Mondialisering

Minimumloon verhelpt armoede niet

Een verhoging van het minimumloon, toch een strijdmiddel tegen armoede, leidt vaak niet tot een beter inkomen. Van een eurootje extra, blijft netto weinig over, schrijft de OESO.

OESO prijst Nederlandse systeem van minimumjeugdloon. Beeld ANP

Nederland kent een minimumloon, net als België, Groot-Brittannië, Frankrijk, Griekenland, Zuid-Korea, Hongarije en sinds kort ook Duitsland weer. Van de 34 lidstaten van de rijkeluisclub OESO (Organisatie van Economische Ontwikkeling en Samenwerking) kennen 26 een minimumloon dat wettelijk is vastgelegd. Dat zijn er 9 meer dan in 1990. Ook in de meeste opkomende landen hebben werknemers inmiddels recht op een minimumloon.

Desondanks is overal de ongelijkheid toegenomen en zijn de inkomensverschillen vergroot. De OESO heeft daarom grote twijfels over de wenselijkheid van een minimumloon. Uit het onderzoek Minimumloon na de crisis: laat ze betalen blijkt dat hogere minimumlonen meestal niet leiden tot hogere inkomens.

Integendeel: de extra inkomsten gaan vaak verloren aan hogere lasten, zoals belastingen en premies. Als in de VS de minimumlonen met 1 dollar per uur worden verhoogd, verliest een alleenstaande moeder daarvan al 60 dollarcent omdat de kinderbijslag en andere uitkeringen verminderen. In Ierland blijft er netto zelfs nog maar 10 cent van over.

Vergeleken met 2007 zijn de minimumlonen ook fors achtergebleven op de modale lonen. In Tsjechië, de VS, Mexico, Estland en Japan zijn de minimumlonen 40 procent of minder van het modale loon. De daling is het snelst gegaan in de probleemlanden in de eurozone, zoals Griekenland, Spanje en Ierland plus Turkije. Alleen in enkele Oost-Europese landen (Letland en Polen) is het verschil verminderd.

In Tsjechië, Griekenland, Zuid-Korea en Spanje is het minimumloon inmiddels volstrekt onvoldoende om te voorkomen dat een gezin met twee kinderen onder de absolute armoedegrens komt. 'Zij hebben extra inkomenssteun nodig of de minimumlonen moeten tot ver boven het huidige niveau worden verhoogd', aldus de OESO.

Armoede verminderen

De OESO noemt het minimumloon een van de sterkste beleidsmaatregelen van een overheid om de hoogte van de lonen te beïnvloeden, met name voor werknemers die in een moeilijke onderhandelingspositie zitten zoals in bedrijfstakken waar de bonden weinig in de melk te brokkelen hebben. 'Het verminderen van de armoede is niet de enige reden voor de invoering van een minimumloon, maar het is wel de belangrijkste. Regeringen kunnen hogere minimumlonen zien als een methode voor vermindering van de armoede, omdat het veel minder druk op de begroting geeft dan sociale uitkeringen', stelt de OESO. Een laag minimumloon kan echter geen families boven de armoedegrens uittillen. Een te hoog minimumloon kan leiden tot banen- en inkomensverlies.

Opvallend is dat meer welvarende landen ( Scandinavië, Oostenrijk, Zwitserland en Italië) geen minimumloon kennen. De OESO ziet het minimumloon als een drempel voor toetreding tot de arbeidsmarkt. Met name voor jongeren. Bijna de helft van alle OESO-landen heeft daarom een lager minimumloon voor jonge werknemers. De FNV wil daar voor Nederland vanaf, maar volgens de OESO zijn die minimumjeugdlonen juist een goede zaak.

'Een laag maar goed gehandhaafd jeugdloonstelsel kan ervoor zorgen dat de barrières die jonge mensen hebben om de arbeidsmarkt te betreden, worden geslecht. Het verhogen van de minimumlonen in kleine stapjes zoals in Australië, Groot-Brittannië en Nederland, voorkomt grote sprongen in de loonkosten van jaar tot jaar en vermindert het risico dat werkgevers ontslagen uitsluitend baseren op leeftijd en senioriteit.'

De OESO concludeert dat het verhogen van het minimumloon op zichzelf geen goed besluit hoeft te zijn. 'Het hele systeem van minimumlonen, uitkeringen en belastingen moet als een geïntegreerd systeem worden gezien. Het heeft geen zin de minimumlonen te verhogen als die andere aspecten ook niet worden meegenomen. Een verhoging van het minimumloon verhoogt niet het inkomen.' Ook in dit geval wordt Nederland geprezen. 'Juist in Nederland zijn de sociale uitkeringen gekoppeld aan de minimumlonen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.