Milosevic staat op winst bij Servische verkiezingen Oppositiepartijen gaan elkaar te lijf in Belgrado

Toen er in de aanloop naar de Servische parlements- en presidentsverkiezingen, komende zondag, weer een politicus werd bekogeld met eieren leek het even alsof de sfeer van de demonstraties van deze winter was herleefd....

Van onze correspondent

Bart Rijs

BELGRADO

Alleen was het doelwit nu niet Slobodan Milosevic, Servië's sterke man, maar oppositieleider Zoran Djindjic. En de eiergooiers waren aanhangers van een andere oppositieleider, Vuk Draskovic, met wie Djindjic tot voor kort de coalitie Zajedno (Samen) had geleid.

Begin dit jaar voerden beide oppositieleiders in Belgrado samen de protestmarathon aan die 88 dagen duurde en waar op het hoogtepunt 500 duizend mensen aan meededen. De protesten waren gericht tegen de annulering van de zege van de Zajedno-coalitie in de grote steden bij de gemeenteraadsverkiezingen, en veel mensen voorspelden dat de val van Milosevic slechts een kwestie van tijd zou zijn. Maar meteen nadat de eisen van de demonstranten waren ingewilligd, begonnen de twee oppositieleiders publiekelijk te ruziën over de strategie van Zajedno. In juni, na een lange reeks verwijten en beledigingen over en weer, hield de zo succesvolle oppositiecoalitie officieel op te bestaan.

'Het was puur jaloezie,' zegt Stojan Cerovic, politiek analist van het onafhankelijke weekblad Vreme. 'Milosevic heeft natuurlijk zijn best gedaan de coalitie uit elkaar te spelen, maar de hoofdverantwoordelijken zijn Djindjic en Draskovic. Ze hebben elkaar vermoord.'

De charismatische Vuk Draskovic heeft zich zonder steun van andere oppositiepartijen kandidaat gesteld voor het presidentschap. Met de slogan 'geloof, hoop en liefde' voert hij in het hele land fel campagne. Maar uit opiniepeilingen blijkt dat hij weinig kans maakt.

Zoran Djindjic heeft samen met de Burgeralliantie van Vesna Pesic, de derde partner in het Zajedno-verbond, en een aantal kleine oppositiepartijtjes opgeroepen tot een boycot van de verkiezingen. Uit protest tegen de oneerlijke indeling van de kiesdistricten en het monopolie van Milosevic op de staatstelevisie. Ze hopen dat meer dan vijftig procent van de kiezers thuis blijft en de legitimiteit van de uitslag zo op losse schroeven komt te staan. Volgens de peilingen heeft ook die boycot weinig kans van slagen.

Milosevic hoeft zich vanwege de onenigheid binnen de oppositie weinig zorgen te maken over de verkiezingen. Het ziet ernaar uit dat zijn linkse coalitie opnieuw een absolute meerderheid behaalt in het parlement en dat zijn kandidaat voor het presidentschap, Zoran Lilic, verzekerd is van de overwinning. Milosevic verruilde het Servische presidentschap al in juli voor dat van Joegoslavië (Servië plus Montenegro), zodat zijn positie sowieso niet op het spel staat. Zoran Lilic was de afgelopen vier jaar president van Joegoslavië, en hij gaf in die functie blijk van zijn onvoorwaardelijke trouw aan Milosevic. Als de verkiezingen naar verwachting verlopen, is de macht van Milosevic even absoluut als voorheen.

De enige die nog roet in het eten kan gooien is de ultra-rechtse chetnikleider Vojislav Seselj. Hij is populair geworden met een mengeling van Groot-Servisch gebral, wat economisch populisme en een scheut law-and-order. In de meeste opiniepeilingen eindigt Seselj als tweede.

De teleurstelling in de oppositie is voelbaar onder de mensen die maanden achter elkaar in de sneeuw en de kou tegen Milosevic demonstreerden. 'We kwamen uit de protesten tevoorschijn als de overwinnaars en toch bleef alles bij het oude,' zegt Cedomir Antic, één van de leiders van het studentenprotest. 'Er is genoeg steun voor democratisering van onderop, veel mensen dromen ervan Milosevic van de troon te stoten. Het grote probleem is de oppositie.' Cynisch citeert hij Dzjerzjinski, de oprichter de Russische geheime dienst: 'Een slimme regering onderdrukt de oppositie niet, maar creëert er zelf een.

Toch is Milosevic er niet in geslaagd de enorme economische problemen in Servië op te lossen. Servische economen zeggen dat de optimistische groeicijfers verbergen dat het bruto nationaal product nog altijd dalende is. Met de opbrengst van de verkoop van de Servische PTT - meer dan drie miljard gulden - kon Milosevic voor de verkiezingen de achterstallige lonen en pensioenen betalen. Maar dat geld is bijna op en de autoriteiten moeten waarschijnlijk geld bijdrukken om de uitgaven te dekken.

Het heersende ongenoegen kan makkelijk tot uitbarsting komen. Deze week werden verkiezingsbijeenkomsten van Zoran Lilic in de steden Kragujevac en Nis verstoord door duizenden oppositie-aanhangers. De politie gebruikte de wapenstok en verrichtte volgens de onafhankelijke krant Nasa Borba tientallen arrestaties.

Maar bij veel oppositieleden overheerst spijt over de gemiste kans. 'Milosevic was bezig te vallen,' zegt Milan Protic, directeur van het Instituut voor Servische Studies en één van de intellectuelen die de protestbeweging steunde. 'Mijn God, hij zat klem. Met een paar goede zetten hadden we nu van hem af kunnen zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden