnapping uit de gevangenis is echter wel strafbaar. Dit onderscheid vindt minister Dekker onrechtvaardig. In zijn brief haalt hij een spectaculaire ontsnapping uit de Rotterdamse gevangenis De Schie in 2018 aan: een gedetineerde wist de gevangenis te ontvluchten door zich te verstoppen in een vuilniszak die door een handlanger (die zijn straf had uitgezeten) naar buiten werd gereden op een karretje.

De handlanger werd vervolgd en veroordeeld wegens hulp bij ontsnapping volgens artikel 191 in het Wetboek van Strafrecht. De gedetineerde zelf kon strafrechtelijk niet worden aangepakt. ‘Dit is onrechtvaardig, en ik vind het ook simpelweg niet uit te leggen’, aldus Dekker. ‘Het ontsnappen ondermijnt het gezag van justitie en brengt gevoelens van onveiligheid teweeg in de samenleving.’

Lakendiefstal

Over de uitwerking van het strafbaar stellen van ontsnappen uit de gevangenis, zoals de hoogte van de straf, wil de minister eerst in overleg treden met ‘betrokken instanties’. Wie een ander helpt bij de vlucht of vluchtpoging uit de gevangenis kan een gevangenisstraf van maximaal vier jaar krijgen.

Strafrechtadvocaat Jeroen Soeteman, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten, vindt het wetsvoorstel ‘een oplossing voor een niet bestaand probleem’. Er ontsnapt sowieso bijna niemand uit de gevangenis, zegt Soeteman. En als het een keer gebeurt, dan kan hij meestal toch wel worden vervolgd voor een vergrijp dat hij tijdens die ontsnapping pleegde, zoals diefstal van een laken uit de gevangenis, vernieling van een raam of deur, of mishandeling van een bewaker. ‘Een gedetineerde loopt zelden zomaar ongehinderd de gevangenis uit’, aldus Soeteman.

Beeld de Volkskrant

Maar zelfs dan blijft een ontsnapping niet zonder gevolgen. Een gedetineerde die een vluchtpoging heeft gewaagd, verliest de kans op voorwaardelijke invrijheidstelling. ‘Iemand die 6 jaar cel heeft gekregen, kan na 4 jaar voorwaardelijk vrijkomen’, legt Soeteman uit. ‘Als hij ontsnapt, heeft hij de voorwaarden geschonden en moet hij de volle termijn uitzitten. Dat betekent dan nog twee jaar extra gevangenisstraf.’

Soeteman vindt het zonde van de tijd en het geld om hiervoor een heel wetgevingsproces op gang te brengen. In een onderzoeksrapport van de Vrije Universiteit, verricht in opdracht van het Wetenschappelijke Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, is te lezen dat er de laatste jaren nauwelijks ‘ontvluchtingen’ uit gevangenissen hebben plaatsgevonden. Sinds 2011 is dat maar een of twee keer per jaar gebeurd.

Doorknippen enkelbanden

Dekker denkt er ook over om het doorknippen van enkelbanden strafbaar te stellen. De bewindsman meent dat hiervoor dezelfde argumenten kunnen worden aangedragen als voor het strafbaar stellen van het ontsnappen uit de gevangenis. Volgens het onderzoeksrapport van de VU-onderzoekers is er inderdaad geen beletsel om ook het doorknippen van enkelbanden strafbaar te stellen, maar zij wijzen er wel op dat enkelbanddoorknippers al vervolgd kunnen worden op grond van vernieling (volgens artikel 350 van het wetboek van strafrecht). 

Minister Dekker wil daarom eerst ‘de toegevoegde waarde en de voor- en nadelen goed afwegen’ voordat hij hierover een besluit neemt. De bewindsman streeft ernaar zijn wetsvoorstel over de strafbaarstelling van het ontsnappen uit de gevangenis en het onttrekken aan elektronisch toezicht ‘in de loop van volgend jaar’ af te hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden