Interview

'Mijn vader lijdt niet aan geheugenverlies'

De dochter van de uitgezette Afghaan Feda Amiri wil de verwarring wegnemen, maar ze raakt verstrikt in haar verhaal.

Tamana Amiri nadat ze is flauwgevallen. Beeld null
Tamana Amiri nadat ze is flauwgevallen.

Binnen tien minuten na aanvang van het gesprek geeft de dochter van de uitgezette Afghaanse asielzoeker Feda Amiri toe dat zij en kunstenares Tinkebell de afgelopen weken onopzettelijk niet de gehele waarheid hebben verteld. Vader Amiri heeft geen geheugenverlies opgelopen na zijn uitzetting. Ook bevond de Afghaan zich niet in 'kritieke toestand' toen dochter Tamana hem vond in een ziekenhuis in Kabul.

Het medeleven met vader Feda, die onlangs na achttien jaar in Nederland werd uitgezet, sloeg eerder deze week al om in verwarring. Onder meer omdat de Nederlandse kunstenares Tinkebell, die het tweetal is achterna gereisd, heeft gesuggereerd dat er een 'toneelstuk' is gespeeld door Feda en Tamana over de mishandeling van vader tijdens zijn uitzetting.

Tamana wil de onduidelijkheden wegnemen, maar al doende raakt ze soms verstrikt in haar eigen verhaal.

Kan het zo zijn dat er door emotie feiten zijn verdraaid?

'Ja, dat is nou eenmaal zo gegaan. Het is een misverstand dat mijn vader aan geheugenverlies lijdt. Hij is wel verward. Toen hij me voor het eerst zag in het ziekenhuis in Kabul, noemde hij mijn naam niet. Hij was in shock en onder invloed van kalmeringsmiddelen. Ik omhelsde hem en kuste hem. Daarna herkende hij mij. Pas na twee dagen kon hij me vertellen wat er was gebeurd.'

Hoe heb je je vader gevonden?

'Via een schoonmaker in het ziekenhuis waar ik zelf verbleef. Ik had in Afghanistan een epileptische aanval gekregen. Het was me allemaal te veel geworden. In het ziekenhuis was schoonmaker. Ik liet hem een foto zien. Hij zei dat hij mijn vader in een ander ziekenhuis had zien liggen.'

We zagen hem in beeld met infuus, wat voor medicatie kreeg hij?

'Hij kreeg kalmerende middelen en penicilline. Ik ken hem als een vrolijke man, maar hij keek naar buiten en zat constant tegen zichzelf te praten.'

Tamana vertelt hoe ze zich zorgen maakt over haar vader, maar in levensgevaar is hij niet. Toch verschijnt op ikzoekmijnvader.nl een bericht dat hij in 'kritieke toestand' is gevonden. Tamana leverde niet die tekst.

Er zijn twijfels of je vader is mishandeld tijdens zijn uitzetting. Wat is er gebeurd?

'Voordat het vliegtuig ging opstijgen heeft hij geschreeuwd tegen andere passagiers dat hij werd uitgezet. Daarna hebben marechaussees tape over zijn mond geplakt en een zak over zijn hoofd getrokken. (Beide dwangmiddelen worden volgens de Dienst Terugkeer en Vertrek niet ingezet, red.). 'Een stewardess heeft het gezien. Ik hoop dat ze zich alsnog meldt.'

Tamana zegt een doktersverklaring te hebben die haar verklaring onderbouwt. Dit blijkt een handgeschreven brief waarop geen naam van een arts staat. Er zou een rekening zijn van een privékliniek buiten Kabul met de naam van een arts. Haar vader is volgens Tamana niet naar het dichtstbijzijnde staatsziekenhuis gebracht, omdat ze daar geen bronchitis en astma zouden kunnen behandelen, aandoeningen waaraan haar vader lijdt.

Kunstenares Tinkebell op de stand van TORCH tijdens de vijftiende editie van Art Rotterdam. Beeld null
Kunstenares Tinkebell op de stand van TORCH tijdens de vijftiende editie van Art Rotterdam.

Waar heb je het privéziekenhuis van betaald?

'Katinka (Tinkebell) heeft het grootste deel voorgeschoten: 2.500 dollar. Dit betaal ik terug met het geld dat via ikzoekmijnvader.nl is opgehaald. Dat is meer dan 6.000 euro.'

Ze begon de zoektocht naar haar vader omdat ze hoopt dat hij kan terugkeren naar Nederland. Het zit haar het meest dwars dat haar vader is uitgezet zonder dat hij een individueel proces heeft gekregen. Volgens Nederland zijn alle Afghanen die een hoge rang hadden bij de Afghaanse geheime dienst KhAD schuldig aan oorlogsmisdaden. Tamana's vader was majoor. Tegenover haar heeft hij verklaard dat hij 'nog geen vlieg heeft gedood'. Hij zou louter op straat hebben gelopen om mensen aan te houden die slechte dingen in de zin hadden.

Je zegt dat niet iedereen die voor de KhAD heeft gewerkt mag worden uitgezet, maar de Nederlandse regering maakt wel onderscheid. Zo heeft je moeder in 1996 aan de IND verklaard dat zij ook bij de KhAD zat. Zij mag blijven.

'Ik denk niet dat mijn moeder...dat moet een misverstand zijn. Mijn moeder heeft nooit voor de KhAD gewerkt. Ze was gewoon huisvrouw.'

We kunnen het dossier erbij pakken. Pagina 12.

'De advocaat: 'Dat was bij de administratieve afdeling.''

Je lijkt verbaasd?

'Ja.'

Heb je het daar nooit met je moeder over gehad?

'Mijn moeder zat bij de salarisafdeling. Dat was niet belangrijk. Het ging puur om mijn vader.'

Maar het was je bekend dat dit bij de KhAD was?

'Ja, ja, ja.'

Spreken jullie in de familie over wat er is gebeurd in Afghanistan?

'Nee, ik ben nooit zo geïnteresseerd geweest in Afghanistan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden