Mijn plan mondt zogenaamd uit in de verwoesting van de academie

IJs&Weder

Ha! Een reactie op mijn plan. Op mijn Plan. Dat was even wennen, dat er ineens een plan bestaat dat je naam draagt. Iets te deftig misschien voor een enthousiast maar onvolgroeid idee dat mijmerend bij het ontbijt ontstond ik ben geen onderzoeker, bestuurder of beleidsmedewerker. Maar het was mooi dat Nina Schuyffel een rondgang maakte langs mensen die er kritisch en vakkundig over kunnen oordelen. Mijn plan bleek niet fonkelnieuw te zijn; inventieve studenten, Alexander Rinnooy Kan en Zweedse universiteiten hadden ook bedacht dat het beter is om mensen in hun eigen tempo te laten studeren. Ik hoopte dat meer mensen mij op zwakke plekken in het plan zouden wijzen .

Daarom was ik verheugd over de reactie van Linda Duits in The Post Online. Niet zomaar een bijdrage, maar een 'kapotblog'. Truijens, schrijft Duits, 'verkocht haar eigen idee' (nee, niet dat van een ander) als 'een plan met alleen maar voordelen'.

Gelukkig heb ik niks te verkopen, anders dan Duits, die zichzelf aanprijst als 'handelaar in kennis' en 'veelgevraagd expert in de media'. Plannen met alleen maar voordelen bestaan niet. Ik wilde een balletje opwerpen, een discussie losmaken, en daarna door de reacties tot een beter uitgewerkt plan komen.

Helaas ken ik in de reactie die Linda Duits schreef mijn Plan niet meer terug. Het lijkt alsof ze heel andere stukken heeft gelezen dan die van mij en Schuyffel. Alsof ze zelf een vilein plan heeft bedacht met mijn naam, en op die zelfgemaakte strooien pop als een dolle tekeergaat. : ze zou de universiteit willen 'kapotmaken onder het mom van marktwerking'. Toe maar.

Duits schetst een nachtmerrie: de universiteit als een volkomen uitgeholde lesfabriek die aan veel te veel mensen diploma's uitdeelt, om er rijker van de worden en de schijn te wekken dat we een hoogopgeleid volkje zijn. Studenten aan die universiteit gedragen zich als verwende consumenten, die alleen 'leuke' vakken willen volgen, bij populaire docenten.

Die docenten worden de dupe; voortaan worden ze ingehuurd per college en krijgen ze stukloon. Niet Bildung en intellectuele vorming staan voorop, maar klaarstomen voor lucratieve beroepen. Niet het scherpen van de geest maar het vullen van de toekomstige portemonnee.

Wat een schrikbeeld. Als mijn Plan dat allemaal tot gevolg zou kunnen hebben, zou het geschrokken weghollen. Zoveel akeligs wil het niet op zijn prille geweten hebben.

Duits en ik zijn het over veel dingen eens. Onderwijs is geen product, de student geen klant, schrijft Duits; ik schreef op deze plaats bijna letterlijk hetzelfde. Ik ben een tegenstander van ondernemen met gemeenschapsgeld. Net als Duits schreef ik eerder: liever minder hoogopgeleiden, maar betere. Al jaren pleit ik voor universitair onderwijs dat in de eerste plaats intellectuele vorming is. Ik heb mijn vingers stuk getikt tegen de armoeiige, door vrijwel alle politieke partijen aangehangen opvatting dat studeren een 'investering in jezelf' is; het is een investering in de samenleving, die iedereen ten goede moet komen, ook degenen die zelf niet studeren.

Hoe komt Duits er toch bij dat ik een voorstander ben van commercieel, vrijblijvend en opgeleukt onderwijs en dat mijn plan daartoe leidt? Ik lees en herlees maar kan dat maar niet vinden. Volgens Duits 'past' mijn plan in een 'lijn' die uitmondt in verwoesting van de academie. Stellen dat iets in een lijn ligt is echter iets anders dan argumenteren. Je kunt in je opwinding zoveel lijnen ontwaren. Wie iemand met een zak geld ziet rennen, heeft nog niet de dief van de beroofde bank om de hoek te pakken.

Voor de trage verstaander: mijn plan behelst niet een à la carte-menu, geen u-vraagt-wij-draaienonderwijs, maar volledige, samenhangende en verplichte programma's, liefst op een hoger niveau dan nu. Ik vraag me af waarom dat alleen kan in schoolse klasjes met fulltime dagonderwijs aan jonge mensen, die zich in de schulden moeten steken.

Juist de huidige praktijk zo snel mogelijk alle studenten, ook de matige, erdoor jassen opdat de instelling geld ontvangt is commercieel. De kans op een bloeiende intellectuele uitwisseling is groter bij mensen die studeren omdat ze dat echt willen, op een manier die bij hun leven past.

Naar bezwaren tegen dit plan ben ik nog steeds benieuwd.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.