Minimumstraffen op komst voor zware delicten

Amsterdam Nederland zal als één van de laatste landen in Europa waarschijnlijk minimumstraffen invoeren. De onderhandelaars van CDA, VVD en PVV hebben een akkoord bereikt over het vaststellen van strafminima voor zware delicten, bleek donderdagavond....

De meeste juristen zien niets in minimumstraffen. ‘Ik ben echt geschokt’, zegt Theo de Roos, hoogleraar strafrecht en raadsheer-plaatsvervanger bij het gerechtshof Den Bosch. ‘Dit is een rampzalig concept. Je moet rechters niet de vrijheid ontnemen alles mee te wegen dat in een zaak van belang is. Dat het CDA hiermee akkoord gaat, toont aan hoe ver deze partij wil gaan om te regeren.’

Het is de PVV al jaren een doorn in het oog dat rechters alle ruimte hebben om de hoogte van een straf vast te stellen, mits ze de wettelijke maxima niet overschrijden. Raadsheren maken volgens de partij gretig gebruik van ‘persoonlijke omstandigheden’ van een verdachte, zoals een moeilijke jeugd, om straffen te matigen. Met name zware misdaden worden volgens de partij van Wilders structureel te mild beoordeeld.

De Roos bestrijdt dit. ‘Het is nergens op gebaseerd. De afgelopen jaren zijn de straffen fors omhoog gegaan. Ons rechtsysteem functioneert prima.’

Voorzitter Joost Eerdmans van het Burgercomité tegen Onrecht schreef in 2006 een wetsvoorstel waarin hij pleitte voor minimumstraffen. ‘Ik ben blij dat het er eindelijk van komt. De straffen stijgen de laatste jaren wel, maar ze zijn nog steeds veel te laag. Dit is de enige manier om daartegen echt iets te doen.’

Eerdmans wil dat moord en doodslag worden bestraft met minmaal 15 respectievelijk 10 jaar. ‘Een paar jaar geleden heb ik 246 strafzaken onderzocht. De gemiddelde moordenaar bleek effectief 6 jaar in de cel te zitten, de pleger van doodslag 3,3 jaar. Dat is veel te weinig, en de meeste Nederlanders zijn dat met me eens. Rechters mogen specifieke omstandigheden best meewegen, maar hun bandbreedte moet worden beperkt.’

Emeritus-hoogleraar strafrecht Peter Tak publiceerde in juli een onderzoek naar minimumstraffen in Europa. In veel landen bestaan ze al decennialang, maar overal hebben rechters enige vrijheid om in uitzonderlijke situaties af te wijken van een minimumstraf. De mate waarin dat kan, verschilt aanzienlijk.

‘Je ziet dat hoe minder vrijheid rechters hebben, hoe meer spanning zichtbaar wordt. Als de mogelijkheden erg worden beperkt, zie je soms dat magistraten gaan zoeken naar manieren om onder de dwang van een minimumstraf uit te komen’, stelt Tak.

‘Een probleem is dat dit systeem ertoe kan leiden dat draconische straffen worden opgelegd voor niet-ernstige feiten. Als een kinderarts bijvoorbeeld in overleg met zijn team besluit het leven te beëindigen van een kind dat mismaakt is geboren, is dat moord. Dat geld ook voor een vrouw die het recht in eigen hand neemt nadat ze jarenlang is gestalkt. Er is een wereld van verschil tussen zo’n moordzaak en een liquidatie in de onderwereld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden