Minder overstappers door grotere keus nutsbedrijven

De concurrentie op de energiemarkt weerhoudt veel consumenten er juist van over te stappen. Vooral lageropgeleiden raken de weg kwijt in het overdadige aanbod van leveranciers van gas, licht en water. Dat schrijft bestuurskundige Sebastian Jilke in het proefschrift waarmee hij cum laude promoveerde aan de Erasmus Universiteit.

Beeld .

Sinds de marktwerking in de nutssector is ingevoerd, neemt de kans dat mensen overstappen af, constateert Jilke. Zelfs als die andere leverancier goedkoper is.

Dat is opmerkelijk, want het idee achter marktwerking is juist dat concurrentie de aanbieders dwingt tot scherpere prijzen en betere service. Bovendien zou zij de keuzevrijheid van de klant vergroten. Maar de realiteit is anders: 'In de praktijk blijkt vaker overstappen niet voor te komen', zegt Jilke. 'Het laten concurreren van publieke en private instellingen leidt voornamelijk tot keuzestress.'

Vooral hoogopgeleiden

Vooral lageropgeleiden blijken minder snel geneigd van leverancier van gas, licht of water te wisselen. 'We zien echter wel dat deze ongelijkheid tussen laag- en hoog opgeleide mensen afneemt wanneer meer mensen beginnen met overstappen.'

Jilke keek bij zijn onderzoek naar 25 EU-staten. Hij gebruikte daarvoor gegevens uit een eerder onderzoek van de Europese Commissie, waarbij ongeveer duizend personen per land werd gevraagd naar hun overstapgedrag.

Gaslicht.com

Met deze gegevens in de hand nam Jilke twee aannames onder de loep die beleidsmakers hanteerden toen ze marktwerking invoerden: mensen zijn berekenend op zoek naar de beste voorzieningen, en iedereen gedraagt zich hierin even rationeel. Beide leken ten onrechte voor waar aangenomen.

Anniek van der Wolk van energievergelijker Gaslicht.com herkent de keuzestress die consumenten ervaren sinds energieleveranciers met elkaar concurreren. 'De markt wordt steeds drukker', zegt ze. 'Leveranciers buitelen over elkaar heen met aanbiedingen. Daardoor hebben consumenten het gevoel te moeten kiezen.'

Ouderen hebben moeite

Sandra van Thiel, hoogleraar bestuurskunde aan de Radboud Universiteit is niet verrast. Ze vind het een goed onderzoek. 'Er was vanuit de psychologie al veel bekend over keuzestress. Bij te veel opties bevriezen mensen. Ze weten wat ze nu hebben aan hun stroom- en gasleverancier, en kijken niet meer verder.'

Van Thiel merkt op dat vooral ouderen moeite hebben met overstappen. 'Jongeren zijn gewend aan de ruime keuze in bijvoorbeeld abonnementen voor mobiele telefoons.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.