Militaire omsingeling van Irak is bijna klaar

De Amerikaanse voorbereiding voor een oorlog tegen Irak nadert haar voltooiing. Maar de diplomaten hebben het voorlopig nog voor het zeggen.

Van onze buitenlandredacteur Arnout Brouwers

Maar die twaalfduizend pagina's over massavernietigingswapens die Irak dit weekeinde aan de VN overhandigde, is dat geen 'stapel leugens', zoals Amerikaanse senatoren meteen al wisten? Een startschot voor oorlog? 'Oordeel er niet te vroeg over', waarschuwde die andere 'havik', minister van Defensie Donald Rumsfeld, dinsdag. 'Wees geduldig en reken erop dat het dagen en weken zal duren om het te bestuderen en tot een conclusie te komen.'

Wat is er in de regering-Bush gevaren? Moest 'Saddam' niet omvergeworpen worden, linksom of rechtsom? Of treedt Bush minder ver buiten de gebaande paden van de Amerikaanse diplomatie dan zijn vaak gespierde retoriek (of die van zijn critici) doet vermoeden?

Volgens Amerikaanse media is de voorbereiding voor een confrontatie met Irak bijna rond. In Qatar wordt een nieuw en hightech mobiel hoofdkwartier uitgeprobeerd. In Koeweit, vlak bij de Iraakse grens, wordt ook geoefend - met rollende tanks, opspuitend zand en flitsende lichtkogels. Minder fotogeniek, maar des te belangrijker, is de nieuwe logistieke basis in Koeweit, waar in korte tijd het materieel van drie gepantserde brigades heen is versleept.

Er bevinden zich thans bijna zestigduizend Amerikaanse militairen in het gebied - en groot materieel voor nog veel meer troepen. In totaal worden dat er misschien 250 duizend. De druk op Turkije om in dat land veertigduizend militairen te laten stationeren, neemt toe. Dan is de omsingeling compleet.

Gekoppeld aan de wijze waarop Bush dit voorjaar Saddam Hussein de wacht aanzegde, zijn de militaire voorbereidingen een niet mis te verstaan signaal. Maar dreigen met een oorlog is niet hetzelfde als er een voeren. Het eerste blijk daarvan gaf president Bush in zijn toespraak tot de Verenigde Naties op 12 september. De VN moeten hun eigen regels handhaven, zei hij, of zijn gedoemd even machteloos te worden als vroeger de Volkenbond. Drie maanden later zijn VN-wapeninspecteurs, op basis van een unaniem aanvaarde VN-resolutie, opnieuw in Irak en bereidt Amerika, net als bij de Golfoorlog in 1991 en de Kosovo-oorlog in 1999, een grote coalitie voor om met geweld op te treden.

Volgens Strobe Talbott, een oudgediende van president Bill Clinton, moet Bush blijven herhalen dat hij desnoods alleen optreedt - anders vervalt de Veiligheidsraad in haar wankelmoedige houding tegenover Bagdad. Maar de aanpak van Hussein via de VN en wapeninspecties is volgens hem geen wassen neus. Want een opzichtige breuk met de VN zou een kostbaar verlies aan legitimiteit en aan bondgenoten opleveren - in de oorlog en daarna.

Over banden tussen Irak en Al Qa'ida is dan ook al enige tijd weinig meer vernomen in Washington, van persoonlijke wraakgevoelens jegens Saddam Hussein evenmin. Sinds resolutie 1441 kunnen alleen de ontdekking van of leugens over massavernietigingswapens de lont in het kruitvat steken. Is dit agressief unilateralisme - of een schoolvoorbeeld van 'dwingende diplomatie'?

Er kan geen misverstand over bestaan: de regering-Bush wil allang af van Saddam Hussein. Pas sinds de aanslagen van 11 september bestaat de publieke steun om dat ook met geweld te doen. Maar liever niet alleen. Aan Bush daarom de taak zich te spiegelen aan de klassieke Chinese krijgsheer, Sun Tzu. Die schreef: 'Honderd overwinningen in honderd veldslagen vormen niet de hoogste proeve van bekwaamheid; die ligt in het bedwingen van je vijand zónder te vechten.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden