Milosevic: 'Gaat u de microfoon weer uitzetten?'

'Mag ik spreken of gaat u de microfoon weer uitzetten zoals de vorige keer?' Slobodan Milosevic spreekt voor de tweede keer voor het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag....

Van onze verslaggeefster Annieke Kranenberg

Voordat hoofdaanklaagster Carla del Ponte donderdag bekend maakt dat ze Milosevic op 1 oktober ook zal aanklagen wegens volkenmoord in Bosnië (en mogelijk in Kroatië) domineert niet zij, maar Milosevic de zitting. Milosevic - die tot dusver alleen is aangeklaagd wegens misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden in Kosovo - toont zich hooghartig en op zijn qui-vive.

Als een acteur die vanachter de coulissen controleert of hij een volle zaal heeft getrokken, speurt Milosevic (60) vanuit de beklaagdenbank de tribune af. Tevreden zakt hij achterover in zijn stoel. De voorstelling kan beginnen.

De Britse rechter Richard May moet Milosevic het woord geven. Anders dan tijdens de eerste voorgeleiding - waar de verdachte enkel een schuldig of niet schuldig mag pleiten - wordt tijdens de zogenoemde status conference de vordering van het proces besproken. Omdat Milosevic weigert een advocaat te benoemen en zichzelf wil verdedigen, moet de rechter zaken doen met de oud-president.

Del Ponte dringt er evenwel bij de rechter op aan Milosevic 'in het belang van een eerlijk proces' een advocaat toe te wijzen. Volgens de rechters staat het internationaal recht niet toe een verdachte tegen zijn wil een advocaat op te dringen. Daarmee is de kous niet af.

De rechters hebben een volgens juristen 'creatieve en slimme' oplossing bedacht. Milosevic krijgt geen advocaat, maar de griffier zal een zogenoemde amicus curiae - 'vriend van het hof' - benoemen die deels de taken van de verdediging zal waarnemen. Deze amicus assisteert het Hof en niet Milosevic.

Wel kan de 'vriend van het hof' bezwaar maken tegen bewijsmateriaal dat de aanklagers inbrengen, legt May uit. Ook moet hij de rechters wijzen op verzachtende omstandigheden en ontlastend bewijsmateriaal.

Milosevic nipt van zijn koffie uit een plastic bekertje. Het relaas over de amicus curiae lijkt hem niet te boeien. Pas als de rechter Carla del Ponte het woord geeft, veert hij op uit zijn stoel. De aanklaagster vraagt de rechter om meer tijd zodat de aanklacht voor Kosovo kan worden uitgebreid. Daarvoor is onderzoek van massagraven bij Belgrado nog gaande. Ook wil ze de aanklachten voor Bosnië en Kroatië toevoegen.

Rechter May komt de Zwitserse - die bekend staat als iemand die geen tegenspraak duldt - geenszins tegemoet. De aanklacht is twee jaar geleden ingediend, Milosevic zit al twee maanden vast: 'De zaak moet voorkomen.' Terwijl Milosevic geamuseerd toekijkt, sputtert Del Ponte nog tegen. May is echter onverbiddelijk. Het proces moet in de eerste maanden van 2002 beginnen.

Milosevic ziet hierin het bewijs dat de aanklacht 'vals' is. Op de zestigste dag van de 'NAVO-agressie' werd de aanklacht ingediend, tweeënhalf jaar geleden, en 'nu hoor ik dat er geen bewijs is', sneert hij. 'Ik zie niet in waarom ik mezelf zou verdedigen voor een vals tribunaal.' May herinnert hem eraan dat de zitting geen gelegenheid biedt voor toespraken.

Wel mag Milosevic klagen over zijn lichamelijke en mentale gesteldheid. Klachten heeft hij. Waarom mag hij zijn familie niet privé ontvangen in het cellencomplex in Scheveningen? En, zijn ogen staan nu fel, waarom mag hij geen juridische adviseurs ontvangen zonder dat daar bewaarders bij zijn? 'Dat is een groteske schending van mijn rechten!' Zolang Milosevic geen advocaat benoemt, mag hij volgens de tribunaal-regels geen privébezoek van juristen ontvangen, zegt May.

Als Milosevic opnieuw de rechtmatigheid van het tribunaal aan de kaak wil stellen, wordt het de Brit te gortig. 'Hier moet een einde aan komen.' Nu moet Del Ponte grijnzen. Milosevic houdt echter stug vol. May wisselt een betekenisvolle blik uit met zijn Jamaicaanse collega en zet de microfoon uit. Milosevic' protest bereikt geen toehoorders. May heeft het laatste woord: 'We gaan niet luisteren naar politieke argumenten. De zitting wordt verdaagd naar 29 oktober.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden