Mind made up

Wat is toch de aantrekkingkracht van een gevisageerd gezicht, vastgelegd op foto? Succesvol make-upartieste Ellis Faas, die deze week exposeert met eigen vrij fotografisch werk, verklaart aan de hand van vier grote voorbeelden.

Als jonge David Bowie-fan haalde Ellis Faas (1962), misschien wel Nederlands bekendste make-upartieste, het album Pin-Ups in huis. De hoes, met daarop naast Bowie supermodel Twiggy, zou een grotere inspiratie voor Faas blijken dan Bowies muziek. Ze raakte als 11-jarige zo gefascineerd door de vervreemdende make-up dat ze een kwast pakte en haar broertje transformeerde tot Twiggy. Het begin was er.

Faas zou maquillage gaan studeren in Parijs, in het Londen van de jaren tachtig werken aan visagie voor videoclips en voor toen vooruitstrevende Britse modetijdschriften als The Face en i-D en via de top-topmodefotograaf Mario Testino terechtkomen bij de eredivisie van modeontwerpers, van Karl Lagerfeld tot Jean Paul Gaultier.

Inmiddels heeft ze sinds vijf jaar haar eigen make-uplijn en is ze teruggegaan naar een oude belangstelling, de fotografie. Specifieker: het op foto's vastleggen van haar vrije make-upwerk, woeste, sterk gestileerde visagie. Wat ons terugbrengt bij de hoes van Pin-ups en die spaarzame andere voorbeelden van wanneer make-up, fotografie en een soort kunst lijken samen te gaan. Wat is er, vroegen we ons af, toch vaak zo fascinerend aan het met visagie gestileerde gezicht? Om daar achter te komen, vroegen we Faas naar de make-upfotografie die haar heeft geïnspireerd - de grote voorgangers, als het ware. Daarbij waarschuwt ze vast dat de legendarische voorbeelden misschien vooral voor zich moeten spreken, want de aantrekkingskracht is niet altijd even makkelijk uit te leggen en bovendien is ze wars van holle praatjes: 'Ik heb door de jaren heen wel geleerd dat de modepers altijd een verhaal wil bij wat je doet, dus ik zorgde naar verloop van tijd wel dat ik altijd wat klaarhad: meestal het verhaal dat de ontwerper bij zijn collectie had, dat nam ik dan over. Maar sommige make-upartiesten kunnen wel erg goed bulshitten om iets interessanter te maken dan het is en daar hou ik niet zo van. Soms is een pakkend beeld gewoon een pakkend beeld.' Waarvan akte.

1 David Bowie Albumhoes voor Pin-Ups. Foto door Justin de Villeneuve

Bowie begon eind jaren zestig te spelen met identiteit, met het androgyne en met fictieve personages die zijn muziek moesten dragen, met zware make-up als stijlmiddel. De hoesfoto kwam oorspronkelijk van een shoot voor Vogue, met Twiggy, geschoten door Twiggy's manager (en ooit vriend) Justin de Villeneuve. Het concept met de maskers van make-up kwam naar verluidt voort uit een praktisch onhandigheidje: Twiggy was gebruind teruggekeerd van een vakantie op Bermuda, Bowie was traditioneel lijkbleek. Oplossing van Pierre Laroche, de make-upartiest die veel voor rocksterren werkte en al meer beroemde looks van Bowie had gecreëerd (Ziggy Stardust!): trek het te grote contrast recht door ze als het ware elkaars masker te geven.

Faas: 'Het is heel knap gedaan. Je blijft duidelijk zien dat het Bowies gezicht is en je ziet er tegelijk zo'n maskertje uitkomen. Ik weet niet precies waar deze foto over gaat, ik ken zijn teksten ook helemaal niet, maar het draait natuurlijk om verwisselbaarheid.'

2 Robyn Beeche Sonia, 1983 (vrouw met hoed) en Vivienne - Look for the 80's, 1980

In de jaren tachtig in Londen, ver voor het tijdperk van Photoshop dus, creëerde de Australische fotografe Robyn Beeche portretfoto's met vervreemdende effecten, bewerkstelligd door hevige make-up, bodypaint en belichting.

Ellis: 'Robyn Beeche had haar hoogtijdagen aan het begin van de jaren tachtig; de visagiste die dit heeft gemaakt, is Phyllis Cohen. Zij heeft geen achtergrond in de make-up, maar heeft de kunstacademie gedaan. Ook weer heel knap: zonder Photoshop een schaduw nabootsen. De make-up maakt het beeld. In deze foto schuilt ook mysterie, er zit iets achter. Je vraagt je af wat voor vrouw dit is. Als ik een foto van een mooie vrouw zie, ben ik alleen maar verveeld, dan denk ik: die kookt vanavond spruitjes, die is niet boeiend. Bij deze vrouw vraag ik me af wie ze is. Hier mag je zelf een verhaal bij verzinnen.'

3 Leigh Bowery

Performancekunstenaar, kostuumontwerper, club-ster en allround levend kunstwerk Leigh Bowery (1961-1994) maakte van choqueren een kunst. Ook hij verkende alle grenzen van sekse en seksualiteit, bijvoorbeeld door zijn voluptueuze lichaam, zie deze foto, tot de suggestie van twee borsten op te drukken. Het bekendst was hij als het gezicht van het club-event Taboo, waar alleen een select, excentriek gekleed gezelschap naar binnen mocht. Op dit feest mocht en kon alles.

Faas: 'Bowery was extreem. Je kunt zeggen dat dit beeld plat is, ik vond het pakkend. Het gaat over spelen met je gezicht op een onconventionele manier. Mijn jeugd ligt in de jaren zestig, toen tekende je hooguit een bloemetje op een gezicht; je kunt je voorstellen hoe nieuw en shockerend dit was. Bowery transformeerde zich tot een onzijdig wezen uit een wereld die ik niet kende. Zijn drang tot overdrijven heeft me zeer geïnspireerd. Ik overdrijf graag en steek de draak met heersende normen. Ik erger me aan regels en ridiculiseer wat autoriteiten mensen opleggen.'

4 Serge Lutens Campagne voor een make-uplijn van Dior

De Franse fotograaf, artdirector en parfumontwerper Serge Lutens (1942) maakte naam bij het Japanse cosmeticahuis Shiseido en bij Dior, waarvoor hij eind jaren zestig een make-uplijn ontwikkelde.

Faas: 'Dit was heel vroeg, rond 1967. Er was geen enkel merk dat zoiets deed. Lutens was een beetje een kluizenaar, hij hield niet zo van de publiciteit. Hij deed deze dingen alleen in zijn eigen studio en dat spreekt mij ook heel erg aan - misschien worden dingen wel puurder als je ze alleen doet. Ik kan heel goed in een team werken, maar ik ben tegelijkertijd de beschouwer op een afstandje. Ik denk dat ik ook daarom zo ver ben gekomen. Omdat ik het vak nooit te serieus heb genomen.'

Kijk nou

De tentoonstelling van Wake Up To Make Up met werk van Ellis Faas is van 10 tot en met 20 april te zien in Galerie Pien Rademakers in Amsterdam.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden