INTERVIEW

'Mijn zoon is niet vermist, de regering weet waar hij is'

Sinds haar zoon Saúl en 42 mede-studenten een jaar geleden verdwenen, slaapt Nicanora García in de school waar hij studeerde. Ook een bezoek aan de president leverde geen antwoorden op.

Guadelajara, zaterdag: tijdens een van de vele protesten tegen de verdwijning van de 43 studenten, houden Mexicanen hun foto's omhoog. Beeld epa

'De regering wil mijn zoon doodverklaren.' Nicanora García praat zacht, haar ogen staan vermoeid. Ze wacht nu al een jaar op de terugkeer van haar negentienjarige zoon Saúl, die vorig jaar samen met 42 andere Mexicaanse studenten spoorloos verdween. 'Het is de schuld van de staat', zegt ze. 'De politie heeft Saúl meegenomen, de regering moet zorgen dat ik hem levend terug krijg.'

Doorweekt van de regen loopt de 54-jarige García zaterdag tussen de andere ouders in een protestmars in Mexico-Stad, om te herdenken dat de jongens sinds een jaar vermist zijn. De gezichten van de tienduizenden demonstranten staan verdrietig, sommigen huilen. 'Jullie staan niet alleen', roepen omstanders de ouders toe. Steeds opnieuw telt de menigte tot 43. 'Moordenaars', schreeuwen ze naar het verlaten ogende regeringsgebouw op het Zócalo plein.

De familie García woont in Los Magueyitos, een gehucht in de zuidelijke deelstaat Guerrero. Ze werken op het land en García verdient wat extra door brood te bakken en dat in het dorp te verkopen. Saúl is de vijfde van tien kinderen en de eerste die is gaan studeren. Hij haalde hoge punten bij het toelatingsexamen voor de lerarenopleiding in Ayotzinapa, 150 kilometer verderop. De jongen was nog nooit zo ver van huis geweest.

Verdwenen

Een jaar geleden, op de ochtend van 28 september was García in een nabijgelegen dorp om boodschappen te doen. Daar zag de analfabete vrouw kranten met foto's over vermiste studenten. 'Iemand legde me uit dat tientallen studenten van de lerarenopleiding sinds de nacht van 26 september verdwenen waren', aldus García. 'Hij zei dat er doden waren gevallen.' García schrok zich een ongeluk. 'Ik ben meteen in de bus naar Ayotzinapa gestapt.'

Saúl's medestudenten vertelden García en haar man dat ze naar Iguala waren gegaan om bussen te kapen. Die wilden ze gebruiken om naar een demonstratie in Mexico-Stad te gaan. De politie kwam achter hen aan, opende het vuur en nam tientallen jongens mee. Er vielen die nacht zes doden. Bij een van de vermoorde studenten was de huid van het gezicht gestroopt. 'Ik was bang dat Saúl dood was', aldus García. 'Maar de andere jongens hadden gezien dat hij was meegenomen door de politie.'

García en de andere ouders besloten in de school te blijven, om te wachten op hun kinderen. 'Ik dacht dat hij ieder moment binnen kon lopen', mompelt de vrouw terwijl ze aan haar gehaakte ketting pulkt. Maar een jaar later slaapt García nog steeds op de grond in een van de klaslokalen. 'Ik ga niet terug naar huis voordat ik mijn zoon terug heb.'

Nicanora García met de foto van haar zoon.

Verklaring

Enkele weken na de verdwijning kwam de regering met een verklaring. De lokale politie zou de studenten hebben overgedragen aan leden van een drugsbende. Die zouden hen hebben verbrand op een vuilnisbelt. Ruim honderd verdachten werden gearresteerd, waaronder tientallen politieagenten en de burgemeester van Iguala. Het Openbaar Ministerie sprak van 'de historische waarheid' en staakte het onderzoek. 'Ik wist dat het niet waar was', aldus García. 'Een moeder voelt het als haar kind dood is.'

Burgers in de regio gingen door met zoeken. Het afgelopen jaar vonden ze 60 illegale graven rondom Iguala, met daarin meer dan honderd lijken. De studenten zaten er niet tussen. De lugubere vondsten leidden tot hernieuwde verontwaardiging over de ruim 25 duizend vermiste personen in Mexico en de nauwe banden tussen autoriteiten en de drugsmaffia.

Begin deze maand publiceerde de Inter-Amerikaanse mensenrechtencommissie de resultaten van een onafhankelijk onderzoek. Daaruit blijkt dat de studenten onmogelijk verbrand kunnen zijn op de vuilnisbelt. Om 43 lichamen te verbranden is gedurende lange tijd een vuur van extreme hitte nodig. Als een dergelijk vuur op de vuilnisbelt gewoed zou hebben, zou de vegetatie in de omgeving zijn aangetast. De onderzoekers kwamen er bovendien achter dat het leger en federale politieagenten op de hoogte waren van de gewelddadigheden die nacht, en bewust niet ingrepen.

De regering beloofde het onderzoek te heropenen en president Enrique Peña Nieto ontving afgelopen donderdag de ouders. 'We vroegen hem wie verantwoordelijk is voor het politieoptreden in Mexico', vertelt García. 'Maar de president gaf geen antwoord.' Saúl' moeder is woedend over de houding van Peña Nieto. 'Mijn zoon is niet vermist', zegt ze. 'Hij is meegenomen door de politie, de regering weet waar hij is.'

García heeft haar verhaal het afgelopen jaar tientallen keren verteld, maar de tranen rollen nog altijd over haar wangen als ze terugdenkt aan de laatste keer dat ze Saúl zag. 'Hij had zijn haren laten knippen en zag er heel mooi uit', zegt ze met gebroken stem. 'En nu weet ik niet waar hij is. Het is de ergste pijn die een moeder kan hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden