'Mijn theaterwerk wordt soms zwart genoemd'

ANTWERPEN - Hout is een natuurlijk materiaal. Materiaal waarop je slijtage ziet, maar dat toch sterk is. Zoals mensen. Hout heeft drijfkracht. De nerven, de zenuwen - de ziel - van hout zijn duidelijk zichtbaar. Hout is ziel. Hout is de titel van de nieuwe voorstelling van theatermaakster en actrice Abke Haring. Tot stand gekomen onder de vleugels van het Antwerpse Toneelhuis van Guy Cassiers, beleefde het een succesvolle Vlaamse première; vanaf vandaag maakt het stuk een Nederlandse tournee.


Aan de vooravond ervan vertelt Haring (De Bilt, 1978) over wat haar zoal drijft. Hout is de eerste productie die ze officieel maakt onder de vlag van Cassiers. Bij de première zat de big boss in de zaal. Tering! Spannend. Al acht jaar lang opereert ze los-vast bij het Toneelhuis, maar nu is het echt. 'Ineens ben ik een maker geworden', zegt ze haast verwonderd.


Sinds ze als kind VPRO's Villa Achterwerk zag, was het duidelijk: theater was haar wereld. Een toneeldocent op de niet afgemaakte middelbare school gaf een volgend zetje; het werd de leerschool Studio Herman Teirlinck in Antwerpen.


Toenmalig Toneelhuisleider Luk Perceval zag haar afstudeerproject Nageslachtsfarce/genocide en voor ze het wist stond ze in zijn productie Het Kouwe Kind. Af en aan maakte ze zelf kleinezaalvoorstellingen en acteerde ze bij verschillende regisseurs. Bij een breder publiek viel ze op door acteerwerk in Atropa, waarin ze de rol van Ifigeneia vertolkte.


Hoe dan ook: ze ziet zichzelf toch vooral als maker. Als maker van heftige, steeds heftiger stukken. 'Mijn werk wordt soms zwart genoemd. Hout ook. Ik ben bezig met een tocht en het is geen makkelijke tocht.' De kritiek was lovend, maar er liepen ook mensen weg uit de kleine zaal in DeSingel.


'Het stuk heeft een soort sensualiteit die sommigen te ver vinden gaan. Het Toneelhuis staat natuurlijk in een traditie: grote zaal, grote decors, grote stukken. Mensen hebben mij gezien als Ifigeneia, er is mogelijk een verwachting: welke tekst zal Appie nu gaan brengen? En dan krijgen ze dit.'


'Voor mij gaat het over: manipulatie. Daarin ben ik geïnteresseerd. In eerdere voorstellingen wilde ik kijken naar manipulatie bij opgroeien. Het gezin, waarden en normen die langzaam worden aangeleerd zonder dat je het doorhebt. Hoe word je volwassen en wat houd je daarvan over. Wat is er van jou en wat is er langzaam in gestopt? Met Hout wil ik het hebben over manipulatie in een groep. Hoever ga je, wil je mee? Of wil je niet mee, maar doe je het omdat je bang bent om alleen te zijn?'


Een lineair verhaal is niet te verwachten: dit is een performance, geen toneeltoneel. Ze lacht: 'Het eerste wat je denkt is vermoedelijk: mag die muziek wat zachter?' Manipulatie. Waarheid. Het zijn haar thema's.


'Ik kijk echt nachtenlang documentaires, op mijn computer. Wat is je eigen waarheid, wat is andermans waarheid. Uiteindelijk is het schrijven geblazen. Ik houd erg van woorden. Ik zet muziek op, ik ga achter mijn computer zitten en ik schrijf. Er is een kerngevoel waar ik langzaam naar toe kruip in die tekst. Het is meer een gedicht, eigenlijk. En daarvan komt uiteindelijk extreem weinig in de voorstelling.' Die voorstelling is, zegt ze, een gesammtkunstwerk, alle pijlers, beeld, geluid, muziek, beweging, tekst zijn even belangrijk. Dat vindt soms niet iedereen even werkbaar; in Linoleum/speed wilde actrice Marlies Heuer graag wat meer zeggen. Haring schreef bij. Dat is dankbaar, zegt ze, leerzaam dat dat zo kan: theatermáken.


De afspraak is nu: één stuk per jaar. 'En ik mag het combineren met: op tijd komen als actreutel en m'n tekst kennen, heerlijk. Binnenkort doen we Bloed en Rozen van Tom Lanoye, over Gilles de Rais gespeeld door Johan Leysen, en Jeanne dArc, gespeeld door Abke Haring.'


Hout van Abke Haring, vanavond Ned. première in Frascati Amsterdam; Nederlandse tournee zie: toneelhuis.be .


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden