'Milosevic wilde het oude Joegoslavië redden'

'Absurd, verbijsterend, niet te geloven.' Voor de meeste Serviërs is de houding van het Westen net zo onbegrijpelijk als andersom....

'Het Westen dwingt ons iets te aanvaarden wat onaanvaardbaar is', zegt hij. Neem nou de Amerikaanse onderhandelaar Hill. Die deelde de Serviërs in Frankrijk mee dat zij in het ontwerp-akkoord 'alleen spelfouten mochten wijzigen'. 'Hoe kun je nu over iets onderhandelen als vooraf vaststaat wat getekend moet worden?'

Eigenlijk zouden de Serviërs heel goed met de Kosovo-Albanezen kunnen samenwerken, zegt hij. 'Ware het niet dat hun separatisme steeds sterker is geworden, vooral omdat zij daarin van buitenaf constant zijn aangemoedigd.' Het begon met Tito's grondwet van 1974. Kosovo werd daardoor, net als de Vojvodina, een autonome provincie binnen Servië. Algemeen wordt die grondwet gezien als een poging van Tito een Servische dominantie van het oude Joegoslavië na zijn dood te voorkomen: de Serviërs waren nu eenmaal veruit het grootste volk.

Die grondwet was voor de Serviërs gewoon erg onrechtvaardig, zegt Novakovic. 'Maar wij hielden te veel van Joegoslavië om er toen iets slechts in te zien. Wij zijn een naïef volk. We hadden geen beeld van mogelijke separatistische bewegingen. Wij zagen niet dat er iets monsterlijks in die constitutie zat dat ons zou gaan schaden.' Het was volgens Novakovic niet meer dan redelijk dat Milosevic die grondwet in 1989 veranderde: Kosovo en de Vojvodina raakten hun autonomie weer kwijt.

Vurig wenst hij de Westerse lezing te bestrijden dat Milosevic hierdoor de andere Joegoslavische volkeren doodsangst aanjoeg en het uiteenvallen van het land in gang zette. Milosevic wilde juist het oude Joegoslavië redden door separatisme tegen te gaan, zegt hij. Het had met nationalisme niets te maken, al zagen miljoenen Serviërs hem als hun nieuwe held. Het Servisch nationalisme ontstond als reactie op dat in Kroatië, vindt Novakovic. Daar werd steeds meer geflirt met de Kroatische fascistische staat uit 1941-1945, waarin honderdduizenden Serviërs werden vermoord. De Serviërs werden daardoor bang. Maar oorspronkelijk wilden zíj Joegoslavië redden. Helaas steunde het Westen de afscheiding van de andere republieken, zegt hij.

De Kosovo-Albanezen wilden ook weg. Maar zij mochten niet omdat ze geen republiek vormden. Novakovic betreurt ten zeerste dat zij er uiteindelijk ook in geslaagd zijn het Westen voor 'hun separatistische karretje' te spannen. Hoe veel beter was het geweest als de Albanezen ook maar een beetje met de Serviërs hadden willen samenwerken. 'Kijk naar de Vojvodina (dat in 1989 ook zijn autonomie verloor, red). De Hongaren daar werkten wel mee. Ze hebben dezelfde vrijheden als vroeger, inclusief hun provinciale parlement.'

De Albanezen wilden van geen compromis weten, zegt hij. Consequent boycotten ze alle Servische verkiezingen, al het Servische onderwijs. De Albanese scholen die de Serviërs - zeer hardhandig - sloten, gingen ondergronds. Daarna vormden ze een gewapend verzet, het Kosovo Bevrijdingsleger. Het was voor de Serviërs verbijsterend te zien hoe het Westen 'de separatistische terroristen' niet alleen politiek ging steunen, maar ook financieel, aldus Novakovic.

Daardoor kunnen wij nu geen kant meer op, zegt hij. 'We zijn het uit elkaar hakken van ons land beu. Maar onze mensen kunnen de internationale druk niet meer aan. Daarom zeiden we tijdens de onderhandelingen: laten we in godsnaam een oplossing vinden. Zet er dan niets in waaruit blijkt dat Kosovo over drie jaar onafhankelijk kan worden. Dan geven de separatisten de hoop nooit op. Maar dat is toch gebeurd. Op de laatste dag in Rambouillet lag er een nieuw document.'

Geen wonder dat de Serviërs volgens Novakovic geen andere keuze hadden dan niet te tekenen en nu lijdzaam de bommen afwachten: 'Zo reageert iedereen die bedrogen wordt.'

Maar de tijd zal volgens hem duidelijk maken hoe sterk het Westen inzake Kosovo met twee maten meet. Welk een historisch gesjoemel plaatsvindt. Wat voor gevaarlijk precedent is geschapen. 'De NAVO, een militair bondgenootschap, komt het grondgebied bezetten van een soevereine staat die van dit bondgenootschap geen lid is. Nota bene om daar separatisten te steunen. Wij hebben de Verenigde Naties en de OVSE om hulp gevraagd. Want wat nu gebeurt, is een grove schending van de internationale rechtsorde.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden