NIEUWSverplichte quarantaine

Minister De Jonge stelt strenge quarantainesancties voor contacten toch nog even uit

Minister De Jonge van Volksgezondheid hoopt de Tweede Kamer binnen enkele weken te overtuigen dat het echt van belang is om de quarantaine van nauwe contacten van coronapatiënten desnoods met boetes af te dwingen. Hij erkent dat het ‘complex en omslachtig’ wordt om in de praktijk te regelen, maar denkt dat de signaalwaarde toch van nut kan zijn: ‘Die stok achter de deur helpt de GGD bij het overtuigen van mensen dat ze echt moeten meewerken.’

Premier Mark Rutte en Hugo de Jonge, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, tijdens het debat over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Beeld ANP - Remko de Waal

De Jonge verraste de Kamer dinsdagavond met het plan om de quarantaine een verplichtender karakter te geven en dat desnoods te handhaven met sancties. Daartoe haalt hij de Wet Publieke Gezondheid van stal, een wet uit 2009 die de overheid in geval van een pandemie vergaande bevoegdheden geeft. Een Kamermeerderheid, inclusief regeringspartij D66, vindt die aanpak voor de contacten - die niet eens weten of ze besmet zijn - vooralsnog te ingrijpend en vreest bovendien dat het averechts werkt. Een quarantaineplicht zou mogelijk voor tienduizenden mensen gaan gelden. 

D66-leider Jetten denkt echter dat mensen nog minder dan nu bereid zullen zijn hun contacten door te geven aan de GGD als die daarna strafbaar zijn indien zij zich niet aan de quarantaine houden. ‘Als het gevolg is dat je iemand de handhaving op z’n dak stuurt, worden mensen alleen maar terughoudender.’

Personeelstekort

De oppositie, van de PVV tot aan GroenLinks, denkt er net zo over. Ook de ChristenUnie is vooralsnog niet enthousiast. De tegenstanders vinden vooral dat het kabinet eerst zelf z'n zaken op orde moet krijgen voordat het Nederlanders gaat dreigen met sancties. De gehele Kamer is ontstemd dat de GGD's in Amsterdam en Rotterdam vorige moesten melden dat het vanwege personeelstekort even niet meer lukt om het bron- en contactonderzoek uit te voeren zoals ze dat liefst zouden doen. 

Geconfronteerd met die afwerende Kamer, koos De Jonge woensdag eieren voor zijn geld: hij houdt vast aan de quarantaineplicht voor besmette Nederlanders, maar over de quarantainesancties voor hun nauwe contacten vraag hij nu eerst advies aan het Outbreak Management Team (OMT). Hij komt ‘over enkele weken’  terug naar de Kamer met een uitgewerkt plan. 

Zelf blijft hij overtuigd dat het van belang is. We moeten de infectieketen doorbreken. Daarvoor is het bron- en contactonderzoek van groot belang, maar daarbij hoort wel een handelingsadvies: twee weken quarantaine als je nauw contact hebt gehad met een besmet persoon. Maar we merken nu dat mensen dat niet zomaar doen. Een kleine groep leeft de quarantaineplicht niet na. Die blijken gewoon in de Ikea, het zwembad of de tram te zitten als de GGD ze nabelt. Dat geeft een machteloos gevoel bij de GGD.’

De Jonge benadrukt dat de quarantaine voor ‘het gros van de mensen’ vrijwillig zal blijven. ‘Maar er moet ook een plicht kunnen worden opgelegd.’ Mensen kunnen dan in het uiterste geval voor de rechter worden gebracht als ze niet meewerken. ‘Het is omslachtig en je moet niet willen dat dit voor een grote groep gaat gelden, maar het gaat om het beschermen van de samenleving.’

Intussen is alles gericht op het opschalen van de capaciteit van de GGD’s. Geconfronteerd met een uiterst kritische Kamer erkende De Jonge dat er deze zomer een verkeerde inschatting is gemaakt van de vereiste bezetting. Bron- en contactonderzoek kost meer tijd dan gedacht  omdat mensen meer contacten hebben dan was voorzien. Ook zijn de uitbraken in Amsterdam en Rotterdam onverwacht heftig, waardoor daar snel een probleem ontstond.  ‘De werkelijkheid heeft zich niet helemaal voltrokken volgens ons plan (...) Waar ik het meest van baal, en wat ik me aantrek, is dat we ons er onvoldoende van hebben vergewist dat de opschaling in de snelheid en de paraatheid niet adequaat is geweest op de situatie zoals die zich heeft voltrokken.’

Gewenste urgentie

Daarom gaat De Jonge de ‘uitgangspunten’ van het opschalingsplan bij de GGD's nu opnieuw tegen het licht houden. ‘We moeten alles doen om de GGD in opperste staat van paraatheid te brengen.’ Dat voornemen neemt de zorgen in de Kamer over de kabinetsaanpak nog niet weg. Ook Kamerlid Hayke Veldman van regeringspartij VVD, vindt dat De Jonge ‘niet de urgentie uitstraalt die nu gewenst is’. De Jonge zelf waarschuwde nogmaals dat niet alle schuld op de overheid en op de GGD’s mag worden geschoven. Hij riep Nederlanders op zich beter aan de coronavoorschriften te houden. ‘We kunnen niet zelf de kraan open laten staan en aan de GGD vragen om te blijven dweilen. Het gedrag is soms zo in strijd met de adviezen....zo gaan we het virus er niet onder houden.’

Lees ook

Als coronapatiënt zie ik hoe weinig slagkracht de GGD heeft
Hoe moeizaam een bron- en contactonderzoek verloopt, heeft Volkskrant-redacteur Marjolein van de Water zelf ervaren toen zij positief testte.

De ‘luchtoorlog’ is nog volop gaande, maar goed ventileren wil iedereen
Zeker is dat er nog weinig zeker is over de verspreiding van het virus door de lucht. Maar het belang van genoeg ventileren onderkent iedereen. Zeker nu de scholen weer beginnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden