Column

Minimaal duizend interessante bladzijden in biografie Cruijff

'Mijn Beurt': weer niet de gedroomde biografie.

Johan Cruijff. Beeld anp
Johan Cruijff.Beeld anp

Eindelijk, Johan Cruijff gaat zijn biografie schrijven. Het grote nieuws kwam gisteren naar buiten via The Bookseller: de wereldrechten voor de autobiografie zijn door Cruijff Management verkocht aan uitgeverij Pan Macmillan in Londen. De titel is al bekend: My Turn (Mijn Beurt). Het heeft wel iets van Knausgards autobiografische romancyclus Mijn Strijd, maar Mijn Beurt bestaat helaas maar uit één deel en zal minder gedetailleerd zijn - hoezeer Cruijff details ook altijd heilig heeft verklaard. Een verschil is ook dat Knausgard zelf schrijft en Cruijff een ghostwriter zal inhuren; hij lijkt me een man die traag tikt met één vinger.

Ik vind 'autobiografie' doorgaans geen aanbeveling en 'geautoriseerde biografie' evenmin. Vermoedelijk wordt de waarheid nergens zo kundig verdraaid en aangepast. Dat is logisch, als er tegen het eind van je leven een dikke pil over je wederwaardigheden verschijnt, zit je niet te wachten op ontmaskering of ontluistering. Het streven is een monument voor jezelf en daarvoor moet je grip hebben op de inhoud.

Voor lezers is de ongeautoriseerde biografie doorgaans interessanter. Niet het soort waarin erop los wordt gespeculeerd, maar die waarin een leven zo goed mogelijk wordt gerecapituleerd. Ik lees momenteel toevallig een schitterend voorbeeld van zo'n boek: J. Michael Lennons Norman Mailer: A Double Life. Daarin wordt de schrijver zo magistraal tot leven gewekt dat hij hier al dagen rondloopt.

Over Johan Cruijff is al veel geschreven, maar nog nooit iets dat ook maar in de buurt kwam van een serieuze biografie. Nico Scheepmaker schreef Cruijff, Hendrik Johannes, Fenomeen, maar dat boek stamt uit 1972, toen Cruijff pas 25 was. Het duo Luitzen/Schots belichtte verschillende kanten van de voetballer in Wie is Johan Cruijff? Ter gelegenheid van Cruijffs 60ste verjaardag werd in 2007 door diverse auteurs een stoeptegel van een boek geproduceerd, Johan Cruijff, maar ook dat was niet de biografie waarop we zaten te wachten. Sytze de Boers Uitspraken, een soort biografie aan de hand van Cruijffs wonderlijke aforismen, was vermakelijk, alleen was de gebruikte bron (Cruijff) eenzijdig.

Dat is tamelijk armetierig en eigenlijk een grof schandaal. We hebben het hier wel over de op twee of drie na beste voetballer ooit en de - misschien na Rembrandt en Van Gogh - beroemdste Nederlander aller tijden. Een goede Cruijff-biografie zou ook een mooi tijdsbeeld vormen van het Nederland van de tweede helft van de 20ste eeuw en tevens een belangrijke bijdrage zijn aan de Algemene Geschiedenis van de Bal en de Onvergetelijke Passeerbewegingen.

Een vriend van mij had ooit het idee opgevat op het leven van Cruijff te gaan promoveren, maar dat mooie plan liep stuk op de onwil van Cruijff om als promotie-onderwerp te dienen. Cruijff is nooit bijster enthousiast geweest over biografieplannen. Of dat uit bescheidenheid was of uit controledwang weten we niet, bij gebrek aan een goede biografie.

En nu komt dus de autobiografie, die in minder dan een jaar geschreven gaat worden. Cruijff zei het eerder al: 'Ik ben overal tegen, tot ik een besluit neem, dan ben ik voor.' Het wordt dus weer niet de definitieve biografie, maar een door de Cruijffclan goedgekeurd en veel te snel in elkaar gegooid levensverhaal. Dat is zonde en het laat zien dat Cruijff het belang van een goede biografie nog altijd niet inziet. De man kent de kracht en de waarde van het geschreven woord niet.

Ik wil niet beweren dat Cruijffs leven zich leent voor een zesdelige biografie van achtduizend pagina's, maar duizend interessante bladzijden zitten er toch minimaal wel in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden