Milosevic' clan loopt gevaar bij verkiezing

De presidentsverkiezingen in Servië en Montenegro van aanstaande zondag zijn een test voor de Joegoslavische president Milosevic. De kans bestaat dat zijn kandidaten het onderspit delven en er een periode van politieke instabiliteit aanbreekt....

BART RIJS

onze correspondent

Bart Rijs

BELGRADO

In Montenegro lijkt de kans groot dat de hervormingsgezinde premier Milo Djukanovic zal afrekenen met de huidige president Bulatovic, die negen jaar lang de zetbaas van Milosevic in de republiek is geweest. Djukanovic heeft een groot deel van de regeringspartij en de oppositie achter zich, en bovendien de politie, de geheime dienst, de rechterlijke macht en de staatsmedia.

Beide rivalen hebben lang en fel campagne gevoerd. Maar de uitslag is moeilijk te voorspellen omdat er in Montenegro geen goede opiniepeilingen zijn en omdat ondoorzichtige clanverbanden in deze traditionele republiek vaak de doorslag geven in het stemhokje.

Wint Djukanovic, dan kan hij voorkomen dat Milosevic zijn macht als president van de Joegoslavische federatie uitbreidt. De sleutelvraag, zei Djukanovic onlangs, 'is of we democratie en democratische regels willen of de regels van één man, voor wie we de grondwet van de federale republiek Joegoslavië moeten aanpassen om hem te bekleden met macht tot hij het genoeg vindt.'

In Servië gaat de beslissende ronde om het presidentschap tussen Zoran Lilic, de zetbaas van Milosevic, en de leider van de Radicale Partij Vojislav Seselj. Lilic is een apparatsjik in hart en nieren wiens persoonlijkheid weinig aantrekkingskracht uitoefent op de Serviërs; Seselj een slimme, maar uiterst nationalistische demagoog. Ondanks de steun van Milosevic en de linkse coalitie haalde Lilic in de eerste rond maar 7 procent meer stemmen dan Seselj.

Veel Serviërs beschouwen deze verkiezingsronde als een keuze tussen twee kwaden. Daarom is het mogelijk dat minder dan 50 procent van de kiezers naar de stembus gaat en de verkiezingen moeten worden geannuleerd. In de eerste ronde lag de opkomst volgens het officiële cijfer op 57 procent; schattingen van oppositiepartijen kwamen nog enkele procenten lager uit.

Veel politici, onder wie de twee weken geleden als derde geëindigde presidentskandidaat Vuk Draskovic, hebben hun aanhangers geadviseerd weg te blijven. Als de opkomst inderdaad te laag is, moeten de verkiezingen op een nader te bepalen tijdstip worden overgedaan.

Bij de Servische parlementsverkiezingen bleef de linkse coalitie van Milosevic veruit het grootste, maar ging de absolute meerderheid verloren. Milosevic moet nu een akkoord zien te sluiten met Seselj of met Draskovic om een regering te vormen. Maar de persoonlijke en politieke tegenstellingen tussen de drie zijn zo groot dat geen enkele combinatie een lang leven lijkt beschoren.

Ondertussen is het in de Joegoslavische hoofdstad Belgrado weer onrustig. Studenten en een deel van de oppositie hebben opgeroepen tot protesten tegen de ondemocratische omstandigheden waarin de verkiezingen volgens hen plaatsvinden.

Hoewel het aantal mensen dat komt demonstreren veel kleiner is dan bij de maandenlange protesten begin dit jaar, greep de politie onmiddelijk in. Servië heeft een nieuwe minister van Binnenlandse Zaken, een hardliner die vastbesloten lijkt demonstraties niet langer te tolereren.

In de Servische provincie Kosovo, waar bijna twee miljoen Albanezen streven naar een eigen republiek, is de relatieve rust ook verleden tijd. De Servische politie gebruikte traangas en de wapenstok tegen meer dan tienduizend Albanese studenten die demonstreerden voor onderwijs in hun moedertaal. De studenten hebben aangekondigd dat ze hun protesten na een pauze zullen voortzetten.

In de Servische Republiek in Bosnië worden eind november parlementsverkiezingen gehouden die definitief de macht zouden kunnen vestigen van president Biljana Plavsic, een oude vijand van Milosevic. Ze wordt gesteund door de internationale gemeenschap, die in haar de enige hoop ziet op de uitvoering van het akkoord van Dayton.

'Het is afwachten of Milosevic alle problemen aankan,' zegt de Servische politieke analist Bratislav Grubacic. 'Hij is zijn volk gaan minachten. Daarom verkeert hij liever met buitenlandse diplomaten dan met zijn eigen mensen. De enigen met wie hij regelmatig contact heeft zijn zijn familie en een kleine groep getrouwen. Ik vraag me af of hij nog contact heeft met de werkelijkheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden