nieuws

Milieudefensie heeft de brieven al in voorbereiding: kunnen ook Tata en KLM een rechtszaak verwachten?

Terwijl het gros van de medewerkers van Milieudefensie donderdagochtend nog bijkomt van de gerechtelijke overwinning op Shell, de dag ervoor, heeft het directiesecretariaat al brieven in voorbereiding. Gericht aan andere grootvervuilers in Nederland. Want ook die moeten hun emissies volgens de organisatie nu sterk gaan verlagen.

Het terrein van Tata Steel in Velsen-Noord. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Het terrein van Tata Steel in Velsen-Noord.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Uit het vonnis van de Haagse rechter - Shell moet voor 2030 de uitstoot met 45 procent hebben verminderd - valt op te maken dat de plicht om gevaarlijke klimaatverandering tegen te gaan ook op andere bedrijven met een ‘enorme uitstoot’ rust. Onder meer KLM en Tata Steel lijken net zo goed verantwoordelijkheid te dragen.

De rechtbank baseert haar conclusie op de mensenrechten: bedrijven met veel schadelijke CO2-uitstoot dragen bij aan de opwarming van de aarde. Dit leidt onder meer in Nederland tot gevaarlijke klimaatverandering. Dat brengt het recht op leven en een ongestoord gezinsleven in gevaar voor huidige en toekomstige generaties.

Deze mensenrechten zijn weliswaar geformuleerd als verplichtingen van staten tegenover burgers, maar volgens de rechter is ‘algemeen aanvaard dat ook bedrijven mensenrechten moeten respecteren’. Dit maakt dat bedrijven als Shell een ‘eigenstandige verplichting’ hebben hun uitstoot terug te brengen in lijn met het klimaatakkoord van Parijs – zelfs als de staten waarin zij opereren dit niet doen.

Milieudefensie is niet van plan onmiddellijk naar de rechter te stappen om meer bedrijven tot vergroening te dwingen. ‘Een goed gesprek heeft altijd onze voorkeur', zegt Donald Pols, directeur van Milieudefensie. ‘De rechtszaak tegen Shell duurde vijf jaar en die tijd hebben we niet nog eens.’

Tot procederen tegen Shell werd volgens Pols pas overgegaan na dertig jaar oeverloos praten. ‘Daar zat geen beweging in.’ Met het Shell-vonnis in handen hoopt hij andere vervuilers sneller in beweging te krijgen. Milieudefensie wil zich in gesprekken nu eerst richten op wat het noemt het ‘ecosysteem rond Shell’. Bedrijven die met hulp van het olie- en gasbedrijf kunnen vergroenen.

Tata Steel wijst, net als Shell onmiddellijk na de uitspraak deed, op zijn al ‘behoorlijk ambitieuze koers’ in het reduceren van CO2-uitstoot. Op de vraag of het bedrijf niet vreest dat een rechter, net als in het geval van Shell, zal oordelen dat het allemaal niet genoeg is, of niet concreet genoeg, zegt een woordvoerder: ‘Ik ga daar nu niets over zeggen.’

Ook KLM doet dit niet. Het zegt in een schriftelijke reactie alleen dat de uitspraak laat zien ‘dat er een heel belangrijke klimaatopgave ligt voor ons en het bedrijfsleven, waar we met elkaar de schouders onder moeten blijven zetten’.

Grootvervuiler Chemelot, het zware industriepark bij Geleen, vol buitenlandse industriële bedrijven, beschikt over een gezamenlijke milieuvergunning. Directeur Loek Radix denkt echter dat het park niet in zijn totaliteit aangepakt kan worden vanwege zijn CO2-uitstoot.

Behalve op de industrie wil Pols zich richten op FrieslandCampina, de VanDrie Group en Vion, volgens hem de onzichtbare vervuilers in de zuivel- en vleesindustrie. Milieudefensie rekent aan deze Nederlandse multinationals in een recent rapport alle CO2-emissies toe in de keten van veevoerproductie, de boerderij, verwerking en transport. Samen volgens Milieudefensie goed voor ‘ruim anderhalf keer de uitstoot van Tata Steel IJmuiden’. De ‘komende maand’ kunnen de eerste bedrijven een brief verwachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden