Milieuvoordeel gft-bak onderschat

Staatssecretaris Van Geel wil af van de verplichte inzameling van gft. Dit betekent het einde van de gft-bak, vreest de afvalwereld, terwijl composteren juist goed is voor het milieu....

Net compostwereldje in keert zich tegen Hmilieustaatssecretaris Van Geel. In het kader van de deregulering minder regeltjes wil die af van de gemeentelijke verplichting voor het inzamelen van groente-, fruit-en tuinafval (gft). Bovendien werkt die tien jaar geleden ingevoerde verplichting hoge composteertarieven in de hand, is zijn redenering.

Gemeentelijk Nederland, gesteund door de afvalindustrie, wil er niet aan. Zonder inzamelverplichting zal de consument minder geneigd zijn gft-afval te scheiden. Hij zal het organische afval in de grijze container kieperen bij het rest-afval, is de verwachting. Dat voorkomt veel rompslomp en stank, zeker in de zomer.

Het gevolg is dat er dan meer huishoudelijk afval naar verbrandingsovens moet worden afgevoerd. Gemeentes zien de bui al hangen. Verbranden van gft is twee maal zo duur als composteren waardoor gemeentes en indirect de burger op extra afvalkosten worden gejaagd.

Gescheiden inzameling van gftafval is in 1994 ingevoerd vanwege grote milieuvoordelen ten opzichte van het toenmalige alternatief, storten. Storten van huishoudelijk afval is inmiddels verboden. Het overgrote deel van het huishoudelijke afval wordt nu verbrand in verbrandingsovens.

Composteren heeft echter weinig milieuvoordelen boven verbranden, blijkt uit een studie van ingenieursbureau Haskoning van twee jaar geleden. Dus waarom nog langer wettelijk voorschrijven dat gemeenten verplicht hun organische afval gescheiden moeten inzamelen? Laat iedere gemeente dat voor zich zelf uitmaken, vindt de staatssecretaris.

Hij vroeg het Afval Overleg Orgaan (AOO), met vertegenwoordigers van zijn eigen ministerie, van enkele gemeenten en provincies, om advies. Begin september moet dat gereed zijn. In een concept van eind vorig jaar concludeert het AOO 'na afweging van voor-en nadelen dat er geen noodzaak meer is de wettelijke verplichting te handhaven', in lijn met de visie van Van Geel.

Onder druk van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is dat advies inmiddels ingetrokken. 'Het is bijna niet aan de consument uit te leggen dat in de ene gemeente wel gft moet worden ingezameld, en in de andere niet', zegt Karin Braams van de VNG. 'Bovendien geeft dit een foutief signaal af over gescheiden inzameling. Dit zal ook een negatief effect hebben op de succesvolle gescheiden inzameling van papier en van glas.' Het overgrote deel van de gemeenten deelt die visie en is tegen het afschaffen van de wettelijke verplichting, blijkt uit een recente raadpleging van de VNG onder 457 leden.

Gemeenten kunnen nu voor bepaalde gebieden ontheffing krijgen op de wettelijke regeling, met name voor binnensteden. Gft-inzameling is daar logistiek ingewikkeld. De VNG pleit wel voor ruimere ontheffingsmogelijkheden.

Zo kan het in bepaalde regio's zinvol en goedkoper zijn alleen tuinafval gescheiden in te zamelen, blijkt uit proeven onder meer in het Limburgse Horst aan de Maas. Gemeenten moeten hier makkelijker keuzes in kunnen maken, vindt de VNG.

Onder invloed van de VNG is het standpunt van het AOO gaan schuiven, erkent Herman Huisman, vooruitlopend op het advies dat hij begin september aan de milieustaatssecretaris gaat uitbrengen. 'De visie van de VNG is voor ons bepalend.'

Ook composteerbedrijven zijn voor handhaving van de wettelijke verplichting. Zij zijn er van overtuigd dat composteren milieuvoordelen heeft boven verbranden. In de vergelijkende studie twee jaar geleden is een aantal milieu-aspecten niet meegenomen, stellen zij. Zo is de composteertechniek sterk verbeterd.

Ook zijn milieu-aspecten van het afvaltransport niet in rekening gebracht, zegt Ger de Jong van het composteerbedrijf De Meerlanden bij Aalsmeer en lid van de studiebegeleidingscommissie. 'In Nederland zijn er acht verbrandingsinstallaties en dertig composteerbedrijven. Voor gft dat wordt verbrand, moeten meer kilometers worden gereden dan voor gft dat wordt gecomposteerd.'

In opdracht van de Vereniging Afvalbedrijven (VA) onderzoekt het ingenieursbureau Grontmij, in samenwerking met het milieu-instituut IVAM van de Universiteit van Amsterdam, opnieuw de milieu-aspecten. Het studierapport is bijna gereed.

'Composteren en compostgebruik heeft milieuvoordelen, blijkt. Ze zijn echter deels moeilijk te kwantificeren', zegt Grontmijonderzoeker Arjen Brinkmann. 'We zijn er nog niet uit of die voordelen significant zijn', voegt Jeanne Kok van de VA daar aan toe. Ze denkt begin september met onderbouwende cijfers te kunnen komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden