Minder adel en meer jonge mensen in de Koninklijke stoet

De generatiewisseling aan het hof is in volle gang. Sinds de inhuldiging in 2013 zijn er hofdames verdwenen en persoonlijk adviseurs bijgekomen. Wie regelen voortaan de zaken voor koning Willem-Alexander en Máxima?

Beeld Remko de Waal/ANP

Vandaag wordt het voor het eerst zichbaar voor de buitenwereld in de prinsjesdagstoet door Den Haag: grootmeesteres Martine van Loon-Labouchere (77) heeft na een lange staat van dienst plaats gemaakt voor Bibi barones van Zuylen van Nijevelt, geboren jonkvrouw Den Beer Poortugael (morgen 50).

Deze generatiewisseling in de tweede koets, die officieel een 'galaberline' heet, past in een reeks personele wijzigingen die koning Willem-Alexander (47) en koningin Máxima (43) geleidelijk in de hofhouding doorvoeren. Afgelopen zomer verliet algemeen secretaris Jaap Leeuwenburg (65) het hof. Hij werkte er sinds 1995. Hij is opgevolgd door Eric Verwaal (vandaag 51).

Algemeen secretaris, grootmeesteres en grootmeester vormen de top van de hofhouding. De algemeen secretaris bestrijkt in hoofdzaak het binnenland. De grootmeesteres onderhoudt namens de koning de sociale contacten met vooraanstaande buitenlanders die in Nederland wonen, bijvoorbeeld hoofden van diplomatieke missies en leden van internationale organisaties, zoals het Internationaal Gerechtshof. Zij vult daarmee de grootmeester aan, die verantwoordelijk is voor de formele, inhoudelijke buitenlandse contacten van het staatshoofd.

Grootmeesteres Bibi barones van Zuylen Nijevelt, geb. Den Beer Poortugael. Beeld anp
Algemeen Secretarus Eric Werwaal. Beeld Jan van Breda
Grootmeester Marco Hennis. Beeld anp

Erebaan

De grootmeester is een soort secretaris-generaal van het hof. Hij leidt de organisatie die officieel Dienst Koninklijk Huis heet. Het is een functie die meestal gedurende een jaar of vijf door een diplomaat wordt vervuld, waarna hij teruggaat naar Buitenlandse Zaken. De huidige grootmeester, Marco Hennis (59), bekleedt de post sinds maart 2008. Het ligt dus voor de hand dat hij op afzienbare termijn ergens een eindfunctie in de diplomatieke dienst krijgt. Een van zijn voorgangers bijvoorbeeld, Ed Kronenburg (63), werd secretaris-generaal van het ministerie van Buitenlandse Zaken en is op dit moment ambassadeur in Parijs.

Waar de grootmeester een goed salaris verdient, is grootmeesteres een erebaan. Vandaar dat in deze vertrouwensfunctie, net als in die van de eveneens onbezoldigde hofdame, nog de adellijke namen klinken die verder goeddeels uit de hofhouding zijn verdwenen. Oud geld maakt onafhankelijk en garandeert beschikbaarheid wanneer de koning en koningin voor representatieve taken roepen.

Bibi van Zuylen is getrouwd met Philip baron van Zuylen van Nijevelt, die samen met zijn broer Roderick directeur is van het door hun vader Hugo opgerichte pretpark Duinrell in Wassenaar. Dat is ook de woonplaats van het paar, dat vier kinderen heeft. Ze studeerde sociologie en werkte als financieel analist in de bankwereld. In 2011 benoemde toenmalig koningin Beatrix haar tot hofdame, met de kennelijke bedoeling - zo mag achteraf worden vastgesteld - haar op te leiden tot de functie van grootmeesteres waarin koning Willem-Alexander haar per 1 september heeft benoemd.

Scheidend grootmeesteres Martine van Loon heeft een bewogen leven achter de rug. Twee keer trouwde ze, twee keer verloor ze haar man. Over de leegte na het overlijden van haar tweede echtgenoot zei ze vorig jaar tegen Elsevier: 'Ik was ontzettend blij dat ik een functie had waarmee ik me dag en nacht kon bezighouden.' Over haar jaren als grootmeesteres: 'Ik heb jarenlang op de eerste rij gezeten en heel veel bijzondere dingen meegemaakt.'

De bereden ere-escorte van de Koninklijke Marechaussee oefende maandag op het Korte Voorhout voor diverse omstandigheden, zoals vuur, rook en harde knallen. Beeld Remko de Waal/ANP

Staatsbezoek

De grootmeesteres gaat ook mee op staatsbezoek, waar ze inderdaad vaak eerste rang zit. In het buitenland werd Van Loon daarom nog wel eens aangezien voor de zus van koningin Beatrix. Een andere taak is het aansturen van de hofdames. Daarvan zijn er nu nog drie - koningin Beatrix had er op zeker moment zes. Zij helpen mee alle bezoeken te organiseren.

Maar in aanvulling op de hofdames hebben de huidige koning en koningin nog drie persoonlijk adviseurs benoemd, die Beatrix niet had. Al sinds 2002 werkt Pien Zaaijer (54) in een dergelijke functie. Daar zijn Jan Snoek (51, speechschrijver), Olger van Dijk (35) en Eveline van den Bent (31) bijgekomen. Anders dan de grootmeesteres blijven zij op Prinsjesdag onzichtbaar.

De Koninklijke stoet 2014. Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden