Reportage Debat Michael P.

Minister Dekker mag door na excuses en beloftes in beladen debat over behandeling Michael P.

Met een persoonlijk mea culpa en een reeks van toezeggingen aan de Tweede Kamer heeft minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming (VVD) het debat over zedendelinquent Michael P. doorstaan. Een motie van wantrouwen van de PVV kreeg alleen steun van Denk.

Minister Dekker voor aanvang van het veelbewogen debat in de Tweede Kamer. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Nadat de Kamer een spervuur aan kritische vragen had gesteld, liet Dekker woensdagmiddag aan het begin van zijn beantwoording blijken niet van plan te zijn uit eigen beweging af te treden. ‘De overheid is tekortgeschoten in de bescherming van de samenleving en dat valt mij zwaar’, zei Dekker. ‘Ik draag daar als minister de politieke verantwoordelijkheid voor. Die voel ik in iedere vezel.’

Het debat werd gevoerd naar aanleiding van de publicatie vorige week van rapporten van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) en twee overheidsinspecties over de detentiegeschiedenis van Michael P. Die genoot grote vrijheden in de kliniek in Den Dolder, waarnaar hij vanuit de gevangenis in Vught was overgeplaatst. Hij was eerder tot elf jaar cel veroordeeld voor een dubbele verkrachting en bereidde zich voor op zijn voorlopige invrijheidstelling. Op 29 september 2017 verkrachtte en vermoordde hij de 25-jarige Anne Faber in het bos bij de kliniek en begroef haar lichaam in Zeewolde.

De moeder van Faber en andere familieleden volgden het beladen debat vanuit een loge in de plenaire zaal. Ook nabestaanden van Joost Wolters, slachtoffer van een steekpartij in de Amsterdamse metro, waren aanwezig. Hij werd in 2017 neergestoken door een verwarde man op verlof, Philip O., met een zware justitiële geschiedenis. Een inspectie-onderzoek naar die zaak loopt nog. Tijdens het debat werd ook veel verwezen naar Bart van U., de moordenaar van D66-politicus Els Borst. Een commissie onder leiding van oud-topambtenaar Rein Jan Hoekstra stelde al in die zaak grote tekortkomingen in de forensische zorg vast.

Familie en nabestaanden in het bezoekersvak in de Tweede Kamer. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Knagende vragen

‘De vraag die op ieders lippen ligt, is of Anne nog had geleefd als er geen fouten zouden zijn gemaakt’, zei Dekker. ‘Dat is een moeilijke vraag, en die knaagt ook aan mij. De rapporten geven geen antwoord op die vraag. En wat was er gebeurd als hij daar niet had rondgelopen, maar op een ander moment in behandeling was gegaan en dan vrijheden had gekregen? Het zijn zware vragen. Naar de antwoorden kunnen we slechts gissen.’

Dekker, die kort na de moord op Faber aantrad als minister, had in een brief aan de Kamer vorige week al een reeks maatregelen aangekondigd om herhaling te voorkomen. Hij lichtte die in het debat toe en deed er nog een aantal toezeggingen bij. Daarmee had hij zijn verdediging voldoende op orde, zo bleek. ‘Ik realiseer me dat geen enkele maatregel genomen kan worden die de vreselijke gebeurtenis uit 2017 ongedaan kan maken, ook al is dat wat we allemaal het liefst zouden willen.’

SP-Kamerlid Michiel van Nispen vroeg Dekker: ‘Wat geeft u het vertrouwen dat er nu wel iets gaat veranderen?’ De minister antwoordde: ‘Concrete acties.’ Hij liet de afgelopen maanden alle dossiers van de populatie zware gewelds- en zedendelinquenten nakijken. Van 21 gedetineerden werden vrijheden teruggedraaid of opgeschort, meldde hij eerder. Woensdag voegde hij daaraan toe dat nog eens drie delinquenten naar de gevangenis zijn teruggehaald.

Motie van wantrouwen

Een risicotaxatie bij overplaatsing wordt verplicht. ‘De balans tussen veiligheid en behandeling was te veel doorgeslagen naar behandeling.’ Ook de informatieoverdracht tussen betrokken instanties wordt verbeterd. P. hield met een beroep op zijn privacy tegen dat Den Dolder over zijn volledige dossier kon beschikken. Daardoor was wel zijn agressie duidelijk, maar raakte zijn zedenverleden op de achtergrond. Dekker kondigde aan dat dossiers voortaan volledig beschikbaar moeten zijn.

PvdA-Kamerlid Attje Kuiken stelde dat de tekortkomingen in de forensische zorg structureel zijn. Maarten Groothuizen (D66): ‘De minister zal alles op alles moeten zetten om het vertrouwen terug te winnen.’ Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) zei dat ze de rapporten ‘schaamtevol’ had gelezen.

Gidi Markuszower motiveerde de motie van wantrouwen van de PVV met het ‘rechtstreekse verband’ dat hij zag tussen het falende beleid en de dood van Faber. De motie kreeg slechts steun van Denk. Farid Azarkan had de minister al in eerste termijn opgeroepen te vertrekken. Theo Hiddema van Forum voor Democratie, die opschudding veroorzaakte door gruwelijke details voor te lezen uit het eerdere vonnis tegen Michael P., zei zelfs ‘heel content’ te zijn met deze minister. Dekker zelf bezwoer: ‘Het is mijn eer te na om dit nu te laten versloffen.’ Tegelijkertijd knaagde ongetwijfeld het besef dat de bewindsman niet alles in eigen hand heeft: bij de eerstvolgende calamiteit zal de Kamer hem niet gemakkelijk opnieuw het voordeel van de twijfel geven.

Gevangenis Vught stapelde fout op fout bij Michael P.

Geen instantie krijgt er in het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) over het detentieverloop van Michael P. zo hard van langs als de gevangenis in Vught. Medewerkers maakten foute inschattingen, hanteerden een gebrekkige administratie en hielden informatie achter over P.’s gewelddadige gedrag in de gevangenis.

‘Michael P. is een jongen waar je echt geen problemen mee krijgt’
Hoe kan het dat niemand ‘modelpatiënt’ Michael P., de moordenaar van Anne Faber, doorhad? Een reconstructie van P.’s gang door de justitiële keten.

Onderzoeksraad: veiligheid samenleving was ondergeschikt aan vrijheid moordenaar en zedendelinquent Michael P.
De overheid is tekortgeschoten bij het detentieverloop van Michael P. Er was onvoldoende zicht op de risico’s, procedures werden niet goed gevolgd en cruciale informatie werd niet volledig gedeeld.

Minister Dekker: gevangene pas overplaatsen naar kliniek bij compleet beeld risico’s
Eind maart presenteerde minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming (VVD) een reeks maatregelen waarmee hij voortaan wil voorkomen dat delinquenten die van de gevangenis naar een kliniek gaan ‘te snel en onvoldoende zorgvuldig’ vrijheden krijgen toegekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden