'Minder dan een miljard aan EU-beurzen zou me teleurstellen'

Vandaag vindt de aftrap plaats voor de nieuwe ronde van de EU-onderzoeksbeurzen. Nederland moet zijn eerdere succes vasthouden, vindt staatssecretaris Sander Dekker.

Als het gaat om miljoenen ophalen in Brussel, zijn Nederlandse wetenschappers koploper in Europa. Van iedere euro die Nederland de afgelopen zeven jaar stak in de zogeheten European Research Council is 1,70 euro teruggekomen in de vorm van een prestigieuze ERC-grant. Zo'n 375 miljoen euro ging erin, 631 miljoen kwam er terug voor in totaal 29 projecten.


Een fantastisch resultaat, vindt staatssecretaris Sander Dekker (Wetenschap). 'Het is als bewindsman bepaald plezierig om een Europese regeling in je dossier te hebben waar Nederland netto geld uithaalt. Daarvan zijn er verder geen. Maar het is natuurlijk vooral een groot compliment aan de Nederlandse wetenschap.'


Later vandaag roept u Nederlandse onderzoekers in de RAI op vooral weer naar Brussel te gaan.

'In de nieuwe ronde ERC-grants is het budget met meer dan 70 procent verhoogd naar 13 miljard euro in Horizon2020. Natuurlijk moeten we daar op intekenen. Als er meer geld in gaat, moet er ook meer uit te halen zijn. Trek je de lijn door, dan kom je op 1,16 miljard. Minder zou me eerlijk gezegd teleurstellen.'


Want we steken er zelf ook tweemaal zoveel in, is de redenering?

'Nederland betaalt 5 procent mee aan Horizon2020 (zie kader, red.). Bij een verdubbeling van het budget dus ook tweemaal zoveel, in echte euro's. Met, heel belangrijk, het oog op onderzoek voor de langere termijn.'


In hoeverre mag u in uw onderzoeksbegroting echt op Brussel rekenen?

'Niet. Ook hier geven resultaten uit het verleden geen garanties. Je kunt geen claims leggen. Wel zitten in het voorjaarsakkoord een paar elementen om het nog aantrekkelijker te maken voor onderzoekers om ook naar Brussel te gaan. Bij succesvolle Horizon2020 aanvragen legt de rijksoverheid 50 miljoenextra bij. Een vorm van matching, of co-financiering.'


U zegt een beetje: ga vooral elders uw geld halen.

'Het is een mogelijkheid waaraan we zelf stevig meebetalen en die we dus optimaal moeten benutten.'


Hebben we wel zoveel meer excellente wetenschappers in Nederland?

'Ik denk dat dat het probleem niet is. Maar het begint met het indienen van nog meer voorstellen. Vandaar mijn oproep vandaag.'


Hoe komt het eigenlijk dat Nederland zo goed is in het binnenhalen van Brusselse onderzoeksbeurzen?

'Omdat we internationaal toponderzoek doen, natuurlijk.'


Dat doen anderen ook.

'Er is natuurlijk meer. Ik denk dat we in Nederland al langer dan in veel andere landen veel ervaring hebben met het verwerven van onderzoeksgeld in een open competitie, via NWO. Nederlanders zijn gewend dat we kiezen voor de top. Bij de ERC is dat ook zo.'


Geen verdelende rechtvaardig-heid?

'Zo werkt het in de internationale research ook niet. Alles draait om de top, daar kun je geen concessies in doen. De concurrentie is moordend. Maar als je slaagt, is het succes ook internationaal.'


Het Nederlandse wetenschaps-budget is niet echt heel ruim.

'Ruimer kan altijd. Maar voor innovatie en onderzoek staat in het regeerakkoord 100 miljoen extra en in het herfstakkoord nog eens 100 miljoen, terwijl ongeveer alle andere budgettaire lijnen naar beneden gaan. Dat is een signaal dat dit kabinet hecht aan een goed klimaat voor wetenschap in Nederland. Dat is niet alleen voor de wetenschap zelf van belang. Het is ook economisch zinvol. Dat we geweldige wetenschappers in huis hebben, is bijvoorbeeld voor sommige buitenlandse bedrijven echt een reden om zich hier te vestigen.'


ERC-grants


Sinds 2007 verdeelt de European Research Council in de EU miljoenenbeurzen onder individuele wetenschappers. De eerste zeven jaar was 7,5 miljard euro beschikbaar. Nederland draagt 5 procent bij. Een ERC-grant is een teken van wetenschappelijke excellentie. De toekenning, door vooraanstaande wetenschappers, geschiedt puur op basis van kwaliteit. In het nieuwe programma Horizon2020 is het bedrag verhoogd naar 13 miljard, opnieuw voor zeven jaar. In de vorige ronde haalden Nederlanders 29 van de 284 gehonoreerde projecten binnen.


Twintig dagen werken aan een goed plan


Microbioloog prof Mike Jetten, van de Radboud Universiteit Nijmegen, sleepte als enige Nederlandse wetenschapper twee ERC-grants in de wacht: in 2008 en dit jaar opnieuw. Voor onderzoek naar bacterieën die zonder zuurstof kunnen, bijvoorbeeld nuttig in de afvalwaterbranche. Hoe deed hij dat?


Jetten: 'Ik wist indertijd eigenlijk helemaal niet wat ERC was, maar de decaan van de faculteit draaide me mijn arm op de rug en zei: Mike, dit is echt iets voor jou. Ik ben gaan lezen en het leek me inderdaad wel wat. Op één voorwaarde: ik eiste twintig dagen om een echt goed voorstel te schrijven. Dat heb je nodig om na te denken over een hot voorstel, waarvan je kunt vermoeden dat het aanslaat. Daar gaan meerdere ronden overheen, met feedback van je collega's. Dat kost dus tijd.


'Een op de tien voorstellen krijgt geld. Maar zoiets is hoe dan ook een nuttige excercitie; je moet met een helikopterblik naar je eigen werk kijken en inschatten wat er nog mogelijk is. Daar kom je doorgaans te weinig aan toe. De kunst van een goed voorstel is dat het gewaagd maar ook realistisch moet zijn, ook voor buitenstaanders. Dus stel je dingen voor waarmee je al een begint hebt gemaakt.


Mijn tweede ERC-grant is een beetje een gek verhaal. Vanwege mijn eerste grant en een toepassingsbeurs tussendoor kwam ik een paar keer in Brussel, voor voordrachten en advies. Daar hoorde ik toevallig dat je volgens de regels een jaar voor het einde van je ERC-grant een volgende beurs mag aanvragen. Zoiets laat je je geen tweemaal zeggen, nee. Ook in Brussel legt het prestige van ERC je geen windeieren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden