Minder moordzuchtige leerlingen, meer paniek

HOE KUN JE potentiële moordenaartjes eruit pikken in een klas, voordat ze op school een pistool leegschieten? Met die vraag worstelen Amerikaanse scholen nog steeds een jaar na het bloedbad op de Columbine High School in Littleton....

De twee jongens - Eric Harris en Dylan Klebold - wilden daarmee wraak nemen voor de vernederingen die de 'jocks' (de populaire sportfiguren op school) hen hadden laten ondergaan. Ze droegen lange zwarte regenjassen en dweepten met Hitler, maar slaat ieder kind dat gepest wordt, sombere kleren draagt en Hitler bewondert, aan het moorden?

Er valt geen peil op te trekken, concludeerde onlangs een commissie van de Secret Service die een onderzoek doet naar de schietpartijen op Amerikaanse scholen. De kinderen die figureerden in de geruchtmakende bloedbaden op scholen, laten zich niet onder één noemer vangen. Ze hebben niet dezelfde achtergrond, zijn niet altijd geestelijk gestoord en lijken soms volstrekt normaal, totdat ze aan het moorden slaan.

Maar onzekerheid is natuurlijk geen bevredigend antwoord en dus zijn scholen druk bezig een waarschuwingssysteem te ontwikkelen waarmee ze potentiële revolverhelden kunnen herkennen. Op een twintigtal scholen in de VS wordt geëxperimenteerd met een computerprogramma dat probleemkinderen kan traceren.

Als het onderwijzend personeel vindt dat een leerling zich 'verdacht' gedraagt, kan er aan de hand van het zogenoemde Mosaic-2000 programma een profiel van hem worden opgesteld. Wordt hij vaak gepest? Is er onlangs een geruchtmakende schietpartij geweest? Heeft hij wel eens dreigementen geuit?

Kinderen die hoog scoren op deze boosheidslijst, kunnen dan extra in de gaten worden gehouden. Hebben ze een verdacht dikke rugzak? Dan gaan we even kijken of er geen wapens in zitten! Of ze worden naar de schoolpsycholoog gestuurd.

De ontwerper van het Mosaic-2000 programma - dat overigens geënt is op een software-programma dat bepaalt of 'stalkers' van filmsterren gevaarlijk zijn - betoogt dat de software alleen maar een extra hulp is voor scholen. Ze proberen 'vreemde' leerlingen toch in kaart te brengen, alleen doen ze het nu met de natte vinger.

Maar sommigen waarschuwen dat het een Big Brother-achtige aanpak is voor een probleem dat sterk wordt overtrokken. De afgelopen jaren is het aantal kinderen dat wegens moord is opgepakt, sterk gedaald in de VS. Ook het moorden op school is de laatste jaren afgenomen. Vreemd genoeg was vorig jaar - ondanks het bloedbad op Columbine - minder gewelddadig dan de jaren ervoor.

Statistisch gezien is de school een van de veiligste plaatsen waar Amerikaanse kinderen kunnen zijn. De kans dat je als leerling op school wordt doodgeschoten is een op de twee miljoen.

Maar dat is niet het gevoel dat het grote publiek heeft. Hoewel het aantal slachtoffers is afgenomen, is het aantal Amerikanen dat bang is voor een schietpartij op de school van hun kinderen volgens een rapport van het Instituut voor Justitieel Beleid in Washington verdubbeld.

Onder druk van de publieke angst hebben scholen allerlei maatregelen genomen om de veiligheid te vergroten. Steeds meer scholen installeren metaaldetectoren en video-camera's. Tegen agressief gedrag wordt hard opgetreden: 'zero tolerance' is de mode.

Wie een medeleerling bedreigt, vliegt meteen van school. Het klinkt goed, maar de vraag is of het effectief is. In sommige gevallen gaat het om absurde 'misdaden'. Zo werden in Mississippi vijf scholieren voorgoed van school gestuurd nadat de bestuurster van de schoolbus per ongeluk door een pinda was geraakt waarmee ze elkaar bekogelden.

Het is wel duidelijk dat niemand bij deze golf van schorsingen gediend is. Jongeren die van school zijn getrapt, hebben meer kans te ontsporen dan hun schoolgaande leeftijdgenoten. Volgens onderzoekers van de Universiteit van Maryland is het ook twijfelachtig of de extra beveiligde scholen wel veiliger zijn. Uit onderzoek blijkt dat er meer wordt gevochten en gestolen dan op scholen die gewoon duidelijke regels stellen.

Misschien is het verstandiger de moderne 'onderwijsfabrieken' op te splitsen in kleinere eenheden, waar leraren en leerlingen zich meer thuis voelen. Sommige scholen kiezen voor die richting. Maar het is te begrijpen dat mensen na tragedies zoals op de Columbine-school dramatischer oplossingen verwachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden