Mimische toverdoos opent belaagd festival

Soms rijst het vermoeden dat de Hongaarse choreograaf Josef Nadj ergens een geheim plekje heeft, waar hij met al zijn favoriete schrijvers afspreekt....

Of het nu Franz Kafka, George Büchner, Alfred Jarry, Jorge Louis Borges of Gabriel Garcia Marquez is, Nadj roept in zijn mimische bewegingsspektakels een wereld op die naadloos aansluit bij het werk van deze meesters. Hij schildert met licht, kleur, beweging en meubilair dat wat in hun boeken tussen de regels hoorbaar is.

Nadj heeft een voorkeur voor absurdistische wereldliteratuur uit het begin van vorige eeuw, waarin personages dwalen. Door te dwalen vertellen ze hun verhaal. Zoals in Les Veilleurs, de nieuwste voorstelling van Nadj, gemaakt in zijn Franse thuisbasis, het Centre Chorégraphique National d'Orléans. Vanavond opent dit stuk Images, het Internationaal Festival voor beeldend, object- en poppentheater.

Les Veilleurs (De Wakers), naar een verhaal van Franz Kafka, gaat over drie mannen die nooit slapen. Hun fantasie neemt groteske vormen aan. Ze komen terecht in een melancholieke toverdoos vol mannen met bolhoeden, vrouwen die op tafels dansen en kaalkoppen die uit spiegels vallen. Huisraad wordt klimrek en klauterpaneel, tegenspelers fungeren als loopplank en armen groeien uit deuren. Terwijl de muziek van Mauricio Kagel nu eens driftig uit de piano springt, dan weer traag uit een accordeon wordt geperst, de sfeer van Les Veilleurs is en blijft melancholiek. Mede dankzij de bruinzwarte kleuren, het favoriete palet van deze Hongaarse kunstenaar.

Twee jaar geleden opende Nadj het Amsterdamse festival Julidans met Les Commentaires d'Habacuc en Woyzeck ou L'Ébauche du vertige. Producent Jaap van Baasbank had Les Veilleurs ook dit jaar graag in Julidans gezien. Dat bleek niet mogelijk. Het Arnhemse Images bood uitkomst. Wat meteen de vraag oproept of de programmering van dit soort festivals niet uitwisselbaar wordt.

Images-directeur Henk Boerhof erkent dat hij met zijn festival de grenzen opzoekt van wat beeldend, poppen- of objectentheater heet. 'Veel voorstellingen ontrekken zich aan die genre-indeling. Images is een niche. Poppen worden abstracter, worden objecten, bewegende kunstwerken, dansers. Mij gaat het om beeldende voorstellingen die niet alleen op je netvlies maar ook in je hoofd iets doen.'

De Raad voor Cultuur was daar in zijn advies weinig over te spreken. Images zou slechts bekende namen programmeren en geen rol spelen in de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van objecten- en poppentheater. Staatssecretaris Rick van der Ploeg nam het advies deze week over, hetgeen betekent dat deze vijfde editie van het tweejaarlijkse festival de laatste kan zijn.

Boerhof is beledigd door het advies: 'Ik heb de opdracht Nederlandse groepen te programmeren als showroom voor het buitenland. Voor de andere helft haal ik voorstellingen uit het buitenland. Ik ga niet over ontwikkelingen. Dat moeten die groepen laten zien. Als dat niet gebeurt dan moet de Raad die gezelschappen niet meer subsidiëren. Maar dat durft hij niet. Ik vecht het intrekken van de subsidie aan omdat ik twijfel aan de competentie van commissieleden van de Raad.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden