'Mijn vader was verkenner; ik de bouwer'

De dochter van Jean-Marie Le Pen gaf het Front national een acceptabel gezicht. 'Dat we aan de macht komen, is onvermijdelijk.'

Als je eigen vader je voorganger is, maakt dat de dingen niet eenvoudiger. Je loopt het risico altijd tot een spel van de zeven verschillen te worden teruggebracht. De mensen weten nu dat ik een andere persoonlijkheid heb, een andere achtergrond, en daardoor een andere gevoeligheid. Hij is de charismatische oprichter van de beweging; als ik niet tien jaar de tijd had genomen om me in te werken, zou ik er meer onder hebben geleden. Dan was het lastiger geweest uit zijn schaduw te komen. Maar...', zegt ze met haar scherpe, hese stem die kan klinken als een hamer op een aambeeld, 'toch is het verlopen zoals we hoopten.'


Marine Le Pen (44) kan tevreden terugkijken. Bij de presidentsverkiezingen haalde ze bijna 18 procent, de hoogste score ooit voor het Front national. Ondanks het Franse kiesstelsel, dat kleinere partijen benadeelt, haalde het FN bovendien twee parlementariërs. Opmerkelijker nog is de voortvarendheid waarmee ze haar vader - Jean-Marie Le Pen, de onvermoeibare pionier van naoorlogs extreem-rechts - heeft doen vergeten en de partij naar haar hand heeft gezet. Voor veel Fransen die gruwden van de oude Le Pen, is zijn dochter een acceptabele politica.


'Ontdemonisering.' Zo noemt ze het proces dat ze in gang heeft gezet. Het FN moet een partij als alle andere worden. Geen skinheads, bomberjacks en dubieuze vlaggen meer bij manifestaties. En niet meer het soort kwaadsappige zinnetjes ('Gaskamers zijn een bijzaak in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog') waarop haar vader het patent heeft.


Het afgelopen jaar balanceerde ze op een smal koord: week ze sterk van de lijn van haar vader af, dan zou de partijaanhang zeggen dat ze zijn erfenis verloochent. Zou ze juist trouw blijven aan zijn koers, dan was de reactie: zie je wel, achter de blonde haren blijft alles hetzelfde. 'Politiek is altijd evenwichtskunst', zegt ze praktisch. 'Ook in de beweging (een Le Pen spreekt bij het FN zelden over partij, red.) heb je met uiteenlopende mensen te maken, die je moet verenigen in de strijd. Een goede oefening voor de macht.'


Worden emoties vergroot door de familiebanden?

'Jazeker, maar er zit een limiet aan. Als je diepe genegenheid voor elkaar voelt, is er een punt van wrijving waar je niet voorbij gaat. De liefde compenseert eventuele verschillen. Tussen vader en dochter bestaat een vertrouwen dat je met een vreemde niet hebt. Er is geen kans op verraad. Je deelt bepaalde eigenschappen, waardoor een verschil van mening sneller wordt opgelost.'


Wat zijn de grootste verschillen met uw vader?

'Ik ben moeder en veertig jaar jonger. De beweging zit bovendien in een andere fase. Jean-Marie heeft veel hoofdstukken geschreven, ik doe het vervolg; de conclusies delen we. Jean-Marie waarschuwde al voor bedrijven die zich in het buitenland vestigen, voor globalisering, oneerlijke concurrentie. De coherentie is groot. We willen nog steeds een sterk en onafhankelijk Frankrijk. We zijn voor een vrije economie, en een sterke identiteit. We zijn voor beperking van de immigratie. Dat alles aangepast aan deze tijd, zoals politiek zich altijd naar de omstandigheden richt. Toen de beweging ontstond, was Algerije de kwestie, nu zijn er andere problemen.'


U verloor met miniem verschil de strijd om een parlementszetel in uw kiesdistrict, Hénin-Beaumont. Was dat uw grootste nederlaag dit jaar?

'Dat was geen nederlaag, meneer. Dat was fraude. Het Franse kiesstelsel is er op ingericht het Front national bij de macht uit de buurt te houden.'


Uw nichtje Marion Maréchal-Le Pen is parlementslid voor het FN, uw levenspartner Louis Aliot is vicepresident, ook uw zus Yann en haar man waren bij de partij betrokken. Is dat wel gezond, zoveel familiebanden in de partijtop?

'Wat mijn partner betreft: die was al bij het FN toen we elkaar ontmoetten; veel mensen komen hun toekomstige partner nu eenmaal tegen op hun werk. Ik heb stevig campagne moeten voeren om tot voorzitter van de partij te worden gekozen, met uiteindelijk 70 procent van de stemmen. Ook Marion heeft haar kiesdistrict niet cadeau gekregen. We vormen een familie die Frankrijk beter wil maken, die de strijd aan wil gaan voor zijn land, die alles wil geven voor het algemeen belang. Mij shockeert dat alles niet, de kiezer blijkbaar al evenmin.'


Uw vader zei na de parlementsverkiezingen: ik geloof dat Marion meer talent heeft dan Marine. Is dat pijnlijk?

Weer die grijns. 'Ze is getalenteerder... gezien haar leeftijd. Op 22-jarige leeftijd was ik met de advocatuur bezig en veel minder bij de politiek betrokken. Hij heeft dus gelijk. Des te beter.'


Uw moeder en zus Yann spreken over u als een geboren leider, een leeuwin, een gemankeerd jongetje. Herkent u zich daarin?

'Je verandert niet van ras, zeggen ze. Zonder een sterk karakter kun je niet de derde partij van Frankrijk leiden. Het is een mannenwereld waarin je moet laten merken wat je wilt. Mijn karakter is gelooid door wat mijn vader heeft meegemaakt. Het is een leven van strijd, we hebben veel klappen gekregen. Een harnas is voor mij belangrijker dan voor een politicus die via universiteit en ambtenarij naar een ministerspost rolt.'


Laat dat harnas nog wel emoties door?

'Goeie vraag. Ik heb daar in mijn autobiografie wat over gezegd: het harnas beschermt je tegen klappen maar ook tegen strelingen. Ik ben moeder, dat houdt mijn hart ontvankelijk. Maar in de politiek moet je keuzen maken: te veel zachtheid maakt je zwak. Dat is wat de huidige president opbreekt. Op zeker moment moet je ophouden met luisteren en een besluit nemen.'


Het Front national huisde tot voor kort in een bunkerachtig gebouw, in de volksmond het passagiersschip genoemd. Toen dat te duur werd, verhuisde de partij naar een modern kantoorpand in een woonwijk van Nanterre. Alleen het standbeeld van Jeanne d'Arc en de Franse vlag verraden aan de buitenkant de nationalistische sentimenten. Het kantoor is beveiligd met een stevig hekwerk. Bij de ingang vragen portiers in zwarte hemden om een identificatie. Marine Le Pen heeft haar grote werkkamer op de bovenste verdieping. Achter haar, in tweevoud, opnieuw de Franse vlag.


'Ik zou willen dat het sneller ging, dat we sneller aan de macht kwamen', verzucht ze. 'Ik zie het deplorabele niveau van de Franse democratie, de uitholling van de economie, van de politieke klasse, van instituties, van de beschaving. Laten we de handen zakken of zien we een kans op herstel - dat is de vraag.'


Voor aarzelen heeft ze geen aanleg. Ze spreekt in de schallende cadans waarop Franse politici het patent hebben, slaat met de zijkanten van haar handen op tafel, trekt een blik die geen tegenspraak duldt. Alle registers van het politieke discours beheerst ze. Soepel schakelt ze van heilig vuur naar hevige verontwaardiging, van invoeling naar ironie.


Waaraan dankt u uw hoge score bij de presidentsverkiezingen: is dat de generatiewisseling, of is de tijd gunstig?

'Politiek is de ontmoeting van een persoon met de omstandigheden. Jean-Marie was de verkenner; nu is de tijd van het bouwen aangebroken. De veranderingen die ik wil doorvoeren, zijn zowel personeel als collectief. Dat we uiteindelijk aan de macht zullen komen, is onvermijdelijk. Ik wil daarbij open zijn naar anderen. Vandaar de 'rassemblement bleu marine' (de zeeblauwe alliantie, een woordspeling met haar naam, red.), met kandidaten van buiten de partij die zich in onze strijd en onze idealen van vrijheid, democratie, en scheiding van kerk en staat herkennen; iedereen dus die geen werkeloos toeschouwer wil zijn bij de opmars van de decadentie.'


Wilt u president worden?

'Ik bedrijf geen politiek om te getuigen, maar om dingen te veranderen. Daarvoor heb je de macht nodig. Wie verwachtingen wekt en die niet probeert in te lossen, pleegt verraad. Onze ideeën worden door een enorme meerderheid van de Fransen gedeeld, en binnenkort door een meerderheid in Europa.'


U heeft geen enkele ervaring als bestuurder van een gemeente of een regio. Wat maakt u geschikt als president?

'Al tientallen jaren worden we bestuurd door mensen met een lange ervaring, en kijk eens naar hun incompetentie. Staatsschuld, werkloosheid, onveiligheid - onder hun leiding zijn we er kampioen in geworden. Zouden zij me moeten uitleggen hoe je een land bestuurt? Als wij aan de macht komen, zijn we niet gecompromitteerd door tientallen jaren dubieuze relaties, dubbele petten, belangenconflicten, lobby's. We kunnen aantreden met een frisheid en gezond verstand die nu ontbreken.'


Is de ontdemonisering van de partij wat u betreft voltooid?

'De burger vindt ons intussen een beweging als alle anderen. De elite is nog niet zover, die sluit zich uit zelfbescherming af. Maar het verandert; president Hollande heeft me onlangs een uur lang ontvangen.'


Een beweging worden als alle andere - is dat niet juist het grote gevaar dat het Front national bedreigt?

'We willen worden behandeld als de andere bewegingen, dat is het doel.' Ze wijst naar een affiche aan de muur dat haar hoofd toont met daaronder de tekst Une autre voix (een ander geluid). 'We brengen onze ideeën naar het centrum van het politieke debat, waar alle andere partijen zich er op kunnen storten. Onze aantrekkingskracht is niet te weerstaan. Sluit je ogen als je naar de PS of de UMP luistert, en je weet niet om welke partij het gaat. Als ze praten over een federaal Europa, over extreem bezuinigen, over immigratie, zijn hun opvattingen inwisselbaar.'


U bent het op drie na meest afwezige lid van het Europees Parlement. Beschaamt u daarmee het vertrouwen van uw kiezers?

'Ik geloof dat ik meer voor de bekendheid van het Europees Parlement heb gedaan dan welk Frans parlementslid ook, die totaal onbekenden zijn. Dus heb ik geen enkele spijt over de manier waarop ik daar de belangen van mijn kiezers vertegenwoordig. Het Front national mag geen amendementen indienen, niet voor commissies rapporteren. Dergelijke bezigheden zouden meetellen voor je presentie. En ik heb voorrang aan de presidentscampagne gegeven.'


Uw campagne was aanvankelijk sterk tegen Europa gericht, later draaide het om de klassieke onderwerpen: immigratie en veiligheid. Waarom die verandering?

'Ik heb altijd over allebei gesproken. De twee fundamentele problemen zijn vrijhandel en immigratie. Die zijn verbonden, als raderen van dezelfde machine die het volk verplettert. Met de boodschap dat de eurozone niet werkt, was ik jarenlang een roepende in de woestijn. Treurig genoeg krijg ik gelijk. We moeten terug naar de nationale munt, een andere oplossing is er niet. Paul Krugman, Nobelprijswinnaar economie, zei het onlangs nog: je kunt met de Zweedse kroon net zo gemakkelijk in een recessie verzeild raken als met de euro. Maar het is met de kroon heel wat gemakkelijker er weer uit te komen.'


Tijdens de campagne vergeleek u moslims die op straat bidden met de Duitse bezetters. U zei ook dat er boten vol met Mohammed Merahs - de scootermoordenaar van Toulouse - aankomen. Waarom dat directe verband tussen immigratie, islam en onveiligheid?

'Nee, meneer: ik heb letterlijk gezegd: hoeveel Mohammed Merahs zijn er op de boten die hierheen komen. Dat is niet hetzelfde. Iedereen ziet dat gevaar. Alleen de elite reageert met: o, wat zegt ze nu weer. Want die wonen in wijken waar dergelijke problemen niet voorkomen. Immigranten hebben zeden en gewoonten die hier niet passen. Dan zijn er twee oplossingen. Of we beperken de immigratie en degenen die komen, moeten zich aanpassen aan een manier van leven die de hunne niet is. Of ze komen met velen en zetten alles op alles om hun zeden, hun gewoonten en hun tradities op te dringen.


'Dat laatste is wat we nu beleven. Als we zo doorgaan, zijn we gek. Er zijn vijf miljoen werklozen; wie geen werk heeft en niet voor zichzelf kan zorgen, verergert de economische situatie en vergroot de sociale frictie. Dus moeten we stoppen met immigratie en van degenen die er zijn vragen zich aan te passen. Daarbij mogen geen religieuze eisen worden gesteld. Dus geen apart eten op school, niet bidden op straat, geen gebedsruimte in bedrijven, geen gescheiden zwemuren voor mannen en vrouwen. Nee, nee, nee! Niet tevreden? Kijk, de deur staat wagenwijd open. Wel tevreden? Dan kunnen we met gezond verstand samenleven.'


Wat maakt een gebedsruimte in een bedrijf zo erg?

'Ondernemers weten nu vaak niet wat hun plichten zijn. Neem een bakkersmeisje dat na haar zwangerschapsverlof terugkomt en een sluier is gaan dragen. Wat te doen? Met een gesluierd winkelmeisje zou een bakker in de binnenstad klanten verliezen. Zo'n middenstander wil ik niet in de steek laten. Dus moet in de grondwet komen: de republiek erkent geen enkele deelgemeenschap.'


U wilt het op straat dragen van een keppeltje en hoofddoek verbieden. Waar is de grens? Moeten joden hun lokken afknippen, zijn djellaba's en muiltjes straks niet meer toegestaan, mogen vrouwen hun haar niet meer verven?

'Religieuze voorgangers mogen rituele kleding dragen. Afgezien daarvan moet op de openbare weg de wet van toepassing zijn die nu al voor scholen geldt. Dus geen religieuze symbolen in de openbare ruimte.'


Hoe maakt u onderscheid tussen religieuze en culturele symbolen?

'Alles waaraan je een geloofsovertuiging kunt aflezen wordt verboden. De kern van de gedachte is: het individu is meer waard dan zijn religieuze overtuiging. In veel moslimlanden is het verboden een minirok te dragen, of blootshoofds te gaan. Het is een kwestie van in Rome doen zoals de Romeinen. Als mensen weigeren daaraan gehoor te geven, moeten ze niet verbaasd zijn over de wrevel die ze oproepen.'


Bent u het er mee eens dat een overheid ernaar moet streven zo min mogelijk te verbieden?

'U heeft gelijk. Maar de overheid moet zich tegelijk niet onderwerpen aan de belangen van groeperingen. De president vond eerst dat burgemeesters een beroep op gewetensbezwaren kunnen doen om te weigeren homohuwelijken te sluiten. Dan komt die homo-lesbo -trans- bi-microlobby op gang in hun gele truien en binnen de kortste keren trekt de president zijn woorden in. Dat is geen democratie, dat is een lobbyregime.'


Waarom bent u zo gebeten op het homohuwelijk?

'Het huwelijk tussen man en vrouw is het fundament van onze samenleving, al eeuwenlang. Dat moet zo blijven. Voor de problemen van homo's, zoals met het erfrecht, ben ik niet ongevoelig. Dan moet je het samenlevingscontract uitbreiden. Uit het homohuwelijk zou ipso facto adoptie voortkomen, want dat is voorbehouden aan gehuwden. Daarmee ga je in tegen de biologische werkelijkheid. Een kind kan niet van twee mannen of twee vrouwen zijn.'


Ook het heterohuwelijk is geen garantie voor stabiel ouderschap. U bent kind van gescheiden ouders, zelf ook tweemaal gescheiden. Is dat zoveel beter dan twee mannen of vrouwen die elkaar trouw blijven?

'Ik heb een vader en moeder... dat staat vast en het is deel van mijn identiteit. Of ze scheiden en weer trouwen is een andere kwestie. En ja, ook ik ben gescheiden, maar mijn kinderen hebben één vader en één moeder. Het egoïsme van de hele gedachtengang schokt me. Er bestaat niet zoiets als het recht op kinderen. Een kind is niet de nieuwste iPhone. Het gaat er niet om of een homokoppel een kind zou mishandelen. Het gaat om man en vrouw.'


'DE HEER WILDERS HEB IK NOOIT GESPROKEN'

Hoe zijn de contacten met Geert Wilders?

'De heer Wilders heb ik nog nooit gesproken. Hij is erg terughoudend in het contact met andere partijen, om redenen die misschien persoonlijk van aard zijn. Ik geloof dat zijn beweging onze zorgen deelt, die raken aan identiteit, aan vrijheid, soevereiniteit, aan immigratie.'


Wilders wil de Koran verbieden. Bent u het daarmee eens?

'Hij heeft het recht om dat te vinden. Ik zelf ben niet tegen godsdienst, maar voor de scheiding van kerk en staat. Voor gelovigen en hun overtuiging heb ik respect. Maar ik waarschuw: pas op voor de opkomst van een groepering die eerder politiek is dan religieus, die als doel heeft handje te drukken met de republiek Frankrijk, terwijl de partijen die aan de macht zijn eerder een paparm hebben.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden