analyse ethiopië

Minder autoritair Ethiopië op scherp na ‘couppoging’ in belangrijke deelstaat

Ethiopië verkeert in spanning na een veronderstelde couppoging in een belangrijke deelstaat van het land. Het incident illustreert hoe de flinke politieke liberalisering onder regeringsleider Abiy Ahmed onbedoeld ruimte biedt voor wederopleving van oude politieke rivaliteiten en etnische sentimenten in de broze federatie van 100 miljoen mensen.

Ethiopiërs in een café in Addis Abeba volgen het nieuws over de couppoging in de deelstaat Amhara. Beeld AP

Volgens de regering werd zaterdag een gouverneur doodgeschoten in Amhara, een van Ethiopië’s negen deelstaten, gelegen in de centrale hooglanden ten noorden van de hoofdstad Addis Abeba. Amhara is van oudsher een prominente regio. In Addis Abeba werd bovendien de legerleider van Ethiopië gedood. De moorden komen volgens de regering op het conto van een afvallige generaal uit Amhara.

Ethiopië is een precair bouwwerk dat door de eeuwen heen bijeen werd gebracht – en gehouden – door autoritair centraal bestuur. Premier Abiy Ahmed verruimt sinds zijn aantreden in april vorig jaar het politieke speelveld behoorlijk, wat hem loftuitingen oplevert maar wat tevens plek blijkt te creëren voor concurrentiestrijd, zeker op decentraal niveau. Gewapende clashes in verschillende delen van het land hebben al geleid tot honderden doden en tienduizenden ontheemden.

Premier Abiy verscheen zaterdagavond op de tv om de ‘couppoging’ in de deelstaat Amhara te veroordelen. Abiy droeg een camouflagepak, wat voor zijn doen ongebruikelijk is en waarmee hij de ernst van de situatie leek te willen onderstrepen. ‘Deze illegale poging moet veroordeeld worden door alle Ethiopiërs’, zei Abiy, ‘de federale regering is volledig toegerust om deze gewapende groep te overmeesteren.’

Beeld de Volkskrant

De schuld ligt volgens Abiy bij generaal Asaminew Tsige, de veiligheidschef in Amhara. Tsige zou zelf hebben meegedaan aan de dodelijke schietpartij die het leven kostte aan deelstaatgouverneur Ambachew Mekonnen en diens adviseur, in hun kantoor. Tsige zou ook verantwoordelijk zijn voor de dood van legerleider Seare Mekonnen, in Addis Abeba. Mekonnen werd naar verluidt doodgeschoten door zijn eigen lijfwacht.

Het lot van ‘couppleger’ Tsige was zondag nog niet duidelijk. Van Tsige is wel bekend dat hij in de afgelopen tijd zijn eigen lokale milities opzette en dat hij opriep tot zelfbewapening van de Amharen, de op een na grootste etnische Ethiopische groep van wie sommigen vinden dat zij historisch gezien een grotere stem verdienen. Eeuwenlang leverde Amhara de keizers van Ethiopië, en het Amhaars is de officiële taal van Ethiopië. Na de val van de laatste keizer, Haile Selassie, in 1974, boette Amhara relatief aan politieke invloed in.

Uiting van (vermeende) lokale grieven over politieke marginalisering en bijvoorbeeld landroof in Ethiopië gaat steeds sneller sinds vorig jaar Abiy Ahmed premier werd. Abiy was naar voren geschoven door de regeringscoalitie van het land, juist om zulke grieven het hoofd te bieden. Abiy is niet van de bevolkingsgroep de Tigreeërs, een minderheid die sinds de omverwerping van het marxistische regime de Derg in 1991 met harde hand de dienst uitmaakte, maar van de Oromo, de grootste groep die net als de Amharen vinden dat zij onderhand weer meer te zeggen moeten hebben.

Persoonlijke agenda’s

Abiy maakte vaart met hervormingen zoals het vrijlaten van politieke gevangenen, het weer toelaten van dissidenten en het toestaan van meer politieke partijen. Hij begroef de strijdbijl met buurland Eritrea. Internationaal won hij aanzien maar zijn vergroting van de speelruimte binnen Ethiopië blijkt ook een aanmoediging voor lokale machtspolitici om hun persoonlijke agenda’s kracht bij te zetten, met alle risico’s van dien voor het mozaïek Ethiopië.

De nu van de couppoging betichte generaal Tsige had zijn positie uitgerekend te danken aan premier Abiy. Tsige werd in 2009 in de cel gegooid door het toenmalige bewind: hij zou ook toen aanslagen hebben voorbereid op hooggeplaatste figuren, al werd er ook gesproken van een politiek proces. Vorig jaar liet premier Abiy hem vrij, in het kader van de nieuwe politieke dooi. Dat uitgerekend deze Tsige nu subversieve actie zou hebben ondernomen, biedt argumenten aan sceptici die betwijfelen of premier Abiy in al zijn democratische dadendrang het land wel onder controle heeft.

Critici waarschuwen intussen dat uitstel nodig is voor de voor volgend jaar geplande verkiezingen in Ethiopië. In het huidige, gepolariseerde politieke klimaat zouden verkiezingen alleen maar tot extra onrust leiden.

Het nieuwe Ethiopië: liberalisering en vrede met Eritrea

De regering van Ethiopië gaat in opvallend tempo door met politieke concessies en economische hervormingen om de onvrede onder het volk weg te nemen. Bovendien moeten de tegemoetkomingen het geostrategisch belangrijke land in de Hoorn van Afrika een vriendelijker gezicht te geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden