'Mijn werk herinnert eraan dat elke moord tragisch is'

De War on drugs in Mexico eist het leven van vele onschuldigen. Kunstenaar Teresa Margolles haalt deze doden uit de anonimiteit.

Teresa Margolles (1963) staat in het trappenhuis van het Amsterdamse grachtenpand, waarin het Prins Claus Fonds is gevestigd. Ze draalt voor Untitled, een morsig kleed waarop felgekleurde vogels en bloemen zijn geborduurd Ze weigert om met dit werk op de foto te gaan. 'Ik wil mezelf en mijn werk gescheiden houden, ik vind de combinatie niet opportuun', laat ze via haar vertaalster weten.


Even later blijkt waarom. De morsigheid is opgedroogd bloed. Het kleed is een lijkwade van een anonieme, vermoorde vrouw uit Guatemala - waar dezelfde oorlog woedt. Met deze vrouw stond de teller van vrouwelijke drugsdoden in Guatemala op dat moment op 350, zegt Margolles. Ze wilde de vrouw eren, en liet het kleed om die reden borduren met kosmologische Maya-symbolen. Zo hing de symbolische dode eerder dit jaar op de Biënnale van Guatemala. Zo hangt ze nu in Amsterdam.


De Mexicaanse Margolles - petje ver over de ogen, lange vlechten, is een van de elf Prins Claus Prijswinnaars van 2012 - maakt installaties, video's en foto's, die minimalistisch ogen en aankomen als een mokerslag. In haar werk stelt ze het extreme geweld in haar vaderland aan de orde, als gevolg van de War on Drugs. Er zijn veel zinloos vermoorde jongeren en vrouwen. Margolles is behalve als kunstenaar ook opgeleid als forensisch onderzoeker.


U maakt veelvuldig gebruik van lichaamssappen. In Wales toont u momenteel de met bloed besmeurde tegelvloer, waarop uw vriend, de kunstenaar Miguel Suro, is vermoord. Waarom hebt u die tegels nodig om uw verhaal te vertellen?

'Mijn vriend is vermoord in 2005, in Guadalajara. Rond die tijd escaleerde het geweld. In het afgelopen jaar zijn in Mexico 50 duizend mensen vermoord. De installatie herinnert eraan dat elke moord een tragedie is.'


Waarom transporteert u een deel van het plaats delict naar het museum?

'Bij ons zijn doden nummers. Ik maak sculpturen van het echte leven, om de geschiedenis van een dode te laten zien en hem uit de anonimiteit te halen.'


U bent als kunstenaar sterk persoonlijk geëngageerd. Wat is het moeilijkste onderdeel van uw kunst?

'De werkelijkheid op zo'n manier verbeelden, dat hij verteerbaar is voor het publiek.'


U toont in Amsterdam onder meer Air (2002), waarbij u de ruimte besproeit met water waarmee vrouwelijke lijken zijn gewassen. Kunt u zich voorstellen dat mensen uw werk beschouwen als artistieke horror?

'Mijn werk heeft te maken met pijn en verlies. Ik wil allesbehalve op het horrorpad werken. Ik wil op een gefilterde, gevoelige manier confronteren.'


Denkt u dat u met uw werk de werkelijkheid kunt veranderen?

'Nee, zeker in mijn eentje niet. Ik kan het internationale kunstpodium hooguit gebruiken om de problemen te tonen en reflectie te bieden.'


Voor Nederlanders is uw super-gewelddadige samenleving een ver- van-mijn-bedshow. Wat wilt u hen met deze tentoonstelling meegeven?

'Dat we moeten vechten voor een samenleving waarin je je buren en je vrienden kunt vertrouwen, waarin je over straat kunt zonder te worden vermoord. En dat we elkaar daarbij moeten steunen. Want vrede is allesbehalve vanzelfsprekend. Ze is fragiel en kan zomaar worden verbroken. De gevolgen daarvan zijn in mijn werk te zien.'


Margolles spreekt kalm, maaroOpeens is de audiëntie voorbij. Werk aan de winkel. Snel loopt ze naar haar partner, met een soortgelijk petje over zijn ogen, om verder te gaan met de opbouw van de tentoonstelling.


Teresa Margolles: Carnal. In: Prins Claus Fonds Galerie, Amsterdam. De tentoonstelling wordt vanavond om 1700 uur geopend en duurt tot 15/3/2013. princeclausfund.org


De Mexicaanse kunstenaar Teresa Margolles brak in 2009 internationaal door op de Biënnale van Venetië, met een installatie over drugsgeweld, waarin nauwelijks iets was te zien. Maar de vloer was gedweild met water afkomstig van narco-moordlocaties, mert daarin resten modder en bloed. Zo werd het publiek direct betrokken bij het kunstwerk. Vanwege haar


'uitdagende werk, dat de aandacht vestigt op geweld, armoede en de vervreemding van de maatschappij' kreeg Margolles dit jaar een van de elf Prins Claus Prijzen toegekend. Vanwege haar raffinement en engagement, kreeg ze eind november ook de Britse Artes Mundi prijs, met 40 duizend pond de grootste kunstprijs van Groot-Brittannië.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden