Miljoenen Italianen lopen zogenaamd mank: Schandaal misbruik invaliditeitsuitkeringen dijt als olievlek uit

Voetballers, parachutisten, militairen, sportinstructeurs, mannequins: allemaal kerngezond, maar officieel allemaal gehandicapt. Het schandaal van de Italiaanse nep-invaliden dijt almaar uit....

JAN VAN DER PUTTEN

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

Het onderzoek naar de pseudo-invaliden beperkt zich niet meer tot de posterijen. Bijna alle overheidsinstellingen blijken te zijn vergeven van gezonde mensen die met een kruiwagen, een valse doktersverklaring of röntgenfoto's een uitkering of een baan hebben gekregen.

Veel èchte invaliden daarentegen lukt het niet aan de slag te komen of hun recht op een uitkering erkend te krijgen. Alleen al in Rome zijn tienduizend mensen met een handicap werkloos. Vorig jaar hebben slechts 35 van hen een baan gekregen. Hun nep-collega's waren hun voor geweest.

Iedereen wist dat er van de wettelijke regelingen voor invaliden krachtig misbruik werd gemaakt. Alleen de omvang van dat misbruik heeft verbazing gewekt. En ook de manier waarop een advocaat het verdedigd heeft. De invaliden, zei hij, waren werkelijk gehandicapt, maar tijdens een bedevaart naar Lourdes zijn ze genezen.

Een veel groter wonder heeft zich voltrokken in Napels, waar legioenen gezonden plots gebrekkig waren geworden, na betaling van vijftienduizend gulden voor een vervalste doktersverklaring. In Florence is ter bestrijding van de epidemie van de nep-invaliditeit een telefonisch meldpunt ingesteld. De kroon spant het Siciliaanse plaatsje Militello Rosmarino, een ware fabriek van blinden, lammen, kreupelen en doven. Van de vijftienhonderd inwoners genieten er vijfhonderd een invaliditeitsuitkering.

Het financieel-economische weekblad Il Mondo heeft becijferd dat deze oplichterspraktijk de schatkist per jaar zeventien miljard gulden kost. De overbelaste justitie heeft er nieuw werk bij. Onbegonnen werk, zeggen sommigen. Er is al een algemene amnestie voorgesteld.

Maar de regering wil de harde lijn. Een interministeriële commissie van onderzoek, zo heeft minister Treu van Arbeid maandag beloofd, zal alle fake-invaliden ontslaan en vervangen door echte. De onderzoeksrechters willen dat de oplichters voorbeeldig worden gestraft. Onder de eerste tweehonderd verdachten zijn ook medeplichtige dokters. Ze riskeren royering als lid van de artsenstand.

Waarom kon deze praktijk zo floreren? Omdat ze voor de politici een gemakkelijke manier was om aan stemmen te komen. De politici waren meesters in het verlenen van gunsten op staatskosten: banen, vergunningen, uitkeringen, inschrijving in de universiteit, zelfs opname in een staatsziekenhuis. Vaak waren die gunsten rechten, maar als het bureaucratisch apparaat verstopt, inefficiënt en corrupt is, worden rechten gunsten.

De begunstigden dienden op hun weldoener te stemmen. Vandaar dat bijvoorbeeld op het ministerie van Posterijen het aantal te werk gestelde 'invaliden' snel toenam bij het naderen van de verkiezingen van 1992. Een kwart van hen was Siciliaan, net als de toenmalige minister Carlo Vizzini.

Ernesto Galli della Loggia, een politicoloog van naam die het politieke centrum is toegedaan, schreef zondag in de Corriere della Sera een column onder de titel Een invalide staat. Het stuk zet het invalidenschandaal in zijn sociale, politieke en ethische context.

Galli della Loggia komt met voorbeelden over de alom beoefende kunst van oplichting van de gemeenschap. 'Hoe kan een volk', vraagt hij zich retorisch af, 'dat zo vlug zijn toevlucht neemt tot bedrog en illegaliteit, verwachten een min of meer eerlijke en efficiënte leidersklasse te hebben? En waarom zou het die ook willen hebben?'

De Operatie Schone Handen is al bijna vier jaar bezig illegale praktijken in de hoogste kringen bloot te leggen, en iedere dag krijgt ze meer werk. Als ze het niet moet afleggen tegen de door de ex-premiers Berlusconi en Craxi geleide Operatie Vuile Handen, kan ze nog jaren doorgaan. Maar voor de alledaagse oplichterij heeft ze geen tijd.

De bovenmodale schandalen volgen elkaar op: goedkope huurwoningen voor politici, kosteloos privégebruik van overheidstelefoons, pensioenen van de sociale verzekeringsbank voor oud-werknemers van de partijen, doorgestoken kaart bij de selectie van hoogleraren.

Maar iedereen weet dat er nog veel meer schandalen op onthulling wachten. Over vriendjespolitiek en nepotisme, de medeplichtigheid van de vakbonden aan de fraudes van hun leden, de plundering van de gezondheidszorg, het erfopvolging in sommige baantjes, de belastingontduiking door tien miljoen Italianen, de weigering van zeven miljoen mensen om kijkgeld of autobelasting te betalen.

Galli della Loggia verbaast zich over het 'buitengewone gebrek aan publieke ethiek' van zijn landgenoten. Dat komt volgens hem door het slechte onderwijs, het vulgaire schreeuwkarakter van de tv en de zeer geringe pakkans. Het ergste vindt hij dat de oplichters en hun medeplichtigen er niet het flauwste benul van hebben dat ze iets strafbaars doen, want illegaal gedrag is de regel. En slecht voorbeeld doet slecht volgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden