Millibanaan

En daar dwarrelde er, in de nasleep van de kernramp in Japan, een fallout neer van moeilijke woorden. In Tokio werd 0,6 microsievert per uur gemeten! In Ibaraki straalt de spinazie 15 duizend becquerel per kilo!


Het is kerngeleerdenjargon waardoor televisieploegen halsoverkop het land ontvluchten en de Stichting Veilige Havens waarschuwt om voorzichtig te doen met Japanse containers. Terwijl veruit de meeste mensen geen flauw idee hebben wat zo'n sievert, becquerel, gray, rad of rem nou helemaal is.


Gelukkig zijn daar de metaforen. Zo blijkt u bij het nuttigen van een banaan 0,1 microsievert aan stralingsimpact te oogsten. Kijk, dat klinkt alweer veel minder eng. Als u in een uur tijd zes bananen opkauwt, incasseert u dus dezelfde straling als een inwoner van Tokio (de kans op kanker neemt overigens pas toe bij een miljoen bananen per jaar).


En die spinazie? Daarvoor is er het vliegtuig. Hoog in de lucht incasseren we veel meer straling: wel 1.900 bananen per retourtje Tokio. Een portie Ibaraki-spinazie komt zo omgerekend uit op een enkeltje Schiphol-Parijs. Anderen begonnen over medische scans: een jaar lang radioactieve melk drinken uit Kawamata zou hetzelfde doen als één CT-scan. Dat er ook aanwijzingen zijn dat CT-scans de kans op kanker iets verhogen, zeiden ze er trouwens niet bij.


Het probleem is: straling is nu eenmaal geen banaan. Je zou dan bananen hebben die heel snel kleiner worden en bananen waarbij dit 'radioactieve verval' jaren duurt. Bananen waarvoor alleen kinderen gevoelig zijn, bananen die pas schadelijk zijn na langdurig gebruik, bananen die nauwelijks kwaad kunnen en bananen waarvan wetenschappers het gewoon nog niet weten.


Misschien is de grootste tragiek van kernenergie wel dat het zo ingewikkeld is. Als het misgaat, heb je opeens je Binas, een rekenmachine en toegang tot Pubmed nodig om te snappen wat er gebeurt. Niks voor een rechtoplopende aap die net het concept 'banaan' kan bevatten.


Ik sluit niet uit dat er uiteindelijk meer mensen overlijden aan de gevolgen van de stress dan door de straling zelf.


MKEULEMANS@NWTONLINE.NL


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden