Nieuws Onderzoek OVV

Minister Dekker: gevangene pas overplaatsen naar kliniek bij compleet beeld risico’s

Met een reeks maatregelen wil minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming (VVD) voortaan voorkomen dat delinquenten die van de gevangenis naar een kliniek gaan ‘te snel en onvoldoende zorgvuldig’ vrijheden krijgen toegekend. De minister wacht volgende week nog een zwaar debat met de Tweede Kamer over de reeks fouten in de zaak van Michael P.

Minister Dekker voor Rechtsbescherming reageert donderdag in Den Haag op het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over forensische zorg en de zaak-Michael P. Beeld ANP

Van 21 uitgeplaatste gedetineerden heeft Dekker de vrijheden per direct opgeschort, onder meer omdat ‘een gestructureerde risicotaxatie ontbrak’. Dat heeft hij donderdag aan de Tweede Kamer geschreven in reactie op onderzoeken naar de detentiegeschiedenis van Michael P., die is veroordeeld voor het verkrachten en vermoorden van de 25-jarige Anne Faber in 2017. Het beeld is ‘pijnlijk’, schrijft Dekker. In de zaak-P. is ‘de overheid tekortgeschoten in de bescherming die de samenleving van haar mag verwachten’.

De Kamer steunde unaniem het verzoek van Attje Kuiken (PvdA) om volgende week met Dekker te debatteren. ‘Ik ben kwaad en ontdaan nu blijkt dat fout op fout is gestapeld’, aldus Kuiken. ‘Deze gruwelijke tragedie had voorkomen kunnen worden.’ Dekker gaat een lastig debat tegemoet. De woordvoerders van alle dertien partijen werden daags tevoren door de minister telefonisch op de hoogte gesteld van de onderzoeksbevindingen. Aan de nabestaanden van Anne Faber maakte Dekker excuses.

De Inspectie van Justitie en Veiligheid onderzocht de veiligheid in de kliniek in Den Dolder waar P. verbleef toen hij zijn misdaad beging. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd bekeek zijn strafverloop en zorgverlening na een eerdere dubbele verkrachting. En de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) schreef op verzoek van de burgemeester van Zeist, waar Den Dolder onder valt, een rapport naar aanleiding van de maatschappelijke onrust over de zaak.

Weigering

De onderzoeken ‘illustreren de complexe uitvoeringspraktijk van de forensische zorg’, schrijven de beide inspecties. In zijn eerdere strafzaak in 2011 weigerde P. mee te werken aan observatie in het Pieter Baan Centrum. Daardoor werd hij veroordeeld tot een gevangenisstraf zonder tbs. Bij het besluit om hem vanuit de gevangenis in Vught over te plaatsen naar de kliniek, vooruitlopend op zijn invrijheidstelling in juni 2018, was er te weinig zicht op het risico dat hij kon recidiveren. Met een beroep op zijn privacy wist P. bovendien te bewerkstelligen dat slechts een klein deel van zijn dossier in Den Dolder bekend was.

Zo raakte zijn zedenverleden op de achtergrond. Bij het toekennen van vrijheden in de kliniek werden incidenten en slecht gedrag ‘te positief’ voorgesteld en waren betrokken partijen ‘onvoldoende kritisch op de aangereikte informatie’. Het gemeentebestuur van Zeist was niet op de hoogte dat op zijn grondgebied een zedendelinquent grote vrijheden genoot.

Dekker kondigt nu aan dat hij plaatsing vanuit de gevangenis naar een kliniek voor forensische zorg voortaan alleen mogelijk wil maken ‘als er een compleet beeld is van de risico’s’. De adviesrol van het Openbaar Ministerie en de reclassering wordt versterkt. De minister maakte al eerder bekend de problematiek van ‘de weigerende observandi’ (verdachten die niet mee willen werken aan een psychiatrisch onderzoek) te willen aanpakken. Het ontlopen van onderzoek noemt hij ‘zeer onwenselijk’. Het wordt bovendien mogelijk gemaakt om ook zonder toestemming van een gedetineerde informatie tussen gevangenis en kliniek te delen.

Binnenhouden

‘De rapporten zijn een indicatie dat het probleem breder is dan alleen deze zaak’, zegt D66-Kamerlid Maarten Groothuizen. ‘De vraag is of het lek nu boven is. Dat moet het debat volgende week uitwijzen.’ CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg vindt dat Dekker verstandig handelt door de risico’s van nog eens 21 delinquenten te heroverwegen. ‘Binnenhouden die gasten.’

PVV-Kamerlid Gidi Markuszower: ‘Deze zaak is exemplarisch voor de hele sector, waar een naïef geloof heerst dat je beesten beter kunt maken. Ze moeten gewoon levenslang krijgen. Maar in handen van psychologen worden dit soort daders projecten van lieve GroenLinks-meisjes die in resocialisatie geloven. Met een van hen had hij zelfs een relatie!’

SP-Kamerlid Michiel van Nispen: ‘Dat een gedetineerde kan verhinderen dat zijn strafdossier naar de kliniek gaat, snap ik echt niet. En zo zitten er nog wel meer weeffouten in het systeem.’ GroenLinks-Kamerlid Kathalijne Buitenweg noemt de onderzoeken ‘een harde wake up-call voor de inrichtingen’, maar zegt ook: ‘De ministeriële verantwoordelijkheid ligt natuurlijk wel op tafel.’

Zo schoot de overheid tekort bij het detentieverloop van Michael P.

Hoe kan het dat niemand ‘modelpatiënt’ Michael P., de moordenaar van Anne Faber, doorhad? Een reconstructie van P.’s gang door de justitiële keten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden