'Mijn ziel is lelijk, rommelig, romantisch en gewelddadig'

Willy Vlautin komt steeds weer uit bij tragische, mislukte figuren. In zijn muziek met alternatieve countrylegende Richmond Fontaine, in zijn geprezen vijfde roman 'Laat me niet vallen' en in wat hij kijkt, leest en luistert.

Ze zeggen dat een personage in een boek zijn eigen pad kiest. Maar wat mij overkwam, is dat mijn hart en ziel zich ermee gingen bemoeien. En mijn ziel is lelijk, rommelig, romantisch en gewelddadig, dus ontwikkelde het verhaal zich op die wijze. Yeah, I knew, a sad ballad, again.'Beeld Els Zweerink.

Zeg hoor 'ns, 't is weer hetzelfde gelazer met Willy - Willy Vlautin, de Amerikaanse schrijver en de voorman van de alternatieve countrylegende Richmond Fontaine. Hoe hard hij ook probeert niet een boek als een droevige ballad te maken, het zit gewoon in zijn bloed. Doe het er maar mee. Willy gunt je na het lezen nog dagen weemoedig staren, denkend aan een personage uit zijn vijfde roman, Laat me niet vallen, de bokser Horace Hopper. Pas als het zeer doet, begint het te werken.

'Alright', zegt Willy opgewekt. 'Ze zeggen dat een personage in een boek zijn eigen pad kiest. Maar wat mij overkwam, is dat mijn hart en ziel zich ermee gingen bemoeien. En mijn ziel is lelijk, rommelig, romantisch en gewelddadig, dus ontwikkelde het verhaal zich op die wijze. Yeah, I knew, a sad ballad, again.'

Voor dit boek waarmee hij nu wereldwijd wordt toegejuicht en dat het in Nederland tot DWDD-boek van de maand schopte, had hij in zijn hoofd een oude rancher met een slechte rug, in zijn hoofd, meer niet. Daar kwam dan een ongemakkelijke gast bij, liefdeloos opgegroeid maar met de ambitie iets groots te realiseren, waardoor hij hoopte alsnog liefde te ontvangen. Die gast werd Horace, een halve indiaan, op jeugdige leeftijd gedumpt bij zijn racistische oma. Zij zeek 'm af tot op 't bot, om 'm daarna weer te omarmen - oh yeah, een getormenteerde ziel krijg je cadeau bij Willy.

Wederom in het pakket, een bij het boek passende prachtige soundtrack, Don't Skip Out on Me - los te verkrijgen. Zijn band Richmond Fontaine is er na twintig jaar en elf cd's mee opgehouden. Maar voor deze gelegenheid kwam het gezelschap nog eenmaal bij elkaar om met mondharmonica en steelgitaar de Nevada-woestijn te besproeien met mieterse melancholie.

'Ik lees boeken, luister naar muziek en kijk naar films om me minder eenzaam te voelen', zegt Willy over zijn hang naar droefheid. 'Dus ben ik op zoek ik naar stuff die dat gevoel bij me oproept, en kom ik steeds weer uit bij tragische, mislukte figuren. Die zorgen ervoor dat ik me niet nog eenzamer voel. Als zij het redden, dan red ik het ook. Mijn boek is een studie in eenzaamheid. Je kunt veel klappen krijgen, maar je moet er toch mee leven. Dat zie je om je heen. Al die mensen die voorbijlopen. Er is een Griekse filosoof, en die schreef: 'Be kind, for everyone you meet is fighting a hard battle. Iedereen levert zijn gevecht tegen eenzaamheid.'

1. Bokser: Colin Jones (uit Wales)

'De reden dat ik dit boek heb geschreven, heeft te maken met Colin Jones, een bokser uit Wales. Hij vocht in de plaats waar ik ben opgegroeid, in Reno, om het wereldkampioenschap weltergewicht. Ik was 14, en hij moest tegen een gast die Milton McCrory heette. Er werd in die tijd veel over hem geschreven. Het verhaal ging dat hij vijf mijl naar zijn werk rende, om graven te scheppen op een begraafplaats. Dan rende hij naar huis, en ging hij trainen. Als kind wilde ik geen vijf mijl rennen, ik wilde ook niet op begraafplaatsen werken, ik wilde ook niet geslagen worden - maar ik wilde echt die gast worden. Hij was stoer en ik niet.

'Hij was zeer getalenteerd, een hardhitter. Vocht drie keer voor het WK, maar won nooit. Hij is een van de weinige boksers wiens hoofd nog in orde is. Hij was mijn droom, als kind. Een romantisch idee. Je had een tijd in Reno dat er veel belangrijke gevechten waren. Toen ik opgroeide was boksen heel erg mainstream. Ik had een abonnement op Ring Magazine, een bokstijdschrift. Ik las het vooral vanwege de historische stukken. In die geschiedenisverhalen over een of ander beroemde bokser zat altijd zoveel tragiek. Dat zo iemand eindigt als buschauffeur of receptionist in een hotel. Daar hou ik van, maar toen ik verkering kreeg met een grietje met een stronthekel aan boksen, heb ik Ring Magazine opgezegd.'

Cv

1967
Geboren in Reno, Nevada

1994
Zanger, gitarist en tekstschrijver van Richmond Fontaine

1996
Eerste plaat, Safety

2005
Zesde plaat, grootste doorbraak met The Fitzgerald

2006
Romandebuut: The Motel Life

2008
Publicatie roman Northline

2010
Wint met derde boek, Lean on Pete, de Oregon Book Award en Ken Kesey Award

2012
Treedt toe tot The Delines

2016
Richmond Fontaine houdt op te bestaan

2016
Wordt opgenomen in Nevada Writers Hall of Fame

2017
Filmversie van Lean on Pete in première

2018
Publicatie roman Don't Skip Out on Me

Colin Jones.Beeld getty

2. Schrijver (1): John Steinbeck

'Ik had als kind, en nu nog steeds, een foto van John Steinbeck aan de muur. Steinbeck was erg populair op de middelbare school, en ik las alles van hem. Hij maakte verhalen over verschoppelingen, vol mededogen, soms sentimenteel. Denk aan Grapes of Wrath, een van de grootste romans over Amerika en de working class. Hij bracht me veel troost als jochie. Door hem voelde ik me minder eenzaam. Zijn personages werden vrienden van me, en ik geloof nog altijd dat als mijn leven ineen zou storten en ik een zwerver zou worden, ik niet bang hoef te zijn. Want John Steinbeck zegt: 'Het is oké Willy.' Hij is vol mededogen voor het leven dat bergafwaarts gaat.'

3. Filmster: Myrna Loy

'Ik had ook een foto bij mijn bed van een filmster uit de jaren dertig, Carole Lombard. Zij was echt grappig en prachtig. Maar Myrna Loy is de mooiste filmster aller tijden, met die rare blik in haar ogen. Zij was beroemd in de jaren dertig. Ze was links, politiek georiënteerd. Wie wil er niet trouwen met het personage dat zij speelt in The Thin Man: een rijke erfgename die zich ontfermt over een alcoholist. Kijk naar haar foto! In mijn werkkamer hangt ze ook. Ze is mijn redacteur. Ze hangt aan de muur en zegt me: 'Werk harder Willy! Werken Willy, en dan gaan we daarna samen lunchen.''

Myrna Loy.Beeld anp

4. Overhemd: Pendleton

'Dit flanellen overhemd heb ik van mijn broer gekregen. Pendletons zijn really cool. De shitty thing met mij: dat ik me nog steeds zo kleed als toen ik een jochie was. Steeds dezelfde fucking boots, fucking shirts. Hier, dit is mijn portemonnee, aan een ijzeren ketting. Met mijn initialen erop. Dit is de tweede in mijn leven. Toen ik 18 was, was ik zo'n gassie dat altijd zijn portemonnee verloor. Ik liet hem liggen in de bus, in een restaurant, in een auto. En dan raakte ik in paniek. Toen kocht ik dit. Weet je, soms ben je met zo'n portemonnee of overhemd cool, soms ben je een idioot, soms ben je iemand die uitgelachen wordt. Maar ik hou me vast aan hetzelfde, en ik verlies mijn portemonnee nooit meer.

'Ik draag ook altijd Levi's 501-spijkerbroeken. Ik weet niet waarom. Ik heb andere geprobeerd. Maar ik kom toch weer uit bij deze. Ik koop ze bij een winkel in de buurt, een oude zaak van twee oude mannen die vergeten zijn op te houden. Ik heb het idee dat als ik een broek koop bij ze, dat ze doorgaan. En de leren riem om mijn broek heb ik al meer dan twintig jaar. Hij brengt me geluk. Hij heeft de afbeelding van een ezel aan de ene kant en een wolf aan de andere. Want soms moet je in het leven veel dragen - maar ik ben alleen nooit een wolf.

'Ik had ook altijd dezelfde schoenen aan, Carolina Boots, al vanaf mijn 18de. Tot twee maanden geleden, ze maken ze niet meer in Amerika maar in Azië. Daarom heb ik nu Chippewa's, die zijn nog wel gemaakt in Amerika. Carolina verliet Amerika, en toen dacht ik, dan verlaat ik jullie. Ik geloof in geluk. Ik ben bang mijn geluk te verliezen als ik schoenen koop die niet in Amerika zijn gemaakt.'

5. Paard: Dash (quarter horse)

'We hebben drie paarden, we wonen in de bossen iets buiten Portland, Oregon. Er is één paard, een zwart paard, die heet Dash. Hij was een racepaard, hij was snel, maar nooit snel genoeg. Het is het paard waar ik het meeste op rij. Het is een oude man nu, hij is 21 jaar.

'Dash was eerst een racepaard, en toen we hem kochten was hij meer een soort werkpaard van een jager, die met hem de bergen in ging. Hij was volkomen de weg kwijt toen we hem kregen. We brachten hem bij een cowboy in de buurt, een echte paardenman, en die is met hem aan de slag gegaan. Dat is het probleem met racepaarden, die worden al op jonge leeftijd getraind, en weggehaald uit hun natuurlijke omgeving. Hij had zo zijn problemen, Dash.'

'Ik heb een vrouw en drie paarden. Dat is mijn gezin. Ik vond het nooit leuk om een kind te zijn, tot mijn 35ste was het zelfs zo dat als ik een kind zag, ik gedeprimeerd raakte. Tot ik mijn vrouw ontmoette. Ze leerde me de schoonheid van liefde en in kinderen in te zien. Maar toen ik uiteindelijk wel kinderen wilde wilde zij ze niet meer. En nu zijn we te oud. Maar mijn veranderde blik is het belangrijkste geschenk in mijn leven.'

6. Schrijver (2): Raymond Carver

'Toen ik 19 was, leefde ik in de garage in het huis van de moeder van mijn vriendin. Ik kon geen baan vinden. Ik schaamde me dood. En die moeder vond het verschrikkelijk dat haar dochter met zo'n gast als ik was, een die maar niks uitvrat. Toen liep ik tegen een Raymond Carver-boek aan, Where I am calling from. Dat boek veranderde mijn leven. Hij schreef over de oudere versie van mij - mislukkelingen. Mannen zonder baan, op wie iedereen neerkeek, die op zichzelf neerkeken, die te veel dronken.

'Ik wist niet dat je verhalen kon schrijven over dat soort mensen. Steinbeck volgde mijnwerkers, stoere mensen die probeerden hun eigen broek op te houden. Maar Carver, hij was bezig met mislukkingen, en niet met stijl of zo, gewoon het verhaal van die lui. Het schopte me uit mijn schoenen, en binnen een week begon ik met schrijven van verhalen. Ik schreef om te verdwijnen, een goedkope manier om te ontsnappen. Je had alleen een stukje papier nodig, en een pen, en je was ergens anders. Je hoefde niks te doen. Ik stopte nooit meer, dankzij Carver. Nu lees ik hem niet meer, want het doet me denken aan die tijd, en daar heb ik geen zin meer in.'

7. Muzikant: Tom Waits

'Tom Waits is mijn alltime favoriet. Je zit nooit mis bij Tom Waits. Hij is een van de grote Amerikaanse muziekcomponisten, net zo klassiek als Irving Berlin. Hij kan over alles schrijven wat hij maar wil. De romantiek in zijn liedjes, zijn melodieën, zijn teksten - die hebben altijd veel voor me betekent.

'Ik las ooit een artikel in een krant over een plaat die Swordfishtrombones heet. Ik was 16 jaar, en ik kocht hem. Maar ik was er bang voor, die rare donkere stem, behalve voor één liedje, Johnsburg, Illinois. Dat is het beste liedje aller tijden, zo romantisch.

'Waits heb ik helaas nooit zien optreden. Er was altijd een reden om er niet heen te gaan, als-ie in de buurt was. Ik luister wel heel vaak naar bootlegs van zijn liveoptredens, dus ik heb hem wel vaak zien optreden in gedachten. Beter toch: lekker thuis op de bank, met altijd de beste cocktails recht voor me neus.'

Tom Waits.Beeld getty

8. Drank: Picon Punch

'Mijn drinken is een stuk minder geworden. Mijn lichaam kan het niet meer aan. Mijn katers zijn gewelddadig en intimiderend. Ik kan niet meer schrijven, met een kater, alleen een beetje in en rond het huis klusjes doen, bij de paarden, maar dat is het ongeveer. Ik probeer me in te houden, qua drank, maar als je onderweg bent, valt dat niet mee. Ik hou van drinken, maar ik heb het idee dat drinken niet meer van mij houdt.

'Er is een drank uit het noorden van Nevada, de Picon Punch, the best you can get. Dat is een Baskisch-Amerikaanse cocktail, die je niet in Baskenland kan krijgen. In de streek waar ik vandaan kom, in het noorden van Nevada, waren veel Baskische immigranten, schaapsherders. Ze hadden één maaltijd per dag, en zaten ze bij elkaar aan lange tafels. Zij ontwikkelden daar de Picon Punch, een highballcocktail, met een beetje cognac, Amaranto-likeur, citroen, limonade en sodawater. Ze zeggen: eentje is goed, de tweede geeft je een klap, en door de derde ga je knock-out. Baf, als na de klap van een bokser. '

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden