Minderheid hoort ook bij het CDA

De meerderheid in het CDA is alleen moreel gelegitimeerd als zij zich inspant om ook de minderheid tot haar recht te laten komen.

WILLEM AANTJES

Teletekst berichtte onlangs dat CDA-fractievoorzitter Van Haersma Buma enkele dagen eerder in een dagblad, dat 's morgens bij ons niet op de mat ligt, heeft gezegd dat oudgedienden in het CDA moeten ophouden te klagen over de samenwerking met Wilders. De partij heeft in meerderheid voor die samenwerking gekozen. En democratie betekent nu eenmaal dat de minderheid zich aan het standpunt van de meerderheid conformeert. Anders blijft het beeld bestaan dat het CDA verdeeld is.

Op zichzelf is dit een heel begrijpelijke reactie van een fractievoorzitter die de weinig benijdenswaardige taak heeft een fractie in eensgezindheid te laten functioneren namens een partij die over het beleid fundamenteel verdeeld is. Want laten we wel wezen: de partij is niet verdeeld omdat er discussie is; er is discussie omdat de partij verdeeld is. Als er iemand is, die in deze situatie begrip verdient, is het wel de fractievoorzitter in de Tweede Kamer, die uit hoofde van zijn functie meer dan wie ook het politieke gezicht van het CDA is.

Hoe terecht is zijn klacht over voortdurende discussies? Wie goed heeft opgelet, kan het niet zijn ontgaan dat juist de meest spraakmakende tegenstanders van het Arnhemse congres zich sindsdien in het openbaar van discussie hebben onthouden. Dit gebeurde niet in de laatste plaats om de fractievoorzitter en de partijvoorzitter alle ruimte te bieden bij hun pogingen de eenheid in de partij te herstellen.

Gemakkelijk werd hun het zwijgen niet gemaakt. Het Tweede Kamerlid Ormel vermaande in het Nederlands Dagblad de tegenstemmers van het Arnhemse congres 'nu eindelijk eens hun mond te houden'. Oud-minister Verburg hekelde op dezelfde manier de 'mastodonten'. Eerste Kamerlid Gerrit Terpstra gebruikte zijn column in de Utrechtse CDA-bladen om de tegenstanders te verwijten 'geen haar beter te zijn dan Wilders' als zij zich niet aan de meerderheid conformeren.

Met welk recht wordt dan beproefde partijleden als oud-Eerste Kamerlid en oud-vicepartijvoorzitter Rob van de Beeten en oud-minister Cees Veerman verweten dat zij aldus getergd na meer dan een jaar van hun teleurstelling blijk geven? Mag hun worden verweten 'de verdeeldheid in stand te houden' als zij feiten signaleren die hun bezwaren niet wegnemen maar bevestigen?

Ernstiger is dat aan de vermaning zich aan het meerderheidsbesluit te conformeren en 'hun mond te houden omdat democratie nu eenmaal zo werkt' een bedenkelijke opvatting van democratie ten grondslag ligt. Zeker, de meerderheid beslist, niet omdat zij nu eenmaal de macht heeft, maar omdat er ooit een eind aan de discussie moet komen. Dat legitimeert die beslissing formeel.

Er is echter niet alleen een formele legitimatie van de meerderheidsbeslissing, zij behoeft ook een morele legitimatie. Dit is de mate waarin de meerderheid zich inspant om ook de minderheid tot haar recht te laten komen. Van die meerderheid moet het komen. Zij heeft immers de macht. De minderheid staat geen andere weg open dan afwachten in hoeverre de meerderheid bereid blijkt haar macht in te zetten om de minderheid te tonen dat ook zij meetelt bij de beslissingen. Want zo werkt democratie pas echt.

Er hebben zich al enkele momenten voorgedaan die daartoe bij uitstek de mogelijkheid boden. Die zijn onbenut gebleven, maar er dienen zich al weer nieuwe aan. Ik zal daarover nu niet in detail treden. Wie meeleeft, kan het zelf wel waarnemen.

Iedereen weet welke afspraken er met Wilders zijn gemaakt om zijn steun te verwerven voor de ingrijpende bezuinigingen, welke tegemoetkomingen het kabinet heeft gedaan om zich van de steun van de SGP te verzekeren, welke prijs er is betaald om de PvdA, D66 en GroenLinks mee te krijgen voor het Europabeleid.

Tegen deze achtergrond wordt het partijcongres vandaag boeiender dan ooit. Zal behalve de oproep de rijen te sluiten ook worden gezegd welke daden zijn of zullen worden verricht om de minderheid in de partij de overtuiging te geven, dat ook zij er echt bij hoort? Niet in woorden maar in daden.

Willem Aantjes is oud-fractievoorzitter ARP en CDA.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden