Milt

Sommige delen van het menselijk lichaam lijken nergens goed voor. Aflevering 9 in een serie...

De milt is een orgaan dat er wat bijhangt. Het is niet zo belangrijk dat er een belangenvereniging voor is opgericht, zoals voor hart en nieren, maar helemaal onmisbaar is het niet. Als het moet, kan het weg en met wat vaccinaties leeft de patiënt voort.

Tot zo'n honderd jaar geleden dachten de geneesheren dat de milt nutteloos was. Wilde theorieën deden de ronde over wat het ding in de buikholte deed. De grondlegger van de geneeskunde, Hippocrates, dichtte het een rol toe bij het instandhouden van de balans tussen de essentiële lichaamssappen, bloed, slijm, gouden gal en zwarte gal.

Begin 20ste eeuw bleek dat de milt van belang was bij de afweer. Hoe het precies zat, was een raadsel. Mensen bij wie het vuistgrote orgaan in de linkerkant van de buikholte was weggehaald, leefden gewoon verder. Dus werd de milt bij problemen verwijderd. Andere organen nemen de rol wel over, was de gedachte.

'In grote lijnen is dat ook zo', zegt dr. André Zandvoort, verbonden aan de afdeling pathologie van het Academisch Ziekenhuis Groningen. Hij promoveerde vorig jaar op de rol van de milt in het afweersysteem. 'Ze speelt een essentiële rol bij het snel herkennen van de kapseldragende bacteriën.'

Die bacteriën (onder meer strepto-kokken en meningokokken) veroorzaken ernstige ontstekingen in hersenen, longen en het middenoor. Ook kunnen ze de oorzaak zijn van bloedvergiftiging, aandoeningen waaraan je dood kunt gaan.

Het afweersysteem dient de bewuste bacteriën onmiddellijk te herkennen als ze in de bloedstroom komen, legt Zandvoort uit. De lymfeklieren zien die binnendringers te traag, zegt hij. 'Het bijzondere van de milt is dat ze meteen aan de slag gaat bij een infectie met kapseldragende bacteriën.'

Gelukkig belagen die micro-organismen het lichaam niet voortdurend en zijn er goede vaccins, dus als de milt zwaar is beschadigd, halen de chirurgen het orgaan eruit. Een onfortuinlijke botsing van de buikstreek met vuist of mes kan aanleiding zijn de milt te verwijderen. 'Het is een orgaan waardoor veel bloed stroomt', verklaart Zandvoort. 'Bij een beschadiging kan de bloeding zo hevig zijn dat de enige oplossing is de milt te verwijderen.'

Soms is er een medische reden, meestal bloedarmoede, dat te doen. De milt helpt bij de controle van de rode bloedlichaampjes. Bij mensen met een afwijkende vorm rode bloedcellen gaat de milt te fanatiek aan de slag en ontstaat bloedarmoede. Bij hen wordt meestal rond de 6de verjaardag de milt weggehaald.

Gemiddeld zetten in Nederland chirurgen jaarlijks tussen de vier-en vijfhonderd keer het mes in de milt. De patiënten krijgen vaccinaties tegen de infecties met bacteriën die tot het werkterrein van de milt behoren. Die inentingen moeten worden herhaald om de afweer op peil te houden. Ook moeten ze de jaarlijkse griepprik halen.

Ideaal is dit niet. De milt wordt er tegenwoordig minder snel in haar geheel uitgehaald. De chirurgen proberen een stukje weg te snijden, genoeg om de klacht te verhelpen en de functie in stand te behouden. Een andere techniek is het terugplaatsen van kleine stukjes van het orgaan.

Er is meer onderzoek nodig om het verwijderen van de milt te verbeteren. 'Er is moeilijk geld voor te krijgen. Geen patiëntenvereniging, geen miltstichting, geen jaarlijkse collecte', verzucht Zandvoort. 'Men denkt te gemakkelijk dat je de milt kunt missen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden