'Mijn vader zei altijd: bek houden en prestaties leveren'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt V in een reeks interviews. Schrijfster Griselda Molemans (55): 'Bek houden en prestaties leveren, zei mijn vader.'

Griselda Molemans: 'Omroepen beweren dat ze diversiteit willen, maar dat is niet zo' Beeld Robin de Puy
Griselda Molemans: 'Omroepen beweren dat ze diversiteit willen, maar dat is niet zo'Beeld Robin de Puy

Na tien jaar in het buitenland kwam Griselda Molemans weer voor langere tijd naar Nederland. Het eerste wat opviel: 'Die hang naar de jaren vijftig. Alles moet klein en kneuterig en veilig achter de dijken zijn, zoals het vroeger was. Vooral de herkenning wordt belangrijk gevonden. Dat mensen een afspiegeling kunnen zien van zichzelf.

'Ik kom uit de tv-wereld. Het is allemaal taarten bakken en fietsen en bed&breakfast en ik hou van Holland en ik hou nog meer van Holland wat de klok slaat. Omroepen beweren dat ze diversiteit willen, maar dat is niet zo. Wat ze willen, is de grootste bevolkingsgroep cateren. Met alle ontwikkelingen en discussies wereldwijd zou je denken: in Nederland heeft een ontwikkeling plaatsgevonden, het is kosmopolitischer geworden. Maar dat wil niet echt lukken, hè?'

Hoe groeide je op?

'Mijn vader is een mix, met vooral Afro-Surinaams bloed, en mijn moeder is Indisch en Moluks en stamt af van een Afrikaanse KNIL-soldaat. Via Curaçao - zijn vader werkte daar voor Shell - kwam mijn vader naar Nederland. Omdat hij van de Antillen kwam, werd hij automatisch op de mulo geplaatst. Mijn oma is op hoge poten naar die school gegaan, drie dagen later zat hij op de hbs.

'Mijn ouders kwamen in Castricum terecht, waar mijn vader een tandartspraktijk kon overnemen. Bij de burgemeester heeft hij zijn bul moeten laten zien. De andere bewoners konden mijn ouders niet plaatsen, ze noemden hen de eerste negers van Castricum.'

Griselda Visser/Griselda Molemans

Onder de naam Griselda Visser, de achternaam van haar vader, werkte Griselda Molemans (Nederland, 1961) vanaf 1990 voor de tv-programma's Studio Sport en RTL Sport. Daarna werkte ze vanuit Los Angeles voor media in Europa en Azië. Als Griselda Molemans, de naam van haar moeder, publiceerde ze tien boeken, waaronder Opgevangen in andijvielucht. Het boek en de documentaire De vergeten krijgers verschijnen dit najaar.

Zelf zie je er onbestemd exotisch uit.

'Een broer van me is donkerder dan ik. Wanneer ik iemand over zwarte mensen hoor praten, terwijl ze duidelijk niet beseffen dat ik daar ook bij hoor, zeg ik: goh, vertel er eens wat meer over. Dan reageren ze alsof ik een groot geheim openbaar.

'Mijn vader zei altijd: bek houden en prestaties leveren. Dat werd er bij ons in geramd. Als kind deed ik aan atletiek en een meisje zei tegen me: mijn vader zegt dat negers zo goed kunnen hardlopen. Ik vertelde mijn vader dat ik niet wist wat ik moest terugzeggen. Hij werd boos: 'Je moet meer ad rem worden.' Daarna heb ik altijd een weerwoord gehad.

'Als we 's ochtends wakker worden, vraagt mijn vriend weleens: je moet even zeggen wat je vandaag bent, Afro-Surinaams, Indisch of militant Moluks. Niet dat ik militant ben, ik ben geen boze vrouw. Alleen kan ik de meeste Nederlanders niet uitleggen hoe die mix in elkaar zit, wat ik precies ben. Het staat te ver van ze af.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen onlangs zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met Simon Tahamata (Moluks) en Carolina Trujillo (Uruguayaans).

Waarom ben je tien jaar geleden naar Los Angeles verhuisd?

'Omdat ik een betere sport- en entertainmentverslaggever wilde worden. Voor ESPN (Amerikaans kabeltelevisienetwerk , red.) heb ik jarenlang het Europese voetbal gecoverd, toen ik nog in Nederland woonde. Die schaalvergroting was fantastisch, alleen werd het niet uitgezonden op de Nederlandse televisie. Sinds ik weg ben, wordt in Nederland aan me gevraagd of het wel goed met me gaat. Kennelijk is het hoogst haalbare: op de Nederlandse televisie komen.

'Hier kreeg ik elke keer dezelfde vraag: weet je iets van sport? Ja, wat denk je? Ik werd gezien als het vrouwtje dat zo leuk kon babbelen en aankondigen. Het zou sneu zijn als ik dat gereutel moest blijven aanhoren. Altijd weer: je zit daar zeker vanwege je jukbeenderen? Die nadruk op je uiterlijk - ik geloof niet dat Tom Egbers zulke vragen krijgt. In Amerika was ik zo goed als mijn werk. Het ging niet om mijn uiterlijk.'

Waarom ben je teruggekomen?

'Ik ging weg om beter te worden in mijn werk, maar er kwam een project op mijn pad waarvan ik vond: ik moet dit nu doen. Wat ik mezelf steeds voorhoud is dat ik straks, als dit klaar is, weer terugga naar Amerika. Nu spendeer ik mijn laatste cent hieraan.

'Het is een onderzoek naar het uitgebleven rechtsherstel na de Tweede Wereldoorlog voor de ontheemde gezinnen uit Indonesië. Er wordt een reeks claims voorbereid, onder meer over banktegoeden. De grote leugen die tot nu toe aan de gedupeerden is verteld: sorry, de Japanners hebben na de invasie van Nederlands-Indië al jullie geld en goud gestolen. Ik heb rapporten waaruit blijkt dat die in het diepste geheim naar de Federal Reserve in New York zijn overgebracht.

'In 2000 heeft de Indische vertegenwoordiging zich bij de onderhandelingen over het rechtsherstel laten afschepen door minister Zalm. Wat altijd verborgen is gebleven: de ontheemde gezinnen zijn opgezadeld met een enorme schuld voor de kosten van de tijdelijke opvang in Nederland. Gemiddeld 15 duizend gulden per gezin. Dat zou nu 46 duizend euro zijn. Onder grote dwang moesten Indische gezinnen assimileren. Ze mochten pas van het contractpension naar een eigen woning als ze aantoonbaar aardappels konden schillen en knutselen als hobby hadden aangenomen.'

Nederlands
'In zakelijke situaties.'

Indisch
'Met familie.'

Eten
'Pom, fufu en lontong.'

Partner
'Een Hollander, maar volgens mijn moeder is hij in zijn gedrag de meest Indische van de familie. Hij kan ook goed koken.'

Mohammedcartoons
'Bij veel cartoons zie ik de elementen van pure belediging. In die gevallen zouden we ze achterwege moeten laten.'

Hoe wordt gereageerd op jouw onderzoek?

'Het probleem is dat de meeste mensen niets weten van de koloniale geschiedenis en de dekolonisatie. Tegen Hollanders die met me in gesprek willen, moet ik zeggen: om te beginnen, je weet niks. Je kunt niet eens het woord saté goed uitspreken. Hoe kunnen we dan serieus praten over dit onderwerp?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden