Minister bedreigd na voorstel wetten tegen godslastering te verzachten Fundamentalisten Pakistan strooien met fatwa's

Moslim-fundamentalisten in Pakistan hebben de smaak te pakken van het afkondigen van fatwa's. Degene die minister van Justitie Syed Iqbal Haider vermoordt kan 25 duizend gulden verdienen....

ROB VREEKEN

Van onze buitenlandredacteur

Rob Vreeken

AMSTERDAM

Ook de voorzitter van de Commissie voor Mensenrechten, de advocate Asma Jahangir, is door een moslimorganisatie met de dood bedreigd, evenals drie leiders van de kleine christelijke gemeenschap in Pakistan. Anti-fundamentalistische organisaties hebben donderdag in Lahore gedemonstreerd voor religieuze tolerantie. Volgens een woordvoerster riepen de betogers leuzen als 'weg met de mullah's' en 'armoede is de schuld van de mullah's'.

De recente fatwa-rage kan niet eenduidig worden uitgelegd als een blijk van toegenomen kracht van de moslim-radicalisten. Het lijkt er eerder op dat zij naar geweld grijpen uit gebrek aan politieke macht. Bij de verkiezingen in oktober haalde de streng-islamitische Jamaat-iIslami een grote nederlaag. De Jamaat en verwante partijtjes bezetten nog maar acht van de 217 zetels in het parlement.

De wetten tegen blasfemie, in de jaren tachtig ingevoerd, werden in 1991 door het sharia-hof verder verscherpt. Sindsdien kent het zwaarste vergrijp, belediging van de Profeet, volgens artikel 295-C de doodstraf als enige sanctie. Mensen die worden aangebracht, ook na ongecontroleerde beschuldigingen van particulieren, werden vaak ogenblikkelijk vastgezet.

Minister Haider heeft voorgesteld de klachten eerst rechterlijk te onderzoeken voor tot aanhouding kan worden besloten. Hij pleit ervoor het doen van valse aanklachten strafbaar te stellen. Ook wil hij levenslange gevangenisstraf als maximale sanctie voor belediging van de Profeet. Overigens is de doodstraf tot op heden slechts twee keer uitgesproken, en nog nooit uitgevoerd.

De islamitische geestelijke Maulana Abdulla Darkhwasti heeft 500 duizend rupees (ruim 25 duizend gulden) uitgeloofd voor degene die Haider ombrengt. Darkhwasti's groepering Jamiat Ulema-Islam heeft veel aanhang op het platteland van de provincie Punjab. Andere mullah's hebben de afgelopen week opgeroepen tot actie tegen Haider. In Lahore en andere steden gingen winkels dicht uit protest.

Op 11 juli werden in Lahore stickers verspreid waarop werd opgeroepen Asma Jahangir, voorzitter van de Pakistaanse mensenrechtencommissie, te vermoorden omdat zij zich minachtend zou hebben uitgelaten over de Profeet. De commissie maakt zich sterk voor intrekking van de blasfemiewet. Jahangir heeft een gewapende lijfwacht gehuurd: 'Ze zijn gek geworden. Ik ben doodsbang. Maar als we nu opgeven, zijn we nog kwetsbaarder'.

Ook drie vooraanstaande christenen werden op de stickers van de 'Organisatie ter Verdediging van de Profeet' genoemd als doelwit: minister van Bevolkingszaken Julius Salik, de priester en oud-minister Rufan Julius en de parlementariër Tariq Qaiser. Qaiser had de woede gewekt van fundamentalisten door een toespraak in het parlement te beginnen met 'In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest'. Voor religieuze minderheden zijn zetels gereserveerd in het Pakistaanse lagerhuis.

De christenen in Pakistan, veelal behorend tot de armste groepen, zijn vaak het slachtoffer van de wetten tegen godslastering. De anglicaanse bisschop van Lahore, dr Alexander John Malik, heeft geëist dat de regering een eind maakt aan wat hij noemt religieuze zuivering. 'Als jullie niet ophouden met terrorisme tegen ons, zullen wij met gelijke munt betalen', aldus Malik.

Het zwaarst getroffen wordt de Ahmadi-sekte, een zijtak van de islam. In de jaren zeventig werden de Ahmadi's door premier Ali Bhutto (vader van de huidige premier Benazir Bhutto) verboden, omdat zij met de islam zouden hebben gebroken. Volgens artikel 298-C van de wet staat op lidmaatschap van de sekte een gevangenisstraf van maximaal drie jaar.

De afgelopen jaren zijn 106 Ahmadi's aangeklaagd op grond van het omstreden artikel 295-C (belediging van de Profeet), waarop de doodstraf staat. Geen enkele maal volgde echter een veroordeling.

In januari vorig jaar werd voor het eerst een doodstraf uitgesproken, tegen de christen Gul Masih. Een maand later trof de moslim Mohammad Arshad Javaid hetzelfde lot. Van beiden loopt het hoger beroep.

Sinds 1986 werden zeven moslims en negen christenen aangeklaagd wegens belediging van de Profeet. Sommige zaken lopen nog, de rest is geëindigd met vrijspraak of door overlijden van de verdachte. Vaak bleken er persoonlijke vetes in het spel. Eenmaal werd een oude bedelaarster opgesloten omdat zij de Koran uit haar handen had laten vallen.

Minister Iqbal Haider van Justitie is het niet eens met degenen (ook binnen zijn eigen partij, Bhutto's PPP) die vinden dat de wetten tegen godslastering geheel moeten worden geschrapt. Volgens Haider zal dat juist geweld en intolerantie in de hand werken, omdat radicalen dan het recht in eigen hand zullen nemen.

Al diverse malen zijn mensen die werden beschuldigd van blasfemie omgebracht door onbekenden of volksgerichten. Veel aandacht trok de dood van de dertienjarige Manzoor Masih in maart dit jaar. Hij werd in Lahore op straat doodgeschoten. Masih was aangeklaagd omdat hij en twee anderen - allen christenen - op muren en op in moskeeën verspreide briefjes teksten zouden hebben geschreven die beledigend waren voor de Profeet. De verdedigers van de jongen wezen erop dat hij analfabeet was. Masih's medebeklaagden raakten bij de aanslag gewond. De daders, twee maulvi's (geestelijken), zijn gearresteerd.

De betoging donderdag in Lahore was georganiseerd door het Gezamenlijk Actiecomité, waarin 27 organisaties samenwerken. Volgens een woordvoerster waren er 1500 deelnemers. Het comité keert zich volgens haar tegen 'religieus terrorisme'.

Tevens werd geprotesteerd tegen het toenemend sektarisch geweld. Het platteland van de bevolkingsrijke provincie Punjab wordt sinds kort geplaagd door een golf van misdaad door tientallen groepen die werken onder islamitische vlag. Vaak worden zij geleid door mullah's. De politie van Punjab heeft de regering gewaarschuwd dat 'deze splinterorganisaties kunnen uitgroeien tot de grootste mafiabendes die de provincie ooit heeft gekend'.

Volgens de politie gebruiken de mullah's criminelen om hun positie te versterken. Vaak is de shi'itische minderheid hiervan het slachtoffer. Misdadigers op hun beurt gebruiken de geestelijken als dekmantel voor hun activiteiten. Er is sprake van diefstal, moord en ontvoeringen. Steeds vaker voeren de sektes de wetten tegen godslastering aan om geweld goed te praten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden