nieuws Bevingsschade

Minder Groningse huizen versterkt, gewekte verwachtingen gehonoreerd

Omdat de gaskraan dicht gaat, hoeven er in Groningen aanzienlijk minder huizen versterkt te worden dan gedacht. Dat is het advies van de Mijnraad aan minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat), die de aanbeveling overneemt.

Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bezoekt bouwprojecten waar woningen worden hersteld en versterkt na schade die is ontstaan na de aardbevingen. Beeld ANP

Volgens de Mijnraad voldoen 1.500 woningen niet aan de veiligheidsnorm. Aanvankelijk werd er rekening mee gehouden dat er 22 duizend huizen versterkt moesten worden. 'De diepste wens was de bron van de onveiligheid wegnemen, en dat lukt', aldus Mijnraad-voorzitter Co Verdaas.

Tegelijkertijd vindt het onafhankelijke adviesorgaan van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat dat eerdere toezeggingen ingelost moeten worden. Zo was er de afgelopen maanden veel discussie over 1.588 huiseigenaren die al een versterkingsplan kregen, of het vooruitzicht op sloop en nieuwbouw. 

Ook is er een groep van 1.581 huizen die eerder het stempel 'onveilig' kregen, maar waarvoor nog niet een concreet plan van aanpak is. In samenspraak met bewoners wordt besloten wat er met hun huis gebeurt. 

Hetzelfde geldt voor 5.700 huizen die afhankelijk van de gekozen onzekerheidsmarge niet aan de norm voldoen. ‘Sommige mensen zitten misschien helemaal niet op een ingreep te wachten’, aldus Verdaas. Sloop en nieuwbouw is volgens de instantie alleen aan de orde als dat per se nodig is om de veiligheidsnorm te halen of als daar toezeggingen voor zijn gedaan.

Wiebes ‘blij’

Wiebes zei in een eerste reactie dat hij het advies gaat opvolgen. ‘Ik ben blij dat het inderdaad veel veiliger wordt, want dat was de bedoeling. Er hoeven heel veel minder woningen versterkt. Wat er nodig is voor de veiligheid moet gedaan worden.’

Tegelijkertijd erkent Wiebes dat het advies voor sommige huiseigenaren verwarrend of een teleurstelling is. ‘Daarover moeten we de dialoog starten.’ Onduidelijk is wat de minister onder een ‘eerdere toezegging’ verstaat. Zo waren de versterkingsplannen van de 1.588 nog niet aan de huiseigenaren verstrekt.

Aan de aanbeveling  wordt veel belang gehecht. ‘Wat is de toekomst van Groningen?’, zo kondigde Dagblad van het Noorden de persconferentie op maandagochtend aan.

Pas op de plaats

Recentelijk kondigde minister Wiebes een pas op de plaats af bij het versterken van huizen. Hij wilde laten uitzoeken of een ingrijpende een prijzige verstevingsoperatie nog wel nodig is nu de gaswinning versneld wordt teruggeschroefd naar nul. Dit tot grote onvrede van bestuurders en bewoners van het aardbevingsgebied. Die vinden dat gemaakte afspraken geschonden worden en huiseigenaren na vaak ellenlange processen opnieuw in onzekerheid zitten.

Volgens de Mijnraad was het een verstandig besluit van de minister. ‘Goed dat er op de pauzeknop is gedrukt’, aldus voorzitter Verdaas.

Meer vaart

De Mijnraad baseert zich op vier deelonderzoeken naar de gevolgen van het stapsgewijs afbouwen van de gaswinning. Het KNMI keek naar de aardbevingsdreiging, TNO naar de sterkte van huizen in Groningen en de NEN-commissie naar bouwnormen.

Het Staatstoezicht op de Mijnen presenteerde vorige week al zijn bevindingen. Ondanks het dichtdraaien van de gaskraan moet er meer vaart gemaakt worden met het versterken van huizen, aldus de toezichthouder. Vijfduizend huizen per jaar zouden er sinds 2015 verstevigd worden, maar de teller staat pas op zeshonderd.

Tegelijkertijd is op opgave aanzienlijk kleiner dan gedacht. Zo’n vijfduizend huizen moeten worden aangepakt volgens het SodM. Aanvankelijk werd rekening gehouden met 22.000 te verstevigen huizen. 

Onzekerheidsmarge

‘Het aantal gebouwen dat versterkt moet worden gaat daarmee omlaag, maar het tempo waarop de versterking gaat moet aanzienlijk omhoog’, aldus Theodor Kockelkoren, Inspecteur-generaal der mijnen.

Volgens Co Verdaas hanteert het SodM een grotere onzekerheidsmarge. Dat zou het verschil verklaren tussen 1.500 en 5.000 te versterken huizen

Op de statistische risicobenadering van het Staatstoezicht op de Mijnen is evenwel kritiek in Groningen. Bestuurders vinden dat of een huis veilig is enkel ter plekke kan worden vastgesteld. Deze van deur tot deur-aanpak stond ook Hans Alders voor, die vorige maand uit onvrede over Wiebes’ interventie opstapte als Nationaal Coördinator Groningen.

Tijdrovend

Die handelswijze is wel adequater, maar ook tijdrovend. Afgelopen drieënhalf jaar zijn er pas krap achtduizend panden geïnspecteerd, waarvan vijfduizend afgelopen jaar. In dat tempo zal het dus nog drie jaar duren voordat duidelijk is of de huizen versterkt moeten worden. Terwijl de vermindering van de gaswinning vanaf 2020 of 2021 volgens de verwachtingen juist effect zal sorteren.

De versterkingsoperatie is een groot dilemma. Aanvankelijk bestond er in Groningen grote weerstand tegen, vanwege de vrees dat er door de veiligheidsmaatregelen weinig over zou blijven van de uitstraling van het karakteristieke Hogeland.

Minister Wiebes nam die redenering handig over. De gaskraan moest wel dicht, zei hij, omdat hij niet ‘de sloper van Groningen’ wilde worden. ‘Groningen moet Groningen blijven.’ Het prijskaartje van een totale metamorfose is voor de bewindsman ongetwijfeld ook een belangrijke reden: het gaat om miljarden.

Tweespalt

Inmiddels voert in Groningen echter de boventoon dat huiseigenaren na jaren van onzekerheid behoefte hebben aan duidelijkheid en het gestand doen van gemaakte afspraken. Velen waren na een lang proces eindelijk gewend aan het idee dat hun huis ingrijpend aangepakt of zelfs gesloopt en herbouwd zou worden. 

Bovendien: waarom zou de uitkomst van een nieuw rekensommetje hen de zekerheid moeten geven in een veilig huis te wonen? Het wantrouwen zit daarvoor te diep. ‘Er is heel veel wantrouwen en emotie rond dit dossier’, aldus Verdaas. ‘Een advies als dit gaat dat niet opeens repareren.’

Nu hij alle door hem bestelde onderzoeken binnen heeft, is het aan minister Wiebes om te besluiten over het vervolg van de versterkingsoperatie. De maatschappelijke gevolgen van het herzien van de versterkingsplannen kunnen groot zijn. Gevreesd wordt voor tweespalt. Zo zijn er dorpen als Overschild, waar de huizen aan de ene kant van een kruising gesloopt en herbouwd worden, maar aan de andere kant niet

Wat komt er allemaal kijken bij het versterken van een huis?

Het klinkt simpel: een huis versterken. Maar dit gezin uit Zeerijp moet na de zomer 44 weken hun huis uit. Alleen de buitenmuren blijven overeind. 'Straks sta je hier in de klei naar de nok te kijken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.