Milieubeleid moet worden betaald

'Mag ik vragen, mijnheer de voorzitter, wie is er met de auto gekomen?' Tijdens avonden met het milieu als centraal thema was het slechts een kwestie van afwachten of die jij-bak rolde in de jaren zeventig steevast een keer door de toen nog rokerige zaaltjes....

Dat is de vraag. Want waarom kwamen vorige week dan meer dan honderd vertegenwoordigers van lidstaten van de VN in New York bijeen om te evalueren wat er van hun afspraken op de Aardetop in Rio de Janeiro in 1992 was terechtgekomen?

Inderdaad, zo herhaalt The Economist die retorische vraag van twintig jaar geleden, reden de benzine slurpende limousines in New York weer af en aan. Waarna de inzittenden het in de conferentiezaal het hartelijk oneens bleken over de doelstellingen en vooral de vraag hoe de kosten van mogelijke oplossingen verdeeld moesten worden.

Nadat de belangrijkste geïndustrialiseerde landen, plus Rusland, eerder in Denver van president Clinton te horen hadden gekregen dat het Amerikaanse model de beste oplossingen biedt voor hun economische problemen, verzetten de VS zich een week later in New York tegen verplichte milieudoelstellingen.

Het Amerikaanse model laat klaarblijkelijk niet toe dat de strategie van 'het overheidstekort terugbrengen, banen scheppen en het openstellen van de wereld voor handel' (Clinton) wordt afgeremd door hogere productiekosten, belastingen of regelgeving ter bestrijding van milieu-effecten.

Het begrip beleidsconcurrentie - de gevolgen die overheidsingrijpen heeft op de hoogte van productiekosten - lijkt cruciaal om het fiasco van New York te begrijpen. De rijke landen koesteren hun groei in het kader van 'werk, werk en nog eens werk', terwijl de arme landen erop wijzen dat de rijken de grootste energiegebruikers en dus vervuilers zijn. Die Zeit noteert dat een Europese stad met een miljoen inwoners per dag 11.500 ton aardolie, tweeduizend ton voedsel en 320 duizend ton water verbruikt. Een stad met evenveel inwoners in de Derde Wereld verbruikt eentiende.

Globalisering van de economie leidt niet vanzelf tot een mondiaal milieubeleid.

Waren de topconferenties over de aarde daarom een verspilling van geld, tijd en energie? Het Britse weekblad vindt van niet. Op terreinen als ontbossing, overbevissing, de uitstoot van broeikasgassen, de vermindering van variëteit aan dier- en plantensoorten en de beschikbaarheid van zoetwatervoorraden is er sinds 1992 sprake van een verslechtering. Maar er is vooruitgang geboekt wat betreft de beschikbaarheid van schoon drinkwater, gezondheid en levensverwachting.

Elders vraagt The Economist zich af wat de beste manier is om de vervuiling te verminderen. Onder economen lopen de meningen uiteen. Sommigen hebben de overtuiging dat groene belastingen het effectiefst zijn, anderen zetten hun kaarten op regulering. Een nadeel van regulering is dat bedrijven worden gedwongen een specifieke technologie te gebruiken, maar nalaten in de ontwikkeling van schonere producten te investeren. Het liberale Britse weekblad meent dat de economische theorie van de vrije markt doelmatiger manieren biedt om de problemen op te lossen.

Het is vaker opgemerkt dat de factor milieu die het gebruik of verbruik van een product met zich brengt niet volledig aan consumenten wordt doorberekend. Groene belastingen of heffingen kunnen bijdragen aan een rechtvaardiger verdeling van de kosten.

En bovendien hoeft de overheid haar toevlucht dan niet te nemen tot bijvoorbeeld verhoging van andere belastingen, die een negatief effect hebben op de kosten van arbeid (en op de werkgelegenheid). Groene belastingen zijn een tweesnijdend zwaard dat al wordt gehanteerd in Zweden, Finland, Denemarken en Nederland.

Joris Cammelbeeck

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden